Skip to main content

Full text of "Türkǰe bilürmiṣiniz? (Verstehen Sie Türkisch): Türkischer Sprachführer ..."

See other formats


This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

it has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that 's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book' s long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the file s We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated guerying Do not send automated queries of any şort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is stili in copyright varies from country to country, and we can 't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's Information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . google . com/ 



Frinc«ı«ft kim 



32101 063972994 



!î?CSffl 






• » • •• 



. - y 













PRINCETON UNIVEESITY 

LIBEAltY 

BItÜNNOW OOLLEOTION 

Presented hj 

MBS. WrL£XâH o* ÛBİBOMM 

MR. OHABXEB SOEISjmm, '7K 

MB. BAVIIÎ PATOH, *74, 

us. AL£3UJ!rD£E VAJI EEKSflELAZR, '71, 
VB. AB.OHIBALD J>^ ^VBSYLLr 
ICSr. CTBÜS K« MgCOUOCK, *7İ, 



Oj 



n 



^ 



.'I' 






/^ 



Tfirkje bilfirmişiniz? 

i^ttfitl^tn Bit turkifdj?) 

Bcfte^cnb au§ 

ftttjgcfafeter tûrfifd^eröraınınûtUelner aBörterfamntlttng 
ttitb an§ betn Seben gegriff enen ^efit^rfid^en* 

3ur tafd^en ©ttentung ber tütfifd^en @:j)ta(^e 

jufûtnîncngcftcnt öon 

Dr. g». ^ofen. 



'I» 



-^SS:!^ 



eeijîjig, 189L 

6. a. «od^'g «erlûfl. 
(3. ©cngbufc^.) 



V 



îtllc mt^it üotBcÇûltett. 



\ 

S)rutf Don ^cffe A ©erter in flci^jjiû. J 



s 



^otmoti 



®û6 in cincr ©ammtung t)on ©prad^fü^rern baı^ 
%üxtx\â)t, bic ©prûd^c bcr ciıtiigen oricntafifc^cn SRalion, 
totîd)t auf europSifdöcm Soben cine ^eimftSttc gctoonnen 
nnb ba[clbft mit unfcrcn füblic^cn ftammücrioûnbtcn SRadŞ^ 
6ûm unb unö [c(bft Sa^rl^unbcrte lang in balb feinblicŞcn^ 
6ûlb frcunblic^cn JBejie^ungcn gcftanbcn, nid^t fclırcn barf,. 
ocrfte^t fid^ üon [clbft. S)icfcm SJcbürfnife l^attc ûud^ bcr 
SSctlegcr bic[cr ©ammtung a(ö6alb SRec^nung ju tragcn 
fid^ bcmüt)t, unb fc^on im 3ût)rc 1882 erfc^icn in Ccipijig 
bûS !@ac^(ein: Tflrkdsche sojlermişinlz} (©it^red^ett ®ie 
îurHfrl^?), tocl^eö cine Orammatiî, SSocabcIfammlung, 
fiefcftücte unb ein SBörtcrbud^ bot. Î)û§ bicfcö âBcrt 
în tocniger ûtö 8 Sûî)ren ûuSoerîauft toorbcn, bctocift 
loo^I bie SBid^tigfcit, tocld^c in gcbilbctcn Jîrcifcn un[erci^ 
aSotîc^ bcm îürîifd^cn bcigemcffcn tt)irb. 3nbc[fen titt 
bic Strbcit an jût)Ircid^en fott)o^[ Iejiîûli[d§cn tt)ic gram* 
matifûli[c^cn S^I)(griffcn , toet^c ben prafti[^cn SBert^ 
fc^r bceintrfidEjtigtcn unb ûu^ ben SJerfeger bctt)ogen, 
fid^ ernftfid^ nad^ eincr Ueberarbeitung umjufe^en. 2(uf 
bic ûn mid^ beö^alb geric^tete ?Iufforberung ertlfirte i^ 
alletbing^ mcinc âjercttn^iûigfcit, fanb aber balb cine blogc 



^^ .,___J;JM 



413536 



', : "»çjr''^; ri. r« ^i 






T 

'■f 



UntûrBcitung unt^unlid^, ba biefclbc cinen 9lûd^toci« beiJ 
UrfprungS bcr ge^lgriffc notlıtoenbig gema^t İzaben njûrbc, 
toû§ cin cbcnfo lûngtoierigcS loic «ncrfpricfeUd^c^ ©tubium 
crl)eifd)t I)fittc. Sci^ ^i^It c§ bemnad^ ffir bcffcr, mit bcm 
ûltcn SBerfe aud^ fcincn 5p(ûn einfûd^ über Sorb ju toerfcn 
unb mid^ bet ber Sleubcûrbcitung ûuf cincn furjcn gram^ 
matifd^cn Sfbrife ju bc[c^rSnIcn, toeld^em id^ bûnn cine ju 
mcntorircnbc SBörtcrfûmmrung unb cine ©ûmmtung t)on 
©efprâc^en beifûgte. S3ei biefen testeren, tt)eld^c — nad^ 
freitid^ ûlter Srinnerung — [etbft ©rlebteö nnb in erfter 
Snftûnj Oe^örteâ toiebergeben, tt)irb man bie fi^te localc 
^örbung nid^t öermiffen. 

Sc^ ^offe fomit, bû§ SBerfc^en bem pralti[d^en Sc* 
bfirfniffe angepûgt ju ^aben, bem aHein t% ja aud^ nur 
bienen [oH. 

S)etmoIb, im October 1890. 

Dr. «. a. 



3n|)aU0tıer)et(t)ni|§. 



Sette 

§. 1. UrfJ)rung bcr <Bpxa^t, ©ufpîc. SBctottung .... 1 
§. 2. ^ol^e unb ticfc îonlagc. ©influg bcrfcI6cn auf bic 

Slu^ft)rûc^e bcr ©ufpîe 1 

§. 3. ©d^rift unb 2:ratıSfcrit)tion . 2 

§. 4. S)û8 ^Romcn 3 

S)û« <)erfönnd^c fÇürtüort 6 

S)ûS beft|enbe gümort 6 

3)û§ bcmonftratit>c gümort 7 

^û§ relatiDc unb fragcnbe gürmort 7 

S)ûS 3û^Iwort 8 

§. 6. S)a§ 8citn)ort 9 

§. 6. S)û8 Umftûnb8n)ort 15 

§. 7. -SJaS JBcr^öîtniSttJort 16 

§. 8. S)ûS SBinbcmort 16 

§. 9. SBortbübung Ki 

§. 10. SBortftcIIung unb ©û^BiIbung 17 

(Sûtnmlung öon Şöufig öorîomtncnben unb bcgl^ûlb bcm ©e* 
böc^tntg ein^u)}ragenben ^ocabeln. 

1. ^Ic 9îcIlgion bctrcffcnb 19 

2. ^cn <5tûût betrcffenb 20 

3. SanbcSbcttJOİ^ncr unb ^ttJerbSleute 20 

4. Sîcn ÎKcnfc^cn bctrcffcnb 21 

5. ÎKcnfcftlic^c İRûl^rung bctrcffcnb 22 

6. ^cr ®ûrtcn unb fcinc ®cwöc^fc 22 

7. S)û8 Sclb 23 



VI 

@ettc 

8. S)et SBalb 23 

9. S)û« ®cbirgc 23 

10. Çûu»s unb »ilbc î^ictc 23 

11. 2)û8 ^au^ unb felnc ÎŞciIc 25 

12. 3)û» Sanb unb fcinc ©cftaltung 26 

13. gclteintŞcilung ırnb SBcttct 26 

14. mıpnlidit guftfinbe 27 

15. 3Kcnfcf)Ild^c ^Icibung 27 

16. «om aicifcn 27 

17. Q^eogtû))^ifdje unb etl^nogtûpl^tf^e Se^eic^nungen . . 28 

€igcnf(6aft«Joörtct 28 

gcitroörtct 30 

Oefpröd)c. 

@rfted &t\px&(ii. @in ^ud^ır in einem anatolifci^n ^orfe 
lûbet einen f^temben, ben et ûuf feln ^ud julommen fteŞt, 

cin 6ci iŞm einjuttcten M 

3tPeite$ Q^ef))tâ4 UeSer einen S3efud^ bed 9İo&mûr!ted Don 
@onftantino))el jmifc^en einem granfen (^uropâer) unb einem 

gebilbctcn ^rmeniet ©tambulâ S8 

^ritted Q^t\pxliâi. ^t" Spa^i^tgang gmeier grieunbe . . 50 

mtxH9 &t\px'dĞ^, ^anbel unb ^anbel Setreffenb ... 58 

Srünfted (^ef)}r&dg. Ueber baâ ^aifetlic^e Şarcm . ... 61 
6e(^fteS Q)efprâ4 Ueber bie OueUe (ben Urjiprung) bet 

»ciSen ©clûoinnen im 0«manifc§en 9îcid^e 78 

@ie5ented O^efpt&c^. Uebec tür!if(|e a^ün^en, ^age unb 

©ettjid^te 131 



f fttftifıŞe ^tammait&. 



§. 1. tttfimtng bet <Bpxû(fit. Suffijce. fdttmm%. 

®û§ 2:ürîifd^c ift auS cincr cinf^Ibigcn, nid^t pcctirBarcn ©<)ra(l^e 
iŞettJOtgegangen, in tvel^er bte grantmatifd^e SBe^ei^nung fotooŞl ber 
ttjed^felfeittgctt SSerfiöItniffc bc§ ^ûitt)ttt)ort8, tüic aud& bcr Sejid^ungctt 
beg Sfiittoorteâ ûuf tperfotı unb gcit bie ^Jorm öon nad^gcfteUten ^tilf^s 
tmrtiîeln angcnomtnetı l^attc. S(u8 btcfetı ^artilcln jınb btc fu^fton- 
tiötf^cn unb öcrbalcn ©uffiîc cntftanben, »cld^ in bcr l^cutigcn 
(Bpraâ^t bte <5teIIc bcr 3)ecIinatiJon unb ©onjugûtion öcrtrctcn. %xo1^ 
ben fomit burd^ %gIomcration gcBiIbctcn mcW9^î9en SBörtcm be* 
n)aŞrt bic @J)rû^e ben ©Şaractcr cincr cinf^IBigcn unb öerîangt cine 
aHe @t|Ibcn glcid^mögig l^crborl^cbcnbe, glcid^fam fd^mebenbc S3etonung, 
bci toelc^cr cin gûttcnlûffcn bcr @nbs obcr SScrfd^Iudcn cincr 9KitteI= 
f^IBc ganj unftatt^aft ift. Sluâ bent Urf<)rung unb bcr fctbftönbigcn 
©ntmidfelung beS @ufftîc8 folgt aud^ bcffen f<)arfûnıe Slnmcnbung, 
infofcm bci bcr Söcrbinbung eineS gür* unb @igcnfd^aft§tt)ort§ mit 
cincm ©aupttüortc ju cincm ©a^t^cile bû§ ftir bicfcn Icgtcrcn crfor= 
berlid^c ©ufpî nur bcm $ûUt)tn)ortc angcfügt ttirb. 3. S5. bu bic§, 
gûz^l fd^ön unb kyz SRöbd^en; babon bu güzel kyz biefcd fd^önc 
^Röbd^cn, bu gûz^l kyzlar bicfc fd^önen 3Wöbd^cn, bu gûz^l kyzlaryn 
bicfcr fd^öncn SW(lbc^. 

§* 2. $ol|e unb tiefe ^onlage. &n^n% berfeiaen auf Me m^^ 
ipxa(f^t htx Sttffire. 

3)ûS 2:ürîifd^c untcrfd^cibet bci b^n fclbftönbigcn SSörtcm 5»ci 
öcrfd^iebcnc ^onlagcn, bic l^ol^c unb bic ticfc. 3)cr Ic^tcrcn geŞören 
bicjenigcn SBörtcr an, »cld^c in iŞrcr ©nbfşlbe cincn bcr JBoloIe a, 
a^ofcn, 2;ürîif(IŞ=2)cutf(Şc8 ®cî<)röd§Bu(Ş. 1 



o, u unb y (cin bum<)fc§ fid^ bcm ö nöl^mbcâ û) fül^rcn; ber crftcrcn 
bic mit e, i, ö unb û öocûlijtrtcn. Uttter bicfen $ocaten tni^pted^ 
einanbcr a unb e, y unb i, o nnb ö, u unb ü. 3)ie ©ufpfe l^n 
!cinc bcftimmte ^onkgc, fonbcm rid^tcn fld^ bctreffS iŞrcr SSocalifı* 
rung nad^ bcrjcnigen bc§ 25orte§, bcm ftc angcl^öngt morben pnb. 
3. S3. at ba§ $fcrb, et bad Sflctfc^; atdan \)om Şfcrbc, etden ))on 
2rlcifci^; kyz bûâ SKöbd^n, el bte §anb, SKel^rjûl^I kyzlar unb eller, 
5)atiö kyzlara, ellere. 

§. 3. ^mn nnh %x(inâitt\pt\on. 

S)ie Stirfen f^reiBcn iŞre ©prad^c mit bcm iŞnen burd^ bte 
^crfer itbcrmittelten arabifd^cn SlH)]Şabct, h)eld^eâ, füt bic eigentl^tim^ 
üd^n arabifd^n SauttJcrŞclItniffe gefd^ûffcn, ben cinfad^en S3cbûrf= 
niffen be§ Sürüfd^en nur mit 3^ang l^t cmgc^ıa^t n>eTben fSnnen. 
S)a bûffelbc, um öcrftönblic^ 5u fein, cine§ ni(^ in unfcrcm Şlone 
liegenben @tubiumâ bebürfen »ürbc, fo işiten »ir fcinc SBicbergobe 
in eigcnen â^id^n für überflüfftg, bagcgen l^n t»ir bel^ufS ber Sran^ 
fcri<)tiou l^er bic hamttı ber S3ud^ftûben fammt il^rer ©cüung on* 
jugeben. 

Elif ift bag Deffnen be& ^eŞttol)fe§ jur 3(uâf<)rûd^c jcbcâ 

anlûutcnbcn S8ocaI§, ber spiritus lenis ber ©ricd^en 

be, unfer b, »iebcrgegebcn burd^ b 

te, unfer t, »iebergcgebcn burd^ t 

sse, bci ben Strabem cin gelis<)clte§ t, bei htn Sür!en 

roie etn fd^arfcS s gcf<)roc§en, ttJİcbergegebcn . . . ss 
jim, bûS j (dscb) ber ©ngîönbcr, fpr. dscb, tt)ieber= 

gegcben burd^ j 

cim, bû8 gequctfd^te c ber JJtaliener, ^px. tsch, ben ^cr= 

fem entlel^nt, ttjicbcrgcgebcn burd^ 6 

ha, cin fd^arfcâ b, ttjicbcrgcgcbcn burd^ b 

cba, cin raul^eS d^, »icbergegeben burd^ cb 

dal, unfer d, tülcbergegeben burd^ d 

dsal, bû§ franj. z, unfer n)ctd^e§ s, tüicbergcgeben burd^ z 

re, unfer r, ttiebergegebcn burd^ r 

zc, ibcntifd^ mit dzal, b. 1^. ein »cid^câ s, »icbergcg. burd^ z 

sin, unfer fd^orfeâ s, ttjiebcrgegebcn burd^ ş 



schin, unfcr sch, toiebergcgcben burtiŞ § 

ssad, för bic îürîcn tbcntifdŞ mit sin, micbergegeben burd^ ş 
dhad, für bic ^ürîen ibentif^ mit dal unb dsal, n)ie= 

bergcgcBcn burc^ d ob. z 

tf, für bie 2:ürîcn tbentif(i& mit t, tmcbergcgcbcn burd^ . t 
z^, für bie ^ürîcn ibetıtifd^ mit z6, loicbergcgcben burd^ z 
ain, öon ben ^ürlen ni^t auâgef|)rod^ctıcr arab. ©ut* 

turaHaıtt, »icbcrgegebcn burc^ i_ 

ghain, ein gcl^auc^teg g, bem r grasseill^ ber gran^ofen 

a]§nIidŞ, »icbergegcben burci^ g 

fe, unfcr f, iDİebergcgcbcn bur^ f 

kaf, cin l^artcâ k, »icbergcgebcn burd^ k 

kjaf, cin »cic^creS k, toit kj gcf<)rod^en, tticbcrgcg. burd^ k>tj,g3,g 
şagyr nun, urfl)rünglid^ nafoleâ n, jjc^t cinfac^ tüie n 

gcftnrocŞcn, ttjicbcrgcgeben burc^ n 

mim, nnfer m, tüiebcrgegcbcn burd§ m 

nun, urtfer n, iüiebergegcbcn burd^ n 

he, unfcr h, toiebergcgcbcn burd^ h 

waw, unfcr w, iüiebergegcbcn burd^ w 

je, unfcr j, tüiebcrgegebcn burd^ j. 

38İC man ficl^t, öcrnac^Iöffigt biefe3 SlH)]^abct, »eld^câ 30 confo= 
mnü^â)t ^onseicftcn bietet, bic Söocûle ööttig. fjür biefen 9Kangcr 
W bie tÜTÎifc^e ^Bptadıt in ben ^ûlböocûlcn elif, waw unb je cinen 
uni>onîömmencn ©rfa^ gefunben. 5)agegen ift ber confonantifc^c Ucber= 
fluft öon il^r jur Unterfd^eibung ber bcibcn S^onlagen in ber SBcife öcr= 
»crtl^et toorben, hai bie SBuc^ftaben ha, ssad, dhad, ty, zy, iîin unb 
kaf für bic tiefe, bagegen sse, sin unb kjaf für bie IŞo^ Sonlage refcr= 
öirt bletben, roöŞrenb bic übrigen Seid^cn htihtn S^onlagcn gemeinfdŞûft^ 
lid^ finb. 

§. 4. ^a§ 9tomtn. 
I. S)ic türîif(3^e @<)ra^e îcnnt Icin grammatifd^câ ©cfd^IcdŞt, b. 1^. 
fie ıınterfd^cibet bie SScgcid^nungcn mönnlid^ unb ttJCiblidŞcr 3Befen 
uîtter einanber unb beibe bon foIdŞcn leblofcr ©cgcnftönbc nid^t burd^ 
SBınrtenbuîtgcn. 

n. ^ud§ bie SScrlŞftltniffe bc§ 9^omen« im ©agc, b. 1^. bie S)ecli= 
Dation, lann nur burd^, bem felbft unöcrönbert blcibenbeıı SBorte 

1* 



— 2 — 

o, u unb y (ein bumt)fcS ftdŞ bem ö tıal^ntbcâ û) fü^rcn; bcr erfteren 
bit mit e, i, ö unb û k)ocaItftrten. Unter biefctt ^ocaUn entfpteciŞen 
etnanber a unb e, j unb i, o unb ö, u unb û. ^te ®uffi;e İŞaben 
îcinc beftimmtc S^onlagc, fonbcm rid^tcn fıd^ bctrcffS il^rct SSocaCifi- 
rung nad^ bet|enigen beS ^orteS, bem fte angel^&ngt morben ftnb. 
3. S3. at bû§ $ferb, et bag Sfleif^; atdan k)om $ferbe, etden |}oıı 
gleifd^; kyz bûâ aWöbd§en, el bic ^anb, SRcl^rjûl^I kyzlar unb eller, 
^atİD kyzlara, elleri. 

§. 8. (B^tin mh Srattöfariiıtion. 

^ie Stirfen fd^reiben iŞre @t)ra(Şc mit bem iŞnen burd^ bk 
Şerfer übermitteüen arabifd^en "^Ipfyıhct, totlâ^t^, füt bie eigent^tn:= 
lic^n aroBifd^cn Sauttoerl^öltniffe gefd^affen, htn einfaci^cn löcburf^ 
niffen be$ Sürüfd^en nur mit 3^ang l^t anget)a|t toerben Onnett. 
S)a boffclbe, um öcrftönblic^ 5u feln, eineS nic^ in unfcrem $Iaıte 
licgcnben ©tubiumS bebürfen toürbe, fo işiten »it fcinc SSSiebeıgabe 
in eigenen g^i^ıt fü^ überflüffig, bagegen İzaben tDİr bel^ufS ber Statta 
fcri|>ttoıı i^cr bic S^amen bcr S3ud^ftaben fûmmt iŞrcr ©cüung an- 
âugebcn. 

Elif ift bû§ Oeîfueu beö ^e]§Ifo})fe§ jur 5(u§ft)rad^c jebeâ 

anlautenben ^ocaU, ber spiritus lenis ber ©rieıŞen 

be, unfer b, loiebcrgegeben burd^ b 

te, unfer t, loiebergegeben burd^ t 

sse, bci ben Hrabcm ein geliS^jelteâ t, bei htn 2iürîen 

njie ein f(^ûrfc§ s gef^jrodftcn, toiebcrgegcben . . . ss 
jim, bûS j (dsch) ber ©nglönbcr, \px, dsch, lt)ieber= 

gegeben burd^ j 

cim, bû8 gequetfd^te c ber gtoliener, f^jr. tsch, î)en ^er= 

fem cntleŞnt, »iebergegcbcn burd^ 6 

ha, ein fd^arfeS h, toicbergegcben burd§ h 

cha, ein rûuŞe§ â^, hjiebergegeben buv^ eh 

dal, unfer d, hjiebergegeben burd^ d 

dsal, ba§ franj. z, unfer ttjeid^eâ s, njiebergegeben burd^ z 

re, unfer r, ttiebergegeben burd^ r 

zc, ibentifd^ mit dzal, b. % ein hJCİd^eS s, toiebcrgcg. burd^ z 

sin, unfer fd^arfeâ s, toiebergegebcn burd^ ş 



— 3 — 

schin, unfcr sch, toiebcrgegcBctı burdŞ â 

ssad, fitr bit Sfirfett ibentifd^ mit sin, tmebergegeben hurâ^ ş 
dhad, fûr bie ^ûılen ibenttfd^ mit dal uttb dsaJ, tuie^ 

bcrgegcBcn buTd§ d ob. z 

t^, ftir bic S^ürîcn ibctttif(!& mit t, »icbergcgebetı burd^ . t 
zf, für bie 2^ürlcn ibcntifcft mit z6, njicbcrgcgeben burdŞ z 
âin, öon ben X\kxîtn niâ^t auâgef}n:o^neT arob. (^nU 

turaflûut, »icbergcgcbcn burcft — 

ghain, ein gel§auc^te§ g, bem r grasseill^ bet f^ranjofett 

al^nlid^, miebergegeben burdŞ g 

fe, unfcr f, miebergegeben burd^ f 

kaf, ein l^arteâ k, toiebcrgegebcn burdŞ k 

kjaf, ein »eid^ereS k, njic kj gef^jrod^en, »icbergeg. burci^ k,kj,gi,g 
şagyr nun, urf<)rüngli(i^ nafûIeS n, je^t cinfac^ ttjic n 

gefJjrocŞen, nricbergegebcn burd^ n 

mim. unfer m, njiebcrgcgebcn hurd) m 

nun, un^er n, loiebergegebcn burd^ n 

hû, unfer h, »iebergegeben burd^ h 

waw, unfer w, toiebergegeben burd^ w 

je, unfer j, micbcrgegebcn burd^ j. 

9Sie man fiel^t, öernûtJ^Iöfflgt biefeâ ^ipf^cibtt, »e^eS 30 confo:= 
nantifci^ S^on^eitften Bietet, bie SSocalc ööttig. fjiir biefen aRangcI 
^t bic türfifd^e ®pxaâ)t in ben ^Iböocalcn elif, waw unb jö cinen 
unöoUfommenen (£rfû^ gefunben. 5)agegen ift bcr confonantif d^c Ueber= 
ffuft bon iŞr jur Unterfc^eibung ber bciben S^onlagcn in bcr SBeife t)ers 
rocrtl^ct »orben, bag hk SBuc^ftaben ha, ssad, dhad, ty, zy, iün unb 
kaf für hk tiefe, bagegcn ssâ, sin unb i^af fur bie l^ol^c S^onlage refev- 
t)irt bleiben, »öŞrenb bic übrigcn S^^^^^ beiben S^onlagcn gcmeinf(^ûft= 
lid^ finb. 

§. 4. a)as 9^ıımetı. 

I. S)ie türfifd^c (5t)rûd^e fennt fein grammatifdŞeg ©efti^Ied^t, b. 1). 
ftc unterfd§cibet bie SSejeid^nungen mönnlid^cr unb toeiblid^r ©efen 
unter einanber unb beibe öon foIdŞen leblofcr ©egcnftönbc nid^t burd^ 
3Sortenbungen. 

n. «ud^ hk SSerlŞSttntffe bcg 9îomen8 im @ûje, b. 1^. bie S)ecîi= 
natiott, lann nur burdŞ, bem felbft unberönbert blelbcnben 3Korte 

1* 



— 4 — 

atıgel§öngte @ufft;e auSgebriuft totthen, todâ^t ^ugleid^ bet IBebeuttmg 
t)on $rö))oftonen anberet ^pvaĞitn tn^pttâ^m. ^efe @ufftîe ftnb 
bte folgenben: 
für ben S3cft|^tt obcr ®ctıttib, ticfc îonl. yn, nûdŞ eiıtcm ^ocûI 

njn, ^oi^t %ont üç, na4 etnem Socal nün; 
für ben SlnnöŞerungSfalI, î)ûtiö, t î. a, nad^ eincm SSocol ja, 

1^. S. e, nadb etnem $ocaI je; 
für ben SSerbalobjcctöfûtt, STccufatlö, t. %, j, naâi etnem ^ocûI jy, 

^, X. i, natü) einem SSocal ji; 
für ben SBegleitcs unb ^BerfjeugSfûtt, ©omitotiö unb 3rtftruntental, 

t. %, ylâ, ^. %. ûh; 
für ben SBegrünbungSfatt, ©ûufûtiö, t. %. y6uıı, 1§. 2:. icûn; 
für ben DrtSfaa, fiocatib, t Z. da, 1^. %. de; 
für ben (£ntfernung«fûK, 8(6Iatiö, t. 2. dan, 1^. 3:. den. 
3)ie SKe^r^ûl^I totrb burd^ ba8 bem ©tamme angel^öngtc @uffij 
t. 2:. 1ar, ]Ş. 2:. 1er auSgebrücît, tocIc^eS hk ©ûfuSfufftîe in gletc^ter 
SBeife tt)ie bie ©tnjûlŞI annimmt. öelf^jicle: 



Sfîominûtito ta§ 

©enttiö taâyn 

^ûtiD taââ 

Slccufatiö taây 
3nflrumental taSylâ. 

(S^anfattt) tağycım 

fiocûttt) taâda 

^blatit) taâdan j 



jakâ 
jakanyn 
jakajâ 
^g jakajy 
'j- jakâylâ 
jakâycy 
j akada 
j akadan . 



5© 



el 

elün 
el^ 
eH 
el ile 
eli6an 
elde 
elden . 



jebenûn 
jebej^ 
«e^ jebeji 
1 jebeîl^ 
jeböîcûn 
jeböde 
jeb^den - 



^ 



m^^t^afjl 



9lonı. taâlar 
®en. taâlaryn 
S)ût. taslara 
STcc. taSlary 
Snftr. taâlarylö. 
®ûUf. taâlarycun 
Socat. taâlardâ» 
^6Iat. taslardan 



jakalar 

jakalaryn 

jakalara 

jakalary 

jakalaryla 

jakalary6un 

jakalarda 

jakalardan . 



eller 

ellerün 

elleri 

elleri 

ellerilĞ 

ellericûn 

ellerdö 

ellerden - 



t 



Jebeler 

jebelerün 

jebelerĞ 

jebMeri 

Jeberl^rile 

jebeleriĞûn 

jebelerde 

jebelerden 



-«S 



— 5 — 

UI. f^r htn İBefi^falI üerlangt bie tür!if(j^ @t)ra(l§e eine bo)):' 
:pelte l^ejeic^nuttg, nâmlid^ auger bet attgegebenen beS 93eft^r$ ttoc^ 
cine jtpcitc rüdbcjüglidŞc bc§ bcfcffenen ©cgenftanbcg. ^icfc lejtcrc, 
ein bcm ipoffeffiüsipronomctt cntlel^ntcâ ©uffiy, »irb enttpcbcr beni 
SSBortftamme obcr hem ÎJÎcl^rl^citâsSuffiî angefügt Tlan fagt alfo 
tyzyn elma-sy, öon elma 54)fcl, bcö SKöbdftcttS fcin îlpfcl, kyz- 
laryn elmala]^, bcr aJîabd^en i^re ^c|)fcL S)le fo gebilbete ĞJruJî^je 
nimmt »ic ein ©ubftantit) bic ®ccnnottongs@uffiîe ûtı, öcman= 
bclt û6cr in bicfem graKe bag $offcffiös@ttffiî in yn, şyn, in, şin; 
5.©. kyzyç elmaşyııj^ gjördûnmi? l^aft 3)u ben Slpfcl bcâ aRöbc^cnâ 
gefel^n? 

rv. S)ûS @igenf(^ûft8tt)ort flelŞt unöerönberlid^ öor bem baburcft 
be5etd§neten ^upitoovit, 5. 16. güzel kyz ha^ fd^öne 9)^db(l^n, güzel 
kyzlarâ, ben fd^önen ^ühâ^n. ^iıb e§ aber fubftantik)if(]^ gebraud^t, 
fo nimmt eS aHe betrcffenben @uffiîe an, 5. S3. güzellerüç bag6eleri, ber 
(Sterten ber ©c^iJnen. 3)ûffelbe gilt bon, art bie @telle öon ©igen- 
fd^ftSttiJrtern tretenben, fubftantiöifdŞ gebraudŞten ^İŞrafen, 5. ö. 
ewimd^kji, in mcinem Çûufe toeld^cr, b. % in meinem ^aufe bcfinb= 
li^, ewimd^kjinden ischitdûm, Don meinem ^uggenoffen l^abe i^ 
ge^ört. 

V. grür bie ©teigerung be§ (Sigeııfd^aftStoortcS befijt ha^ 2:ür=: 
fif(i^ îelne grammatifd^e gronn, biefelbe muÇ bûl§er burd^ Um^rei* 
bung auSgebrüdt toerben. ^ie$ gefd^ie^t burd^ bie ^jkiTtifel dhâ 
mel^r obet burc^ ^in^ufügung bei^ öerglid^nen ^genftonbe^ mit bem 
^blûtiöSuffiç (dan, den) öor bûS eigenfd§aft8wort, §. S3. dhâ güzel 
fc^öner, Fatymadan güzel fd§öner aU gutuma, benden fakir örmer 

'^uĞi ber @u))erlatit) »irb burd^ Umfc6reibung auSgebrüdt, inbem 
bag (îigenfc^aftSmort bem mit bem $offeffıös@ttffiî öerfe^encn ^vipu 
roort in ber îRe^rjal^föform beiJ Söefejfenen bcigefügt »irb, §. 23. kyz- 
laryç güzelleri bie fc^öne, b. i. fd^önfte ber aRöbd^en. 3)er gröfteren 
2)eutlic6îeit »eğen îann in biefem fjalle bem ©igenfc^aftStoorte eine 
befonbcre @u})erIatiötHirti!cI en öorgeftcUt »erben; j. ö. Wezırlerün 
en akyllylary ber ûUerberftönbigfte SBejir. 

(Siniğe (gigcnfc^aftStoörter bilben mit bem î)iminutlö*@uffii- jak, 
jek minbembe görmen, j. S3. böjük groft, böjûjek ctloaS grog, 6apuk 
Tafdft, öapujak möglid^ft xa\â). îlnbere l^bcn iŞrc befonberen, burdŞ 



— 6 — 

eine ^rt toon 9iebu))ltcûtiott geBiIbeten Skrft&rtıtngtofhrter, j. S3. bom 
boi ganj leer, Don boi leer, iop dolu ganj tMtt, Don dolu tmU, ks^ 
kara ganj f(i^n)at), Don kara fd^toar), kyp l^rmyz^ gan^ totlŞ, Don 
kjrmyzy rot^, bem bejaz ganj ttıeig. Don b^âz meig. 

VI. ^d Sfürmort l^t ntit bem $ant)tttorte bie be^üglidŞen <3ıtf= 
fi^ gentein, nur ift füc ben ®enttiD Don ben id^, fktt benftn ntei- 
net, bie gromt benüm, unb in bet ^el^l^I ftott bis&n bizlim eht^ 
getreten. 9[ud^ lanitt bet ^kıtiD bet erften unb jn^etten ^erfon fiott 
h&ı^ unb senh, bana und saça. 



^û8 J)erfönH(^e güttoort. 





@inâû^L 




©rftc ^rfon. 


3weitc ^rfon. 


^5>rittc Şcrfotı. 


ben id^ 


sen bu 


ob. ol für on er. 


benûm ntetn 


senün bein 


onuç fein 


baca mir 


sana bir 


ona i^m 


beni mldŞ 


seni bid^ 


1 onu il^tt 


bende 6ci mir 


send^ hd bir 


onda bet ilŞm 


u. f. to. 


u. f. tt). 

SRe^rjal^l 


U. f. tt). 


erftc ^rfon. 


3tt)eitc ^rfon. 


3)rtttc Şerfott. 


biz toit 


siz il^r 


onlar fte. 


biaûm unfcr 


sizûç euer 


. onlaryç tŞr 


bizĞ unS 


siz^ eud^ 


j onlarik i^en 


bizi unS (9lcc.) 


SİZİ eud^ (STcc.) 


i onlari pe (îlcc.) 


bizde bci uniJ 


sizd^ bei cud^ 


! onlarda bet ilenen 


u. f. ». 


u. f. ttJ. 


u. f. ». 



3)aS befijUdŞe gürioort. 
a. für baS ©ubject beS »epteS (Dgl. §. 4. III): 
©insal^I. t ^cl^rsa^t 

benüm mein ı bizttm unfer 

senûç bein sizû^ euer 

onun fein , onlary^ il^r. 



7 — 



h. für hû» Oaiect beâ 8eft|e$, ^ufft^e: 



-ümûz, -umuz unfet 
-finoz, -unuz cucr 
-leri, lary i^x. 



.^n, -ym, -um ntctu 
-üç, .yn, -un bein ı 

-i, -y, -u, nad^ cincm SocûI: I 
si, sy, su fcitt. I 

@S ^eigt dfo mein 93u(i^ benûm kjitabym, bein ^nb senûn 
^ojuğun, fcin ©artcn onun ba^şi u. f. ». 

Slnmcrfung: gn oböcffirgtcr fHcbc fann bcr (ubjcctiDe S5cp|- 
ûttSbrud fclŞIcn, nid^t ober bcr objcctitjc. @o fa^t man padiSahlfu^ 
i^ ^ûifcr, ttid§t ûbcr onlaryç padiâah. 

9[ud bent fubiectiDen SeftlfürtDort tnirb etn fubftantiDifdŞe^ ge^ 
bilbct butd^ STnfügung bcr 9lcIûtit>«$orti!cI ^*i. ^fo 



benimkji ber 9)i{einige 
seninkji bcr 3)einigc 
onunki ber ©elnige 



bizümlgi ber Unfrige 
sizunkji ber @urtge 
onlarynkji ber SŞ^İÖ^* 



S)aâ bemonftratiöe fjürtoort. 

S)û§ cntferntere bemonftratiöe gürttjort fftttt ^ufûmmen mit bcr 
3. $erf on bc8 ^jerfönlidŞen gftirmortS o, ol; 5.İB. ol aty bejendûnmû, 
^ft 3)u jencS $ferb gut gefunben? 

®aS nai^cre lautct: bu biefcr, §u baffclbe, iâbu biefer l^icr. 
3)ie SttöJûnblung ûllcr brel ift biefelbe. 



bu biefcr 
bunuı;^ btefeS 
buna btefent 
bunu biefen 
bunda bet biefent 



«le^rjûŞI. 
bunlar biefe 
bunlaryn biefer 
bunlara, biefen 
bunlary biefe 
bunlarda bei biefer. 



^ûS relûtiöe unb fragcnbc fjürtöort. 



yim ttjcr? (fubftûtttibifd^) 
yimûn toeffen? 
^im^ »em? 
kjimi ttjcn? 
^imd^ bei totm? 
u. f. tt). 



^JÎel^raal^I. 
kjimler toeld^e? 
yimlerûn »eltiler? 
y imleri toeld§en? 
hjimleri »eldŞe? 
y imlerdi bei weld§en? 
u. f. tt). 



8 



dinio^U Hangy obet kangy toelc^r? obiectiDifdŞ. ^el^t^o^I: kangy- 
1ar tpcld§c? j. ©. bu pâpuS kjimûçdûr? tDcffen @(^^ îft bicS? — 
bu papuâlaryn hanğylary senûndûr? toeld^e btefer 6d^u]^ ftnb bem? 

fRtlaÜtj^&l^t toerbett im ^ürüfd^n ttıdglid^ft t)ermieben unb bnrdŞ 
Söerbûlconftructiottctt crfe|t. 

S)a§ âûişittjort 
mirb iDie baS ^igenfıi^ftStoort bem baburd^ beftimmten ^aut)ttoorte 
unöcrönbcrlid^ öorgefteHt. S)ic ©iniol^I bir bicnt jugleid^ al8 uttbe^ 
ftimmtcr SlrttfeL ©ineS beftimmten îlrtilelS beborf bie tûrfif(]Şc @)mu^ 
tti^t, berfclbc »irb öorauSgefeJt, »o ber unbeftimmte fcl^lt. 3)ûâ 
3a^ItDort bulbet ba§ ^hl^rjalŞIâfufft; 1ar, 1er nid^t neben [vöş, }. S3. 
onbeâ jolju fünfjcl^n 9îcifcnbe. S(tteinftel§eııb nimmt eS bie crforber- 
lid^ ©ubftantibsSufftîc an, j. ö. joljulary^ onbeSi buraja gjeldi, 
15 ber 9îetfenben lamen l^ierŞcr, amma dördini gjörmedüm, obcr 
öier boöon Şabe id^ ntci^t gcfel^en. 



®ie ©arbinaljûl^Ieu 


kuten: 


1 bir 


11 onbir 




21 jirmibir 


2 ilgi 


12 onikji 




22 jirmiikji 


3 ûc 


13 onûc 




30 otuz 


4 dört 


14 ondört 




40 kyrk 


5 be§ 


15 onbeâ 




50 elly 


6 alty 


16 onalty 




60 altmyâ 


7 jedi 


17 onjedi 




70 jetmiâ 


'8 seMz 


18 onsekiz 




80 şekşân 


9 dokuz 


19 ondokuz 




90 doksan 


10 on 


20 jigjirmi 




100 jûz 




f^jr. jirmi 




200 ilgijûz 
1000 bin. 


S)ie £)rbiııalj( 


liflen: I S)ie S 


)iftributiö5a]ŞIe 


I birinji 


1 


İ« 


einS birer 


n ikjinji 


i 


ie 


5«ei ikişer 


m üöinji 






İ« 


. btci üçer 


IV dördinji 






İ^ 


öier dörder 


V beâinji 






İ€ 


fünf beâer 


U. f. İÜ. 






İ« 


fed^ altySar 



9 — 



XI onbirinji 
XXX otnzuııjlu 

LX altmygynjy 
CCII i^\jflz ikjinji. 



jc ficbcn jediĞer 
je ad^t sekizer 
je ntnn dokuzar 
jc jcl^tı onar. 



^ie ^Ibtoanblung be§ ğıtiitootit^ gefd^iel^t toit biejenige bed ^vıpU 
tDortcS burdŞ ®«fpîc, loe^e aud§ l^ict, jc nac^ bcr Sionlagc bc« SBortc«, 
bem fte angefügt toothtn, mit k)erfc^iebenett ^ocalen gef))ro(i^n toer^ 
ben. ^te S3erbal:?®ufft£e ftnb auâ bem t)erf0nUcl^en ^ürtoort ent:: 
ftûtıben unb öielfûd^ mit bemfelben ibentifd^. @ie bienen sugleidŞ ûB 
fubftatttiöifd^g â^ittoort unb lauten: 



©ingular, 
im, ym, um bin. 
sin, syç, sun bift 
dür, dyr, dur ift. 



Şrftfeng Snbicatiö. 

üz, yz, uz ftnb 

şüçûz, şynyz, suçuz feib 

dür u. f. m., 1er, 1ar [vnb; 



j. 85. ben âa^dym iâ) bin fiel^Kng, sen ustasyn bu blft 3Reifter, 
ol hekîm dür er ift 9[ı^t; biz nemseli üz mir ftnb ^eutfd^e, siz 
asljerisünüz il^r feib ©olbaten, onlar fukara dyrlar fie ftnb ûrm. 



(Sinjûl^I. 
idüm toav 
idün marft 
idi »ar. 



^rttteritum Snbicatiö. 



SRel^rja^I. 
idük maren 
idüçûz öHiret 
idiler hJûtcn. 



©ingulûr. 
işam fei 
işan feift 
isa fei. 

^töf. 
iigen feienb. 



^rftfenâ ©onjunîtiö. 



^lurûl. 
isak feien 
işaniz feiet 
işalar felen. 

$artici))ium. 

^röterit. 
imiâ getpefen. 



— 10 — 

3u Hefen, atnâ^ feCbftönbig gebraud^ten Sformcn tritt nod^ ettte 
^n^l^I (ebtglûj^ afâ ©ufft; bienenber, tok ba^ ûtpiatöbt a, e, bad bte 
^uer bec ^onblung 6e^id§tıenbe ar, er, ir, fir, bad bk umnittelbare 
<^enti)art betonenbe iur, iûr, bad bie 3utoı^ bebeutenbe jak, jek, 
baâ atö ^rbatoemeinung bienenbe ma, me, ha^ inftntttütfd^ mak, 
mek. 9[uS bent ©tamme mit biefen, il^m angefügten @ufft;m baut 
fid^ bû8 gefammtc formcnreidŞc 3wttoort bcr türfifdŞcn @<)tacftc ûuf. 

^n ^etbalftamm erl^âlt man, tnbem ntan Don bet 3nfîntttb' 
form bad 6uf{ljç mak, mek abtotrft, an beffen ©telle bann bie ^em- 
pvftüU uttb ^fonaCs@ttffiîe İrcten. 3)er SSerBolftamm tft öcrfdŞidcn 
t)on bem tvtttUc^ ^ottftamm, avA todi^tm tmrd^ ertoeitembe (5nf= 
fijc tjcrfc^icbcnc IBetbalftömme entftcl^ îönncn, »ölŞrcnb er fdBer 
audŞ cinen foId§en bilbet, §. S8. sewmek Keben, ©tomm sew; babon 
sew-in-mek, SBerbalftamm 8ewm, bei ftd^ lieben, b. 1^. fıd^ frenen, 
8ew-il-mek geliebt tterben, sewdürmek lieben mod^n, sew-memek 
nid^t lieben, b. i. l^ûffen, sewemek lieben lönnen, (ieben tootten. 

gnbem man ha^ ©uffiî ar, er, yr, ir, ur §imf<^n bem S3erba(= 
ftamm unb bie ^cm^joral^ nnb ^rfonalsSuffiîe einfûgt, etl^lt man 
hit 3CbwûnbIung«formen, »elciŞe eine S)auer ber ^nblnng anSbrudten, 
^. fd. bakarym iâ^ f(^aue, bakarydym iâ^ fd^oıtte (3m))erf.)r bakatkjen 
ȉl^renb bei^ ^aatn^ ((^erunb.). ^tefe gformnt tommen beim nt^ 
gatiDen ^erbum, ebenfo tüie beim ot)tatil)en, auS logtfc^ ^hrnnben 
in SBegfatt, j. SB. gitmek geŞen, gidömek gelmen mögen, gitmemek 
nidŞt gel^n; ^rftfenS: gidertim id^ ge^, gid^im id^ möd^te gelmen, 
giimem iâ) ge^ ni^t. 

S)urd^ (ginfûgung beg ^utfıjeS id, d jıoifciŞen bem SSerboIftamm 
ıtttb bie ^erfonal^uffije erl^tt man ben Slorift: j. ©. gitdfim iâ) 
ging, sewdûm iâ^ liebte. 

®a8 ©ufpî jak, jek, on ben burdŞ baâ o))tatit)e a, e ertoeitctren 
SSerbalftamm gefügt, bilbet ha^ gfuturum; §. S3. bak-a-jak fdŞaucn 
merbenb, 8ewejek lieben »erbenb. 3)ieS iparticil)ium toirb burd^ Srn= 
fügnng ber $erfonaIfuffij^e aU SSerbalfuturum abgemanbelt nnb ^toat 
fo, bağ in ber 1. ^erfon ber @tn^a^I unb SRe^rjal^l bad auSlautenbe 
k, bei tiefer ^onfoge in ^, hti ^ol^r XonIage bagegen in j er»cid^t 
nnrb; 3. S3. bakajagym id^ toerbc fc^auen, bakajaksyn hn »irft 
fd^uen u. f. »., sewejejim id^ »erbe lieben, sevejeksin bu »Irft 
lieben u. f. to. 



— 11 



5)ur(S^ ^ttfüguttg bc8 ©ıtffee^ myS, mis an ben SScrbûIftamm 
erl^dlt mcm ein $artici|} ber ^rgangeni^eit^ n)eld^d in gleid^er 9Bet[e 
ûbgcioanbeft tt)irb unb cin SPcrfcctum bilbcl: j. S5. bakmyâ gcfd^t 
İŞabenb, sewmis gclicbt l^abcnb, bakmySym idŞ l^bc gcfd^ûttt, sew- 
miâûnı iû) Şabe gcKebt. 



Bakmak fd^uen. 



bak f(^u 
bakyn fd^aut. 



bakarym i^ fd^uc 
bakarşyş bu fd^ûuft 
bakar er fd^ant 
bakaryz totr fd^uen 
bakarşynyz iŞr fc^aut 
bakarlar Jtc fd^aucn. 

bakardym iâ) fd^aute 
bakardyn hn fd^ûuteft 
bakardy et fd^aute 
bakardyk »ir fdŞûtrtcn 
bakardynyz i^t fdŞûutet 
bakardylar fic fdftauten. 



bakdym id^ fd^aute 
bakdyn hu fd^auteft 
bakdy er fd^aute 
bakdyk roir fd§auten 
bakdynyz il^r fd^autct 
bakdylar fıe fd^auten. 



^araMgmen. 

3nfinttıt). 

Sewmek lieben. 

8ew Ikhe 
sewün liebt. 

Sttbicûtib. 
^rftfenS. 

sewerûm td§ liebe 
sewer8İn hu liebft 
8ewer er liebt 
sewerûz mir Itebcn 
sewer8İ9İz il^r liebt 
sewerler fie lieben. 

3nH)erfect. 

sewerdüm id) liebte 
sewerdûn bu liebteft 
sewerdi er liebte 
sewerdûk »ir licbtcn 
sewerdûnûz ilŞr liebtet 
sewerdiler fie Itebten. 

5torift. 

sewdûm iâ) liebte 
sewdün bu liebteft 
sewdi er liebte 
8ewdûk »ir liebten 
sewdûnüz il^r liebtet 
sewdiler fie liebten. 



12 — 



iPerfcctum. 



bakmyâym id^ l^obe gefd^aut 
bakmySsyn bu l^ft gcfc^ut 
bakmygdyr er l^t gcfd^aut 
bakmyâyz totr l^ben gefc^aut 
bakmyğşinîz iŞr l^t gefd^ut 
bakmySdyrlar(bakmy§lar) fie 1^. 



8ewmiâûm id^ fyibt gelielbt 
sewmiâ8İn bu İŞafİ geliebt 
8ewmiSdfir er l^t geliebt 
8ewmiâaz toir IŞoBen geliebt 
sewmiâşinîz i^ IŞobt geliebt 
8ewmiâd1!lrler(sewmiâler) fie Ş. gel. 



$lu$quaınt)erfect. 



bakmyâdym id^ l^atte gefd^aut 
bakmyâdyn bu İŞattcft gefd^aut 
bakmyâdy er IŞûtte gefd^ûut 
bakmyâdyk »ir l^atteu gefd^cmt 
bakmygdyçyz il^r l^attct gefd^out 
bakmyâdylar fie l^ttett gefc^ûut. 



8ewmiğdûın iâ) IŞatte geliebt 
8ewıni§dûQ bu l§atteft geliebt 
8ewmiâdi er IŞotte geliebt 
sewmiâdûk toir l^en geliebt 
8ewmiâdûnüz iŞr l^attet geliebt 
sevmiâdiler fie l^ttcn geliebt. 



guturum. 



bakajagym iĞ) toerbe fdŞauen 
bakajaksyn bu toirft f(i^auen 
bakajakdyr er tDİrb fd^ûueıı 
bakaja^ tpir toerben fd^uen 
bakajaksyçyz il^r toerbet fd^auen 
bakajakdyrlar(bakaj|aklar) f .tD.fd^. 



8ewejiejüm iâ) koerbe lieben 
sewejek8Îj^ bu loirft lieben 
8ewejekdûr er toirb lieben 
8ewejejûz loir tt)erben lieben 
8eweJek8İniz ilŞr totvhtt lieben 
sewejekdûrler (sewejekİGr) fie to. 1. 



©onjunltiö unb O^Jtatiö. 
ŞPrSfen^. 



bakâym idŞ möd^te fd^ûuen 

bakâşyn 

baka 

bakâyz ober bakalym 

bakaşynyz 

bakalar 



sew6im td^ möd^te lieben 

sewâşîn 

8ew^ 

8ew6ûz ober 8ewelüm 



baksam ba^ ic^ fd^aute 

baksan 

baksa (baksyn) 



8eweler. 

^röteritum. 

sewsem bafe idj licbte 

sewşen 

sewse (sewsûn) 



— 18 



bsıksaik 

baksaçyz 

baksalar (bakşynlar) 

bakâydym id§ l^ötte gefd§ûut 

bakâydyn 

bakâydy 

bakâydyk 

bakâydynyz 

bakâydylar 



sewsek 

8ew8eçLİz 

S6wseler (8ewsûnler). 

5lorift. 

8ew6idaın i(S) l^öttc gelicbt 

seweidü9 

8eweidi 

sew6idük 

seweidûnûz 

8ew6idiler. 



bakan fci^auenb. 



$art{ct))ium. 
ŞröfenS. 

I 8ewen licbcnb. 



^rötetitum. 
bakmyS gefc^aut l^obenb. { sewınis geltebt l^benb. 



bakajak fd^aucn loerbenb. 



füturum. 

I sevrejek licBen tüerbenb. 



®crunbtaIs?5ormcn. 
bakyp gefd^aut ^abenb I 8ewûp gelicbt ^ahtnb 

bakdyk gefd^ûut. | sewdük gellcbt. 

Sînmcrîung: bakdyk, 8ewdûk, urf|)rüngli(i^ 1. ipcrfon ber 
SKelŞrjûl^I beS STorift, »irb ûI« Sîotncn gcbrauti^t unb nimtnt ^)offcffit)e 
Çrotıomtnalfufftîe an; bû8 @ubject biefcr cigentl^ûmlic^ctt SScrbûIfonn 
ftelŞt im ®enitit), 5. S3. karlonuç i6dt|ji cibuk, »örtlic^: ^arFS ®e:: 
raud^tsi^cnS ^feifc, b. 1^. bic Şfcifc, tocldftc ^arl rauc^tc, benim 
geldijim jol, mclncS ®efoımnenfcinâ SBcg, b. % bcr SBeg, ben ici§ 
gcîotnmcn. SBic übcrl^ûitpt öor öocalifd^ anlautenbcn SScrbalfufpîctt er^ 
meid§t ftd§ auc^ l§ier baS auSlûUtenbe k in j, vt\p. |r* 

Sîad^ bicfcn ^atabigmcn totrb man jebcS â^it^ort leid^t ûbtrûns 
bcln !önncn. 3cbo(ft mcrfc man nodft golgcnbcS: 

1) ^0 bec ^erbalftamm auf etnen ^ocal auSlautet, toirb stoi- 
fcŞen biefen unb bie toocalifd^ anlautenben ©ufft^e ein eu))l§onifc^ 



— 14 — 

j cingcfc^Itct, 5. 93. okymak lefcn, îJutur okajajak Icfcn toc^be^h; 
jemek effcn, jejejek effcn toerbenb. 

2) ^te 9{egattoıt be$ Qtitnmi^ toith burd^ bûS ©»fft; laa, me 
auSgebrücft, tpclc^ö ûm nöcftftcn t)or ben iPcrfonalfufpîcn, b. İŞ. untcr 
ben unpcrfönlici^n 9Ser6ûIfuffiîen am loeiteftcn Don bcr SBuı^I cnU 
femt gefelt tPttb; j. fb. bakmak fd^uett, bakamak fd^uen miigeıı, 
bakamamak ntd^t f(^uen mdgen, bakdyrmak jum ©dŞoucn denpt^ 
laffen, fd^auen mûd^cn, bakdyramak §um ©dŞûucn t)cranlûfîcn toOkn, 
bakdyramamak jum ©dŞoucn nitŞt Dcranlûffen fötıncn. 

3) 3)cr, hk 95cbeutîtng bc§ gdttoortS mobipcircnbcıt, bcm Stovnne 
angclŞöngtcn ©uftije giebt câ tjcrfd^icbcnc. Um auâ ciıtcm ^jmtttm^ 
fitiöc cin S^ranfittöum ober ûuS cincm S^ranfitiöum ein gûctitiöum 
p madden, bienen bic S^Ibcn dyr dir, yr, ir obcr cin cingefd^:^ 
teteâ t; j. SB. ölmek ftcrbcn, öldürmek töbtcn, ellemek maçken, 
elletmek matinen laffcn, kaçmak fllel^n, kacyrmak öcrjögen, öalmak 
ftel^Ien, caldyrmak ftel^Ien madden, b. i. bcftol^len tücrben. 

4) 3w ben unt)erfönlici^en SBcrbalfufpîcn gc^ören ûuc^ bic, ben 
:|3ûffiüen ober refleîiöen S3egriff auSbrüdenben @^lben il, yi ober Mrg 
1, in, yn ober blog n; j. S5. sewmek liebcn, sevilmek geliebt »cr= 
ben, sewinmek bei ftd^ îieben, b. İŞ. pc^ freuen, baâlamak anfangen, 
bağlanmak ongefangen loerben, jemek effen, jemnek gegeffen tocrben, 
bilmek toiffen, bilinmek belannt fein, bulmak finben, bulunmak 
toorfinbüd^, öorl^anben fein. 

5) @in â^fûttiKienŞûnbeln toirb bnr^ bûg ©nffif as, eâ ober 
bloÇ â ûnâgebrüdt, g. 93. söjlement rebcn, söjleâmek mit einanbcr 
reben, söjleâdûrmek Slnlafe geben mit cincmber jn rcben; selamlağ- 
dyramamak l^eifet: nic^t htnUnlai geben îönnen einanber§u bcgrüfecn. 

6) @in a, e, ioeId§e§ in bcr İReilŞc bcr SScrbalfnfpyc bic ©tettc 
üor bcm ^crfonalfnfftj obcr bcr Sîcgation, tocnn folc^c öorlŞanbcn,. 
einnimmt, brücît ben SBunfd^ ober bic 3JlögIic^!eit bcr SScrbat^blnng 
ûttg; 5. 95. jemek cffen, jcgemek ju effcn tt)önfd^cn, jerüm id^ effc, 
jej6ûm id^ möc^te effcn. 

7) 3)ie fjrage im 3citwort anâjnbrnrfcn , btent bic ?Parti!cI mi, 
my, tt)eld§e entıocber öor l)tm ^crfonalfufftî eingcfd^altet ober bcm 
SSortenbe ûngefügt ttirb. Dür, ift, loirb l^icrbci afö ^crfonolfuffij 
bel^onbclt; g. 93. gidermişinûz gc^en @ie? gîdermi gcl^t er? gitmis- 
midûr ift er gegangen? gelejekmisünüz mcrben @ie îommer? 



— 16 — 



§. 6. 2)00 tttttftatUiiSmınrt. 



1) 
^iev bunda (bu janda) 

„ burda (bu arada) 
t)on l^iet bundan (bujandan) 

„ „ burdan (bu aradan) 
ha, bovt onda (o janda) 

„ „ orda (o arada) 
t)on bort ondan (ordan) 
roo nöröde 
rooŞin nereje 
öott tiJO nereden 
brimten iöerd^, icerü 
brûu6cıı dySarda, dySary 
brübcr üstde 



bcS OrteS: 

bntnteı altdâ 
öorn önde 
bor ilerdi 
l^tnten arkada 
unten aâa^ 
neben janda 
l^ben bu tarafdâ 
brüben ol tarafda 
^inauf jokary 
Don oben jokardan 
Don unten aâagdan 
bon ^inten arkadan. 



nun imdi 

je(t âimdi 

jüfort filîıâl 

^cutc bu gjün 

gcpcm dûn, dûnkji gjûn 

boTgcftcm öt^gjûn 

morgen jaıyn 

übcrmorgcn ol bir gjûn 

töglid^ ber gjûn 

tmmet dâima 

einft bir zeman 

fobiel okadar 
miebiel nekadar, ka6 
bici cok 

û(fo pes 
hoĞ:i jen^ 
vo^l^alb ni6ûn 



2) bcr 8cit: 

lürjtic^ ge6enlerde 
raf^ tez 
lûngfam jawaS 
nûd§^cr sonra 
nicmûB bir kjer^ jok 
bi8 jcÇt bu ana warynj|a 

„ SimdijĞ kadar 
bi8weilctt bazi ijerr^ 
einmal bir kjerrö 
tDûnn? ne zemân, kaçan. 

3) beg ^age§: 
ipcnig az 

ganj luenig azajyk 
feŞt, ftûrî pek, katy. 



ttdn (feiner) bair 
ni^i, îeln (abfolute SScrneinung) 
jok 



— 16 



nidŞt (relatit>e SSemeiımng) dcgil 
c8 ift Icin örcnn]^oI§ bû odan jok 
bûS ^renn^ol} ift nid^t gut odnn 
6ji dejil. 



beSl^alb onun i6ün 
jo ewwet 
getoig elb^ttĞ 
t)iellei(l§t belkji 
nciıt (grob) jok 

Slnmcrlung. @tûtt ja unb tıein §u fagcn, antmortet bcr %udt 
înciftenS mit bcm ^crBum; 5. ©. bu gjûn gJGİirmişinûz toethtn 
@fe İŞeutc fommcn? Slntiüort: gjelirûm ic^ »crbc !omtncn. 

§. 7. 2)aiS Str^aattifttoııtt. 

î)icfer İRcbctl^ciI, mlâ^v im îürüfd^en tıid§t iPteH)ofttiott, fonbcrn 
$oft:|)ofttion genannt toerben mügte, fdllt mit htn einfad^n fuBfianti^ 
îjif(^tt ©uffiîcn §ufûmmctt, öon locld^n §. 4 bic !Rebc gctocfcn ift, 
unb öon mcld^cn da, d^ ba« SScrtociIcn, â, jâ,, e, je bic SRid^tung ^in, 
dan, den bie 8ett)egung t)on (SttoaS İŞer audbrüdt Um bie aEgemetne 
S3cbcutung ben ^nforbctungcn bcS ©inttcS gcmöj ju mobificircn, 
toerben biefe ©uffi^e an Şau))ttoöTtet mit tocaler IBebeutung gefügt unb 
bilben $lbt)erbien, totldjt toithtt aU ^erpltni^örter gebrauc^ toer^ 
ben, inbcm baâ öon ilenen rcgiertc SBort ilenen im ®enitiö confttuc= 
tit) bcigcfügt toirb; 5. 95. alt bûS Untere, altda im Untem, t^p^nün 
altynda untcr bem fiügel, ön bad SSorbere, arka ber diMtti, bie IRütt 
feite, as^erûn önündü deniz, arkaşynda 60I öor bem ^eere tiHir ba§ 
3Jleer, l^inter il^m bic SBüfte. 

§. 8. ^ti§ mvtbmm 

İpkli tücgcn beS !Rctd^t^umd an SSerbalconftructioncn im îürfifi^n 

cine geringc 9îoIIe. S)urdŞ ben @tn|îu6 beS ^erfifd^cn eingcbürgcrt, 

BefteŞt bicfer SîebctŞciI faft nur au« grembiuörtcm. 3)ic »id^tigftcn 

93lnbctt)örtcr finb: 

unh wa lücil zira 

aud^ bem tücnn eğer 

fotooŞI -- afö aud^ hem — bem ttcnn audft egeröi. 

aber amma, lâkin 

%. 9. »ortmibttng. 

Um auS ber SBcjeic^nung eincg ©cgenftanbcâ bieienigc beg ft(!6 
bamit befc^ciftigcnbcn ğnbiöibuumi^ p bilben, fügt man il^r ha^ 6uffiî 



— 17 — 

ji» jy» 3^f «ûd^ l^ûrten ©onfonûntcn ci, 6y, 6u an; 5. 35. ekmek 
aSrob, ekmek6i SBftrfcr; gjemi ©(i^iff, gjemiji ©(i^iffer; kayk ^alŞn, 
kayk6y ^ûlŞnfü^rer; odun HBrcnnl^oIı, odunju ^oljl^ttblcr. 

Hnmerfung. SSon benin bic ©cWöftigungSbcgci(^nungcn ja^t^ » 
rcid^ cingcbrungcnen grcmbtDörtcm tolrb l^icr natürüc^ ûbgcfe^n. 

Um auS bent (Soncreten, Şauptn^ort ober ^itoort, bad entf^jtec^enbe 
îftfhrûctum, au8 bcm Sitcl bic ©cjcic^nung beS Hmt», auS bcm ©c- 
»crbctTcibcnbett bie Sejeit^nung bc8 ®ett)crbc« IŞcrjuftcIIen , bcbicnt 
man [lâ^ bcS @ufpîc§ lik, lyk; 5. ». gûzM fc^ön, güzellik @(^ön= 
Şdt; kjitâb bû8 «U(^, kjitâbjy bcr »uc^Şönblcr, yitâbjylyk »u** 
l^anbcl; paSa $ûf(^û, paâalyk bic toon cincm Şûfd^a tocrwûltctc ^roüinj. 

Um Don einem $au4)ttt)orte etn @igenf4aftdmort ju bilben, n)el(^ 
boS SBorŞûnbcnfcin ober bic öcgleitung be8 in bcm Çau))tn)ort gc= 
nonntctt ©cgcnftonbcS ûuSbrüdt, bcbicnt man fıâ) bc8 ©ufpîcS lu, lû, 
j. S5. şu boâ SSoffcr, sulu »öffcrig; taS ©tein, taSly ftcinig; dikjen 
S)om, dikjenly bomig. 

SıtfoiKmcnfetung Don Şaut)ttt)örtcm »ibcrftrebt bcm ©^ûtûctcr 
bcr İtirfifciftctt ©^jrûd^c unb finbct ftd^ nur fcltcn bci 3rt«nbn)örtcrn. 
Sin \f)xe ©tcHc trctcn gcnitiüifc^c Hnfügungcn; 5. 8. öon tâuk Çul^n 
unb jumurta @i, tâuk jumurtaşi ^ül^ncrci, in bcr STlcl^r^ûl^l tauk 
jumurtalari. Sn bcr p^cren î)iction finbct man bcrortigc Slnfü= 
gungcn au(^ mit })crfıf(i^cr ©onftmction, toic bend^i-Choda ^cd^t 
@ottc«, b. i. aWenf4 ober mit arabifd^cr, 5. 35. Ibn-es-Sultan (ftir el 
Sultan) ^rrfd^crfo^n. 

3)ur(]Ş Hnfügung bc§ ©ufpîc» siz, syz on cin ^ut)t»ort bilbct 
man cin (Sigenfd^aftdmort, n^clci^cd cinen STlangel beS bcfagten Şau^t- 
mortcd au$brü(ft; ^. 33. dikjensiz bir gjtQ cine bomlofe !Rofc. 

§. 10. JBoTtfteHttttg ttttlı ^a^iUııtttg. 

S)ie natürlic^c 9lcgcl, baft im @a|c baS ©ubjcct bcm ^röbicot 
ober Object borangcl^en mug, gilt felbftt)crftânbn(^ auâ) fûr ha^ Sür- 
fifd^c; mit ©trcngc ober folgcrt İfticr barau8 bcr ©pradftgebraud^ bie 
6tcllung be9 gcitmorteiS an ha^ @a|cnbe, aud^ menn ha^ @ubjcct in 
il^ entl^altcn ift. (ünt befonbere ^igent^ümlid^fcit bcr ^ptaâ^t ift bic 
/nge S^reinigung bcr jufammen cinen ©a^t^cil bilbcnbcn ^örter ju 
elnem f^ntactifd^cn ^i^tptt, mclc^cr in fciner ©cfammtl^it toie cin 
^ıt))ttı>ort bel^aubclt unb mit cincm ^ccnnattondfuffi; Derfe^n merbcn 
fft9\tn, XtttIif(IŞ»S)eutf($eS Qbt\px&âif>u^. 2 



— 18 — 

faıtn. ^ie bet @a( hutâi ba(^ ben ^d^Cug bilbenbe ^tbum, fp 
erl^lt bemtiûci^ t>ie(fad6 ouc^ btx ©a^tl^tl erft burd^ baiS om (Sabe 
fteŞenbe $aut)ttooTt fein $erftönbnig. (^ folgt iŞierauS ein ©^^em 
% ber @tnf(i^(i^te{uttg, toüâ^ti, fobalb bet cotn))Iicirtere @ebatı!e einen 
entf))reı|enben ^uâbrucf er^tfc^, an bie ^ufnterffamleit fomol^ beS 
9îebenben. tpte bed i^venben groge ^nf^jtüd^ fitfii, 5. $. ein <3a|( 
kpie ,,3at^ma ift ein f(^5nei» SRlibd^n'', überfe^t ft^ auf baS (SinfodŞfle: 
Fatyma güael bir kyz dyr. ^gegen: „3f«t^mo, ein SKöbc^n, ba§ 
bon ^brianot^el nû<i^ ber ^u))tftabt gefommen ift unb bort too^, 
ift baS fd^fte SJ^ftbd^en ©tambulg", »ürbe lauten: EdirnMön Per-i- 
Seadete gelüb orda oturan Fatjma nâm İsyz Istanbol bitün kyzlary- 
nyn güzelleridûr ,,üon ?lbrianot)eI nûdft ber $foîte ber ©lürffeîigleit ge= 
îommrt, bprt loolŞnenbeiS, f^at^ma l^i^enbeâ SRdbci^en (ift Don) @tantbulS 
ûHen SO'^öbd^n ba8 fd^önfte". S)ûö(Subiect ift l^ier kyz, htm btenöl^rcn 
^efttntmungen in ^eife eineS ^igenfd^fti^mortd t^oraufgefc^idt tnerben. 
©benfo: İRa^Joleon im^riege nnterlog, f^^t: Napoleon ınu]ıâxaba.da 
maglûb kaldy, bagegen: Fransa padiââM olan Napoleon Alamanja 
üzerini mubârabaja 6yk^b, Sedan dedükleri kal'a janynda maglub 
kaldy, „gran!rcidî« ^aifer feienb S'l(t|)pleon gegen S)eutf(6Ianb 51un 
triege auggejogen bei ber ©eban genannten SNiftung bcftegt blieb''. 

3nt ©tnjeînen merle man: 

ber ^atin ^t im ®q^ fetne ©telle immer bor \Km ^ccufatin; |. $. 
İRefd^b (Sfenbi fd^enfte feinem. non ber Şod^fd^ule l^intgetel^rten ©oŞnc 
einen ^oran (l§eil. $U(i^) Reâîd Efendi medr^ş^den awd^t etnuâ oku 
oglunâ bir maş^haf-i-âeriâ hedij^ werdi, ,,9îefd^ib^fenbi Oon ber ^oâ^ 
fd)ule l^intgefel^rt feienbem feinem ©olŞne ein l§eiUged $u(j^(^efti^n£ gob'' ; 

ber unbeftimmte ^rtiM, meldder afö S^U^^^^t ^t^ ^^^ @tgenfd^^ 
mörter, Dor bem $au))ttt)ort feine ©telle l^at, unb foE^ ha^ ^avCpU 
mort mit einem @igenfcbaftSnu>rt nerf^l^en ift, aud^ bieftm norangel^n 
foHte, mirb in ber ÎRegel jmifıj^n biefe^ unb baiS ^au^tkoort gefe^t; 
3. SB. akylly bir wezîr tin berftünbiger Skjir; 

aud^ ba^ obnerbiale $erp[tnigmort folgt immer bem non i|m 
regierten ^u^Jtmorte; j. 89. Damymyz üatüadö t^ g3öwwjin w«Mridi 
„ouf unfcrem ^ad^c nmren brei îauben". 

^ie ^orberfn|))artiMn: al^, ha, nad^bem, meil »M^rben, fo mtit^ 
bie§ irgenb mögli^, t)ermieben nnb burd^ $avtici))ta{« unb (&txnn^U 
^onftructionen erfe^t; 5. ^. gjün/eS ^ykdyğ^y wakyi gjezmeje gi4erüm 



— 19 — 

(Bontteıumfgangdseit, b. ^. totnn bie @onne aufgel^t, gel^ id^ \pa^\eun* 
^tö fte ^ungrig umtben, fa^n fie ft4 ttûc^ einem SBirt^l^uS um: aj 
olduköe bir meüıanajy aradylar. 9{a4bem ^ul^ommeb U. (S^^nftan» 
tino})cI eroBcrt l^otte, bctrat er ba« ©c^loj bcS ^aifcr» ikjinji Mu- 
hammed Sultan Istanbolu feth idüb Eaişaryn Saraîna gjîrdi, bet 
gU)cite SKu^ûmmcb, ber ©ultan, ©tambul erobcrt ^oBenb u. f. no. 

8et IŞ^otl^etifd^em S3orber:= unb 92a(^fû( ftel^t bad erfte 3eit»ort 
im Şrötetitum beS 6^on)unctit)$, bad jmette ober im 3m^. be$ Sn- 
bicatit)^; 5. 35. öalyâkan olsan zengin olurdun (locnn bu) flciğig 
tt)areft, ttmrbcft bu rei(3Ş. 

S)ic Şartilel unb »irb gem öermiebcn unb cntiocbcr ganj au^= 
gelaffctt ober burd^ einc ^Jartici^jiûlconftruction übcvflüfftg gemad^t; 
j. 33. t(^ ging unb fam toicbcr: gjitdûm gjeldûm ober gjidüb gjel- 
dûm «gcgongen fcienb fam id^ toicber". 



(Samntlıttıg Hott l^chtfig t^ntîommtnhm ttttlı l^eftl^aia Dem @elıSıl4tııi| 
einstttnrigettbett Somlîetn. 

1. î)ie 9îeIigion Betreffenb. 
$rtefter keâiS. 



Sîeligion din. 
©laube imân. 
(Bott allah. 
@ngel mM^^, 
^arabteS jennet. 
^eufel, @atûn â^itân. 
$i$IIe jehennem, duzach. 
^ul^mmebaner müsûlman. 
S^Iam din-i-İ8İam. 
$ro))]^t pei^^amber. 
@(efanbter Şotted reşûl ullkh. 
(S^rift ckriatian) ))er&(l§tlid^ gjaur. 
^^ftentlŞum din-i-chrisüan, din- 

i-Işewi. 
Sefui» 6:]Şrtftu9 hazret-i-Işâ. 
$ûtnar4 patrik. 
^if(!Şof piskopos, matrSn (SRetto^ 

^oliton). 



$farrer papaz. 

mönâ) râhib. 

^irdfte keliş^. 

©lodfe 6an. 

©lodenürd^e öanly kelişe. 

^lofter manastir. 

HJtor hei^eL 

^ofdŞee mesjid. 

gro|e SRofdŞee jami\ 

dleligionSgelel^rter muftL 

@rftet a^fti ââich ul isl&m. 

&tUfftttx 'alim, 'ulema. 

dltdŞter kadhi. 

Dbettid^ter kadhi mola. 

Sorbetcr in b. SRofti^ imam. 

^u^rufer ^nm Wxt müezzin. 

STlinatet menâr^. 

2* 



— 20 — 



ÎRofd^cııIc^cr choja. 
Şrofeffot müderris. 
$o<i^fd^u(e medreşĞ. 
©tubent sûcLtö (\px. softa). 



3ube jahudi, t^tüâfilitfy ^fîıt 
9%abbiner chacham. 
Oberrabbiner chacham badj. 
©çnagoge hawra. 



2. 3)ctt @tûat bctrcffcttb. 



^)er ®taût dewlet. 

S)ie ^aüon millet. 

^ie türttfd^e 9{ation âli-Osman. 

^er ^u^ammthani^mu^ âli-islam. 

^et @ultan, ^aifer padişah, 

Ghunkjar. 
^rtn^ dehzad^. 
^rinacfptt sultân. 
S)a8 gro6§crrI. Çarem harem-i- 

h.wai9Jwa.. 
Bum Çarem geprig haşşe^i. 
@uCtanin«^utter sultan walid^. 
%û^ Çou^Jt ber fc^maraen ©unutan 

kyzlar agaşy. 
^ammcr^err kapyjybaây. 
S)er laiferl. Çof şend hnmajûn, 

mabein-i-humajun. 
Çofbeamter mabeinji. 
Çofcour rikjâb. 
©rogDe^tr şadr-a'zam, wezîr-i- 

a'zam. 
STOİMİfter wekil-i-dewlet. 
drftcr SWiniftcr baâ wekîl. 
5Kiniftcr ber öu6cm SlngcIegenlŞeit 

chariji^ wekili. 
9)liuiftenalrat^ muşteâar. 
S)ic aKinlftcr (aRc^rga§l) wukjela. 



9lat§§öerfammlung dîwân. 
^tnifterbûreau kalem, 
©ecrctör ^âtib. 
©cl^imfecretör şirr kjâtibi. 
Slmtöbiener mubââyr. 
^ricgSmittiftcr şer-i-aşkjer. 
fjclbmarfc^att şerdar-i-ekrem. 
©cneral mûSir. 
©eneraüieutenant ferik pa&a. 
©cneralmajor mir-i-liwa. 
Obcr^ mir-i-alaL 
Oberftlieutenant kaim-makami. 
^ajor biçbaây. 
Çauptmann jûzbaây. 
^biutant kol a^y. 
Sieutenant mûlâzym. 
Uttterofficlcr onbaây. 
©emeincr nefer. 
Snfantcric pejad^. 
(^at)anerte şuwar. 
55rotoiııaialftatt§aIter wali. 
Unterftatt^alter muteşarrifl 
3)iftrictö5aıH)tmann mütesellim. 
3Kunici))aIrat^ mejliş-i-beledi. 
Çanbel8gcrt(^t tûjjaret mejlişl 
îürf. ©eridftt mehkem^. 
gihc^ter kadhi. 



3. fianbcâbewo]§ner unb ©rtocrbSlcute. 



Untertl^tt teb'a. 

S3auer, fianbmann Igollû. 

@t&bter Sehirlû. 



Çitt 6oban. 
ğrteifc^er kaşşab. 
Çuffcftmicb nalbend. 



i 



21 — 



Öafttröger hammal. 
mdtt ekmekçi. 
SucferMcfer âekjerji. 
|>ontgBö(tet halwaji. 
S^neiber terzi. 

@(6uŞmû4et kundoraji, papuâ6i. 
Sûtbicr berber, 
^ûffccttirt^ kahw^jL 
5rtıftt)örtcr fût $fcifc 6ibuköi. 
^OĞ) aS6î. 
Mc^e matbach. 
SlpotŞelcr ejzaji. 
^otl^!e ejzahane. 
^t^ hekim. 
SSımbar^t jerrah. 
mtbicin riaj. 

9Baf(^r 6amaSyrji, jyjkayjy. 
^ Sdgcr awjy. 

3iînmermann dûlgjer. 
Slifd^Ier marangoz. 

4. 3)ctt aRenfdJ 

^enfc^ adem. 

^nn bajf. 

5rûu kary. 

^inb öojuk. 

©öugîing meme oglany, m. kyzy. 
f Sol^tt oğlan, oğul. 
^ îot^tcr kyz, öomel§m: Igerim^. 
'^ @nlcl torun, og^ulo^lu. 
f? Sûnglitıg gjenj, deli kanly. 

îlcltercr aWanıı koja. 

^retd ichtijar. 

(^Itebmagen a'za. 

it'ör))cr jeşed, ten. 

^o))f baâ. 

©tim alyn. 



SKaurcr duwarji. 
MtrtOpntv tenökeji. 
©attler şerraj. 
Çûftctcnbödfcr börek6i. 
£)cffcntU(i^cr SluSrufer dallal. 
@(3^iffer gjemiji. 
^a§nfü§rcr kayk6y. 
^ûftenmac^er şanduk6u. 
STOarmororbcitcr mermerji. 
$ü(^fenma4er tafenk6i. 
SBebcr dokujuju. 
^op^jcnmûd^r Sapkajy. 
©cttbcdfcnmad^cr jorğfanji. 
Xep))i(i^mû(^er chaliji. 
®oIb« u. ©iIBerfd^mteb kıgunju. 
^bammc 6b^ kadyn. 
^mme şfldanaşi, dajh. 
î)icncrin beşl^m^. 
©(âŞıoarje î)iencrin jarie. 
(Sflat) kjöl^, kul. 

en bctrcffenb. 
îlCuge gjöz. 
'Sftunh ağyz. 
galŞtt diS. 
guıtgc dil, lisân. 
O^r kulak, 
^ange jaçak. 
S^afe burun. 
^\ppc dudak. 

Qbcxl\ppt ûşt dudafor, UntcrIH)l)c 
alt dudağy. 

^ax şa6. 
©art sakal, 
©c^îiurrbart byjtk. 
^aU bojûn. 



— 22 — 



»ruft gjökş. 
S5rüftc m^me. 
aiürfen arka. 
^aâtn enşk 
(Bâ^ulitt omuz. 
^a gjönûl, jürekj. 
Suîiflc ak jiger. 
Sebet karajîger. 
^ûgen mi'd^. 



@ingett)cibe bafonrşak. 
STrm kol. 
Çanb el. 
ğingcr parmak. 
Sfîlcrc böbrek. 
S^âgel tırnak, 
©cin bajak. 
^ie diz. 
5u6 ajak. 



5. Tltn^â)lxâ)c S^lolŞrung betreffcnb. 



^ontg bal. 

SButtcr şaijagy. 

^öfc p6nir, pejnir. 

TOIc^ sûd. 

@aurc SJliIdft jogurt. 

©ûlŞnc kaymak. 

@i jumurta. 

^efoci^ted @i rufedan jumurta. 

tSîtt)l3e 6orba. 

9lci§ pirinj. 

$ilûu pilaw. 

6. î)er (SJarten 
öiarten bagce. 
(^emüfe, ^6f)l lahana, 
^îrtifd^ode enginar, 
©urfc chijar. 
SSitSbol^ne faşulia. 
(^r. S3oŞtte bakla. 
(Srbfe bizelia. 
öinfe merjimek. 
^ortoffel jer elmaşi. 
3rüiebel şoğân. 
9KcIonc kawun. 
ÎSaffertncIone karpuz. 
©Icrfrucftt, hlout, patlijan. 
!^iebc§û))fel frenk patlijani. 



S3ratctı kjebab. 

^jŞnerbruft otö füjc @J)cifc tawuk 



I fjüttfel dolma, 
©e^atfteâ glcif* kyjma. 
S3robfm)pe terid. 
^rob ekmek, etmek. 
2:if(ötU(]Ş şufftrâ bezi. 
@6tif^ şuffrâ. 
$oftetc börek, 
©üger grudfttbKİ halwa. 

unb fcitıe ©emac^fc. 

grüc^tc, Obft, m4iw^. 

Obftbaum m6iw^ a^ji. 

53trn6aum armud a^ji. 

Stiv^â^hanm kiraz a^ji. 

^flaumbaum erilg agaji. 

îKauIBcerc dut a^ji. 

^einftodf aşma, aşmalyk. 

3öcintrûu6e üzüm. 

^id))el muymula. 

S)ûttel churmâ. 

SBalnuft jewiz. 
! £luittc aiwâ. 
! Dtiüc zĞitün agaji. 

©ranotû|)fcî nar. 



23 



^iftajte fuştuk. 
Şafelnug fimdak. 

9^el!e karanfil. 
$etI(Şen meiıdlüd. 
îulpc lal6. 



^r «der tarla, 
^trcibc bo^day. 
Setken bo^^day, hinta. 
^ai§ myşyr boğday. 
^erfte arpa. 

^r ^ûlb orman. 
€i(^ peKd, mîâe. 
^ûitne 6aın agajy. 
^uc^e kâjyn ağajy. 
"^appd kawâk ag. 



Ç^acitttlŞc zümbül. 
SiCie zanbak. 
©d^oertlilic susan. 
SRofc gjûl. 
SaSmin jaşemin. 
Sorbccr deftik. 



7. ^a« gclb. 

Çirfe dary. 
dloggen 6awdar. 
Şûfer julaf. 
^bc panjar. 
^id^crcrbfe nohud. 

8. 3)er SBûIb. 

$Iatane cinâr ag. 
^t)pxt^t şelwi agajy. 
^anbelbûum badem agajy. 
3)orn9cbüf(^ öâly öirpû. 
SBcibe şögjût agaji. 



9. ®û8 
^cr 8crg dag. 
^orgcbirgc burun, 
©d^eegebirge akdag. 
^BBalbgcbirge karada^. 
SJHncngcbirgc ma'den dagy. 
^crgincrî ma'den. 
^ ma'den. 
^olb altyn. 
©ilbcr gjümiâ. 
^})fcr bakyr, nahâş. 
^cffmg pirinj. 



©ebirge. 
@ifen demir. 
$Iei kurâun. 
3inn kalaij. 
@tein taâ. 
gefâ kaja. 
@al5 tuz. 
©d^tocfel hjibrit. 
9[(aun âab, 

SKarmor mermer taây. 
^all kjire6. 
©tein!olŞÎ€iı ta§ Sömürü. 



10. |)au8s unb tüilbe %^itxt. 
^ic ^^ inekj. | Dâfi öküz. 

SRllci^ful^ şüd ineji. | ©(^»cin doçuz, f^)r. domuz. 

^Şmil(^ inekj şûdi. I Sicge kjeii. 



— 24 — 



Bicgcnbod erkec. 
@(^f kojon. 
^a^ kjedi. 
^unb kjöpek, it. 
Sûgbl^nb tazy, za^. 
^ferb at. 
3RûuIt^ict katyr. 
^fcl eSekj. 
^ameel dewe. 
^Itpf^ant fil. 
î)itfc^ gjejikj. 
^afe tawâan. 
3fîc]^ karaja. 
^ad^S burşuk. 
guc^S tilkji. 
^Bolf kurt 
SSiefcI şenşar. 
Si5toe arşlan. 
2^igcr kaplan. 
$antl§cr juz, nimir. 
'^flaS^om gergedan, 
gobcl şemmur. 
mt ajû. 

föibcc^fe kertenkjelĞ. 
^ofobil timsah. 
3frof(^ kurbağa, 
^rbte karakurbaga. 
©^iîbîröte tosbağra. 



Sogel kfl§. 
^ulŞn tawuk. 
Şa^n choroş. 
^d^leitt piHj. 
^utcr myşyr tawa^ 
$fau taw6ş. 
©c^tuan kuğu. 



&if^ balyk. 

Şalpfd^ kjöpekj baly^. 
2:]^Uttflf(^ palamud balyfcr. 
2)el|)]^in ufak Junus baly^, domuz 
balyğy. 

Sttfcct böjek. 
Möfer böjek. 



(Sntc ördekj. 
îûube gjöwerjin. 
fftoibt kuzgun. 
(Slfter şakşyğ^. 
^I!e do^fan. 
Hbler karakuâ. 
®eier ak baba. 
^^aci^tigal bülbül. 
@tor(i^ lejlek. 
©dfttoûlbe kyrlangy6. 
Slmfel kara tawuk. 
©perling şir6^ kuâu. 
@ule baikuâ, gjij^ kuâu. 
glnf işpinoş. 
©trauft dhwh kuâu. 



©d^Iangc jylân. 
SSi^Jcr şagyr jylan. 
S5!ittbf(^Ieic^e kjör jylan. 
Dtter kara jylan. 
©alamonber semender. 



2BaIpf4 kadyı;^ balyğy, ada 

balyğy. 
@d^»crtfif(^ kly6 baly|;y. 
^d^t turna balyğy. 



|S3ienc ary. 

I SBe§^)e şary ary. 



— 25 



Şomiffe zenbur. 
^ummcl ajy aryşi. 
gliege şineİj. 
WÂdt şiwri şinekj. 

11. %a^ ÇauS 
3)ûiJ ^auS ew. 
&xoit^ ^ud konak. 
@4Iog şerai. 

Uferfc^log am 8o8))oru8 jali. 
©ommcrtoolŞtıutıg auf bctn ©cbtrgı 

jaila. 
^ofcrne, SBintcrtoo^nung kyâla. 
Şraucntool^nMng harem. 
Şcncnmo^tıung şelamlyk. 
2^§üte kapy. 
îlŞütf^Iog kilid. 
@d)lüffel anachtar. 
%Xîppt nerduban. 
^or^ng perdfe. 
^ttcr kil^. 
SD^agajin mahzen. 
©todiDer! kat, tabaka. 
%aâi dâm. 



SauiS bit. 

^an^e tachta biti. 
©denede şumûkû böjek. 
SSurm kurt. 
^ufi^rede öekjirgj^. 

unb fetnc Sicile, 
gimtner oda. 
Srctıfter penj^re. 
@ofa şoffa. 

Seffel sandali^, knrşi. 
8efuc^djimmer mnşafir odaşi. 
@(^Iûf5tmmer jatak odasi. 
S3ctt düâekj. 
^iffcn jaşdyk. 
©ettbede jorgan. 
a5ctttud6 6arcâf. 
^offer şandyk. 
©d^ronf dolab. 
SBofferîonne ibrik. 
SBofddbecîcrt lej^n. 
©cife sabun. 
Şanbtuci^ peâkir. 
Sürftc ftırfca. 
@))iegel ainâ. 



M(^e matbach. 
Öcerb ojak, 
^offcrolc tenjör^. 
îopf 6ömlek. 
îeüer tepsi. 
®<4üffel sahan. 

^obatâ^jfeife tütün öibııgu. 
9îol^r 6ibuk. 

*fetfcnîo<)f tütün lülesi 
îttttifc^er eiauc^tobaf tütün. 



Şfannc tawa. 

@|)cifcgcröt^ şufifra takymy. 

aJlcffcr byöak. 

O^dbtl çatal. 

Siöffcl kaSyk. 

^rug bardak. 



^affet))feife nargjil^, âiSe, kallian. 
©ddloui^ mar-i-pic (fj3r. marpu6). 
55crfif<^cr Slûuc^tabûf tömbekji. 
SBct^r, 3:rittfglû§ kadeh. 



— 26 — 



<5orbet âerbet. 


î^^. 


^ffcegiegcr kahwö ibriji. 


©cin fiarab. 


^affeetaffe finjan, flijan. 


SBrannttDCİtt raki. 


^ûffcesUntcrtaffe zarf. 


îraubenlŞonig pekmez. 


12. ®a8 Sûttb uni 


) feine ©eftaltung. 


Sanb İcara. 


Duelle buçar. 


^ecr deçiz. 




Sûnb (İ30lit.) wilajet. 


SBlcfe ^yr. 


^toöinj dijâr, ejalet. 


SBeinberg bağ. 


<^iH)tftûbt pa-i-tacht. 


2rlu6 yrmak, 6ay. 


iproDtn)iaIt)orort memleket. 


örüde kjöprö. 


(Btaht âehir. 


^UqucIIc kudret şui. 


^orf kjöi. 


$etBe OtteHe üij^. 


^leden kasaba. 


Mftc sahil, j^y. 


gcftung hisar. 


Ufcr şu kenary. 


^urg kara. 


SSorgcbirgc burun 


^crg, ©ebirge dâg. 


Snfel ada. 


î^al d^rö. 


^lufftieg jokuâ. 


^bcne owa. 


3lbfticg eniâ. 


^ibe jazy. 


®oIf kiörfüz. 


^üftc 6öl. 


3Kecrengc boğaz. 


@cc gjöl. 


aRccrftrömung akynty. 


©urn^jf balcyk, batak. 


SSettc dalara. 


13. 3citeint5cilı 


ııng unb SBettcr. 


Sûl^r jyl, senne. 


S^amobl^an, tüt!, f^aftenmonat ra- 


^otıat ay. 


mazan. 


^oc^e hefl^. 


Oftem paskalia, kyzyl jumurta 


3:09 gjûn. 


beiramy. 


@tunbe saat. 


gaftcnenbc, türî. Scft, böjük bei- 


minutc dakyka. 


ram. 


<5onnenaufgang gjûneâ doğuşu. 


0^)fcrfeft, türî., kurban beiramy. 


©onnetıuntergotıg gjüneâ batyşy. 


SSciöno^t§fcft mewlud Işa. 


^mİafyc jyl baây. 


©tem jyldyz. 


^cumotıb jeni ay. 


tJrü^Ilnggottfang newrûz. 


geft jorta. 


grüpng ükj behlfar. 


goften uru^. 


©ommet jaz. 



— 27 — 



^tbjt şon behar, gjüz. 
Siîitct kyg. 
©cftncc kar. 



şowuk. 



3Bittb ruzgjar, jel. 
Ungemittec kaşyıga. 
53Ii6ftTa^I jyldyrym. 
S)onner gjökj gjüriemeşi. 
^i^c yşşyjak, hararet 



14. mxptxnâ)t 8«ftönbe. 



©efttnbl^eit şağlyk. 
^anfŞeit haştalyk. 
2f!cber yşşytmâ. 

®ef(6tt)utft, îtugjd^ruıtg wereın. 
^ft taun, weba. 
^rföltung şonMuk. 
^btec^n kuşundu, 
»linbl^cit kjörlûk. 



îaub^it şa^lyk. 
SBIattcrn 6i6dk. 
Strüi^t üjûz. 

@(ftûrIo(iftficbcr kyzamuk. 
@(^laf uiku. 
^act)en ujanma. 
Çungcr ajlyk. 
3)urft şuşuduk. 



16. 

dut âapka, kalpak. 
Şefe feş. 
^urbûtt şaryk. 
dantel ja^urluk. 
JRod (eUTO^).) ş^t^ri. 
Ucberrocf kaftan. 
SBcftc anteri. 
SScfte (curop.) jilekj. 
§ofe, SBcinüeib §alwar. 
§ofc (euro^).) pantalön. 



mtn^â^n^t i^Ieibung. 

(StrünH)fe 6orâb. 
$aar paj^. 
îûfd^Ctttud^ möndil. 
©ticfel 6izm6. 
©d^Uİ^e kundura, 
^ûîitoffel papuâ. 
grûUCttîlcib fistan, 
grûucnmantcl feraj^. 
^el5 kjûrkj. 
3obeI})cIj semmur. 

16. $8om 9lcifen. 



^û§ gîetfcn joljuluk. 
Steife sefer, şijahat. 
9fîcifettber muşafir, jolju. 
SîcifcgcfölŞrtc joldaâ. 
©Ifenbûl^n demiıjol. 
^m<)ff(i^iff wapör. 
Scgclfc^iff gjemi, jelkjen gjemişi. 
(Sinfe^r^ud konak. 
Xagereife konak. 



^crbergc inî)örfem muşafir odaşy. 

(^&d pûrtü. 

9lelfcîoffer heibe. 

'^oppd\ad torba. 

Sûfts unb Sltbcitöpferb bar^, f^r. 
I feegir, haiwân. 
1 9'îcitt)fcrb binilûr haiwan. 
! ?5ferbchtc(^t şürûjû. 

Sîeitfottel ejer, aerj. 



— 28 — 



3attin dizgjin. 
@teigbügel üzengji. 
@pom mâlımtız. 
^fcrbcftott ahor. 
|>ûlfter jular. 

17. @^eo9ra))^if(i^e unb etlŞn 
%ûtk oşmanly. 

2)ic %ûxîtn olS SRûtion âl-i-Osman. 
Sfhımelicn rumili. 
^leinaften anadolu. 
HtaMen arabiştan. 
©^rien §am wilajetî. 
%egt)pttn myşyr wilajeti. 
^rften Ajem memlekjeti, Aje- 

mîstan. 
$crfcr Ajemi. 

Defterreid^ Auştria,(öoK8t]Ş.)NemB^. 
Dcfterreid^r (öoKgtl^.) Nemseli. 
Snglûîib Ingjiltera. 
(Sngldttber Ingliz. 
Sfronfrcid^ Fransa, 
gfronjofe Franşaly. 
9fhtglûnb Ruşia, (poU^ti^.) Moskow. 
SRuffe (öolfâtl^.) Moşkowlu. 
^eutfd^Ianb Alemania. 
î)cutf(^cr Aleman, Pruşialû. 
©ried^ttlanb Junân. 
®ric(^c Junanly, Elenoş. 
Stûlien Italia. 
Stdiener tJOÜStlŞ. Talian. 
Sfhtmönien Rumania. 



Şadtfûttel semer. 
Vtanifîfitt katyr. 
SRouItlŞicrtreibcr katyrji. 
$oft^Ud menzilhan^. 
$oft))ferb menzil haiwany. 

ogra))^ifd^e Se^etc^nungen. 
©crbicn Serbia. 
®))anien Ispania. 
^ontenegro Karadağ. 
SRontcncgriner Karadagly. 
©dŞmeben unb 9}ormegen IşweJ u 

Norwej. 
SScr. @t. t). 9lorbûmcrifa America. 

(DoIfötlŞ.) Jeni dûnja. 
^oHanb Filemenk (Flament). 
Setgicn Beljika. 
UntertDorfcnc ^îûtionen riaja, f^r. 

raja. 
©ried^ctt bcr îürlct Rûmi, in b« 

©efantmtl^it Rûm milleti. 
$lmteniet Ermeni, Ermen milleti 
Şube Jahudi, Jahud milleti. 
C^onftantino))eI Stanböl 
Srbriûnot)cI Edim^. 
^ic&a Iznic. 

92icontebien İznikmid ober Izmid. 
îeneboS Bozj^ ada. 
Segbog (SRlt^Ienc) MidiUü. 
^m^vna izmir. 
SBicn Wienna, gctoölŞnl. B^. 
S3uba))eft Buda. 



dHgenfıltaftdtııdırtet. 

rotl^ kyrmyzy, alttürîifi^ kyzyl. I tt)ci6 bejaz, atttütîifd^ ak. 
grûn jeâil. blau mawi, ûlttürtifd^ gjök. 



— 29 — 



grou kyr. 


fletgig öalyâkan. 


gelb şary. 


faul tembel. 


tjiolett mör. 


iap\tx ğairetlû, muruwwetlû 


brautt (§autfarbe) eşm^r. 


fcigc gjew§ekj. 


6rûun kalıwö rengi. 


flar aây^ar, bellû. 


f(^»ûra (brounfc^njora) kara. 


trübc bulanyk. 


ftŞlPûrj şijâh. 


gnöbig ^erîm. 


fd^ött güzel. 


gel^fiffig mekruh. 


Şöfellcft 6irViTi. 


töarm yşşyjak. 


gut 6ji. 


lalt şowuk. 


f(]^IccŞt fena. 


rocnig az. 


fem uzak. 


t)icl 6ok. 


na^ jakyn. 


reicŞ zengj"!- 


îct^t (öon (^eintc^t) chafif. 


arm fakir, fukara. 


fc^njer agyr. 


tl^eucr behaly. 


Icic^ (^u t^un) kolay. 


tüol^lfcil üjüz. 


fcŞtocr gû6. 


frelgebig jömerd. 


gro6 böjû^. 


gcijtg haşiş. 


ficin kjû6ûkj. 


fcin (för^jerlid^) jufka, injö. 


alt ichtijar. 


grob (förljcrlid^) kaba. 


İung gjenj. 


fein (geiftig) latif, zarif. 


alt eşM. 


grob (geiftig) kabit, choriat. 


neu jeçi. 


fcŞmu^ig kjirlü, murdar. 


lüŞn jeşşûr. 


rcin safi, temiz, pak. 


furcfttfam korkak. 


rafc^ capuk. 


fioâ) jûkşekj. 


langfam jawââ. 


niebrtg al6ak. 


gcfuttb şag. 


lûng uzun. 


franf chaştâ. 


furs kyşşâ. 


ungcl^örig naşezâ, jakyâmaz. 


bid kalyn. 


l^ungrig aj. 


bünn înje. 


burftig şuşuz. 


ftarf kawi, kuwwetlü. 


fatt tok. 


f^tDûc^ zaîf. 


bucflig kambur. 


f^arf kjeş^ln. 


la^m topal. 


ftuîrH)f kjeşmez. 


blinb kjör. 


fett semiz. 


cittfiugig bir gjözlû. 


magcr aryk. 


fd^ctcnb §aây. 



— 30 



ftumm dilsiz, 
taub şağyr. 
linfifd^ l<^ıık. 



rctjcttb dilber. 
fHIl şaş, nşlu. 
ftolj mağfrur. 



SrUmdttft. 



befel^Icn bnjurmak. 

betoûlŞrcn şaklamak. 

ficŞ l^üten şakynmak. 

treten başmak. 

brüdfcn şykmak. 

crgrcifcn tutmak. 

ûbftürjcn u6armak. 

jufammen pa\^tn uimak. 

hitttn jalwarmak. 

beten dua' etmek, namaz kyhnak. 

bcttcln dilemek. 

nelŞmen almak. 

iDcrt§ fdn, gelten değmek. 

l^etûuSfommen 6ykmak. 

öerberben bozmak. 

(e^ren ögretmet. 

lernen öğrenmek. 

geminnen kazanmak. 

toerfen atmak. 

öertreibeıt kowmak. 

uml^erftreuen şa6mak. 

^ngen aşmak. 

l^angen aşâmak. 

neigctt 6jmek. 

pd^ neigeu ejilmek. 

ncigen mac^cn 6jiltmek. 

doTÜberge^en gjeömdE, m^nrur 

etmek, 
l^ingelongen eriâmek. 
cintrcten gjirmek. 
fte^en dnrmak. 



foulcn öûrümek. 

faulen matken Sürütmek. 

regnen jağptnak (f agt man Dom Slegen 

tote k)otn @(^nee unb $agel). 
toeinen ağlamak. 
))f(an5en dikmek, 
fc^en komak. 
too^ntn konmak. 
fted^Ctt, l§ittcmftc(fctt sokmak, yByr- 

mak. 
fd^ludfen jutmak. 
fdjlagetı wurmak, döjmek. 
aufftclŞen kalkmak, 
abrcifcn jolâ. kalkmak, 
nıfctt 6ağyrmak. 
beerbigcn gjömmek. 
trennctt, fotıbern ayrmak. 
pd^ ûbfonbern ayrylmak. 
aufmad^en a£mak. 
geboren merben doğmak, 
gebören doğurmak, 
micfeln sarmak, 
beleibigen dokunmak, 
toeben dokumak. 
^5ren iâitmek. 
fcŞcn gjörmek. 
fc^Iafen gelmen jatmak. 
Derlaffen brakmak. 
anbieten sunmak, takdim eİBMk. 
ftel^Ien 6almak. 
ein Sttftrument \pitUn 5almak. 



J 



— 31 — 



orbnen, gfötten düzmek, teriib et. 
Dtbıten dizmek, tanzim etmek, 
^ie'^n ^kmek. 
lejen okmnak. 
leden jaJamak. 
)oaf(^n JTJkamak, juwmak. 
ermitben jmıütmak. 
mube toerben jurulmak. 
f))ie(en oinamak. 
meffcn öl6me.k. 
ft|ei!, tooŞnen oturmak, 
crntcn, mâŞen biçmek. 
attffteigqt bimnek. 
reitcn bimnek. 
abfteigen emnek. 
fterBen öbuek, wefat etmek. 
töbtcn öldürmek. 
htbanttn ajymak. 
faaen düâmek. 
finnen dûâünmek. 
gelb metben sararmak, 
gelb mod^n sarartmak. 
İc^toarj toerben kararmak, 
fij^loûtj madden karartmak, 
fc^neiben, optüttiBi ^eşmek. 
Binbeıt bag^iajKiak. 
jûsen, ^f(^en awlamak. 
aufjielŞcn (bie U^r) kurmak, 
ft^mimmen jüzmek. 
ft(i^ dnmifdden karyâmak. 
l^ingelûnöen, reifcn jetiâmek, eriş- 
mek, 
betrügen aldatmak. 
ftc^ tdufc^ aldanmak. 
ernaŞrcîi beşl^m^k. 
untcrbrûdcn zulm etmek, şykmak. 
»ibcrfejctt karSy komak. 



fi(^ untertaudŞen batmak, dalmM^. 
untertaud^ (ttanf.) batyrmak, 

daldyrmak. 
überrebcn kandyrmak, inandyr- 

mak. 
gut finbcn bejenmek. 
gefaUen bejemlmek. 
l^erbrtngen gjetirmek. 
fortbringcn gjötürmek. 
jeigen gjöştermek. 
bleiben kalmak. 

auf^ben, fortjd^ûffeıt kaldyrmak. 
üerme^rcn çoğaltmak. 
na| mad^n yşlatmak. 
nag »erbcn yşlamnak. 
fidŞ bettJegcn kymyldanmak. 
beteibigen injitmek. 
fic^ beleibigt fü^lcn injinmek. 
fd^lmmcln kjüflenmek. 
fd^mürfetı donatmak, 
ücrfolgen kowalamak. 
uml^erge^ctt gjezmek, ş^jr etmek» 
t)orbercitcn lıazyrlamak. 
benûc^rtd^tigcn bildûrmek, chaber 

wermek. 
crjümcn darylmak. 
onjünben jakmak. , 
brentıen janmak. 
gemblŞnen alyâmak. 
fro^en, ftriegcln kaöymak. 
fidd !ra^en kaâynmak. 
grog tocrben böjumek. 
Otıfd^vellett âidmek. 
glcitcn kaimak. 
angie^n (tnmf.) gj^imek. 
{td^ anjielŞen gjâînmek. 
cffen jemek. 



— 32 



trin!en i6mek. 

rau(^en(92au(^ trinfen) tütün i6mek. 

fliel^en kakmak. 

f d^tncljcn erimek (intranf .), eritmek 
(tranf.). 

l^offen ummak. 

autnac^en, üerfd^liegen kapamak. 

bauen, maçken japmak. 

anfertigen, maçken kylmak. 

t>etbannen, fd^Ie))))en sürmek. 

erlifc^en sönmek. 

löfc^n (ba8 Slc^t, ben S)urft) sön- 
dürmek. 

augjicl^en (blc ^Icibcr) şojynmak. 

bcrauBcn şojmak. 

^la^n, gerfpringen patlamak. 

fagen d^mek, şöjlemek. 

löfctt, ûbfpOTtnen öözmek. 

crgöjcn (tranf.) 6jlemek. 

ftd^ crgö^en 6jlenmek. 

fd^lafen ujumak. 

ftü|en dajamak. 

bauern, feft fetn dajanmak. 

föen ekmek. 

audgiegen dökmek. 

fliegen u6mak. 

oblDİfd^cn silmek, bumu b!c S^ûfe 
b. ^, flc^ fc^nöuaen. 

fiaunen daâmak. 

crbroffcln boğmak. 

auSleeren boâamak. 

©d^eibebricf geben id. 

leer »etben, ben ©d^eibebrief ets 
l^alten boâanmak. 

ol^ttntdc^tig toerben bajilmak. 

ertoecfen ojandürmak. 

t)ermetben şawu§mak. 



Wufen j^jmat. 

lûngtoeilen 

fort^ie^n gjöömek. 

audfuc^n şeömek. 

üoH fein dolmak. 

anfûUen doldurmak. 

ftd^ erbrec^n kusmak. 

fd)reiben jazmak. 

piegen akmak. 

fıd) önbetn d^jiâmek. 

önbem, tranf.-ı ,,..«.« , 

»arm ma^en yşytmak, Igrzdyr- 

mak. 
§um 8*>^« rti^n kyzdyrmak. 
jeic^nen resim 6ekmek. 
trocfen fein kurumak, 
trocfen madden kurutmak, 
gerreigen jyrtmak. 
ûuftrentıen sökmek, ^zmek. 
abreifeen koparmak, 
überfüefeen taSmak. 
öerlûufen satmak, 
{aufen şatyn almak, 
îoc&en (intranf.) piâmek. 
îoc&en (tranf.) piâûrmek. 
»ad^fen, mel^r ttjerben böjûmek, 

artmak, 
fd^affen, erfd^affen jaratmak. 
bebedEen örtmek, 
nöl^en dikmek, 
lieben şewmek. 
getiebt roerben şewilmek. 
pcft freuen şewinmek. 
bellen örmek. 
bejal^Ien ödemek. 
!nleen diz 6ökmek. 



— 33 



anf))annen koâmak. 

»ûttcn beklemek. 

jûl^Icn saymak. 

tüffen öpmek. 

!üffen cinanbcr öpûâmek. 

fegen şûpûrmek. 

itrfegen beâik sallamak. 

tabeln 'aiblamak. 

ûuffj)ringen şy6ramak. 

UîttJocrfen dewirmek. 

berbergen gjizlemek. 

(eftegen jeçmek. 

toad^fett, tjegettten bitmek. 

liebfofen okâamak. 

gürten kuâatmak. 

fingen türkü 6a^yrmak. 

fittgcn (bcr SSögel) ötmek. 

belûben (cin Sûfttl^icr) jüklemek. 

rauben kapmak. 

fatt fetn dojmak, tok olmak. 

fatt maâ^ dojurmak. 

fudŞen aramak. 

einfamtneltt dewâirmek. 

3uflud^t fudŞen syğynmak. 

abfte^n waz gjelmek. 

begegtıen ogramak, rast gjelmek. 

gleid^en, öl^nUd^ fein beçz^mek. 

trâumen duâ gjörmek. 

in Sûltcn legcn (bic @tirn) bu- 

ru§mak. 
befteien, retten kurtarmak. 
ft(^ retten kurtulmak 
fc^nard&en chyrlamak. 
fc^ni^n, ^ilbkoer! ntoc^en ojmak. 
fülglen dı:gmak. 
beforgen kayrmak. 
genug fein jetmek, jetiâmek. 



leiben çekmek, tehanmıul etmek, 
flec^ten örmek, 
bol^ren delmek, 
lenften öksürmek, 
bonncrn gjürlemek. 
fic^ einigen birleâmek. 
İŞelfen jardym etmek, 
tröftcn teselli etmek, 
öcrfagen diriğ etmek. 
o))fem kurban etmek. 
)tt)eifeln âübhelenmek. 
crl^öl^n jükşeltmek. 
erniebrtgen al6aklamak. 
gefunb ttjcrben âifa bulmak, 
öerabfc^enen ikrah etmek, 
grünbcn temel komak. 
unbequem fein, gcniren ssyklet 

wermek. 
ftrafen t^edıb etmek, 
betoeifen işpât etmek, 
befd^ü^en himaj^t etmek. 
audf))red^en teleffüz etmek. 
r)tx\pxtdi^n wâ,d etmek, 
berlângem uzatmak, 
öerbicten jasak etmek, 
befennen ykrar etmek, 
fc^toören jemiu etmek, and i6mek. 
borgen ödünj wermek. 
auf S3org ne^nten ödünj almak, 
bcrmutl^en kyjaş etmek, 
meinen zann etmek, 
mettetı bahş etmek, 
ntalen suret 6ekmek. 
erlauben ruchşat wermek. 
f(ud^en la'net okumak, 
l^obeln rend^l^mek. 
niften juwâ japmak. 



at o fen, %üxîm^Xtnmt9 (»ef)>r&Ş(ttdŞ. 



— 34 



Derna(]ŞIttfftgen imhal etmek. 
er^l^Ien nakl etmek. 
iyttaâ^itn chor bakmak. 
f))otten zewklenmek. 
leugnen inkjar etmek, 
gel^ord^en itaâ^t etmek, 
l^nbeln pazar etmek. 



leugnen inlg^ etmek. 

brol^en korkatmak. 

nennen ad komak. 

loben medh etmek. 

enben, beenben (intranf.) bitmek, 

(trcmf.) bitûrmek. 
fd^cucn ûrkmek. 



^tfpt&â^t. 



Mukja 

Anadolu kjoilenndenbir kioide 
muşulman ew sahibi garib 
bir adami ewmâ jaklaâdy^ıyn 
gjördukde onu i6eri dawet 
eder. 

Bıgurun icery; buğurun odı^a! 

ja chod burdami oturalym iş- 

terşinyz? 
AchSami Şerifleri chair ola, A^ 



Bujurun, oturun. IJâaklar bir 
6ibuk, bir kahw^ getûrşûnler. 
Meramynyz ne dür? 



Bendeniz arz ed^im, bu gjûn 
Şiwaşdan gjeldfik, joUar fena 
idi, pek gjejikdük, wuşulu- 
muzda şizûn kjöinûzûn muşa- 
firhaneşi dolu idi, kalabalyk. 
Bizûm i6ün bir şyğynajak jer 
jok. Bu chalda Ağamuzyç 
konağynyzi bacıa iâaret et- 
diler. 



1 e m a t. 

(Sin ^vS^Tv in einem anatolr^ 
fd^ 5S)ocfe labet einen $rent« 
btn, ben er auf fetn ^ud ^n^ 
fontnten ftel^t, dn bet il^ euu 
)utreten. 

öelleben ®ic l^inein, beliebcn (Sic 
in*8 8^^^^^ î ober »ünfd^ Bit, 
bag mir unS l^ier nieberfe^? 

®ttten SCbenb, gnabiger^errl (w5rts 
l\âj: ber 9Pbenb (Suer (Sblen fei 
gut!) 

öeliebcn ®ie, fe#en <5ie ftd| niebcr! 
^ie 93urf(iŞen foHen etnen %\^ 
bu! unb etnen ^affee bringen. 
«Bû8 Mtau «)ienften? (tDÖrtL: 
ms ifi euer SBunfdŞ?) 

3$r 3)lener (b.l^. iâ)) möd^ toor= 
bringen: İŞeute !amen totr t^on 
(SitoaS, hit ^ege toaren fdŞIed^t, 
»ir t>erf))&telen unS fel^r, hti 
unf erer 9[n!unft toar ba8 ^tŞaud 
3]§red ^orfed t^oll, etn toofyct» 
©ebrftnge. %^x unS UKir tein 
$Ia|, koo man l^tte 6dŞtt^ fuc^en 
!5nnen. Unter f oldŞem Untftonbe 
»iefen fte ntid^ nad^ beS gn&bigen 
^rm $aufe l^in. 



35 — 



Pek memnımyz, efendûm. ChoS 
gjeldfin, şafiaı gjeldûn! 

Biz da chod bulduk, şafo bulduk! 
keifleri naşil? 

Taçri taâla-ja Sûkûr. Mizaji 
âlileri naşildir? 

El hamdu lillab. Sizi gjördûk- 
den şoçra dlıâ âj. N^r^den, 
dedfln, bu gjûn gjeldün? 

Şiwaşdan, ağa. On bir şaatâ 

kadar jolda idûm. 
01 tarafyn jollari hem uzak, 

hem fena olduklaryny bilûrûm. 

Şiwaşdâ otururmuşynyz? 

Chair, ağam, aşla Izmirli-im, 
amma beS şennedenberü Istan- 
boldâ ykamet etdûm. 

Iştanboldâ n^ iâtLçı waridi? tî- 
jar^tmi etdiniz? 

Tijaretden chaberim jok, ağam. 
Ben orda Galata Şerainin b5- 
jük medresesinde hekimlik 
'ilmini ögrenm^je 6alyâdym. 
Ondan şoçra beni imtihan et- 
düer wa doctor rütbesini tew- 
jih etdilu. 

Allalı bereket werşinl Zikr et- 
flîgı^îy. b()jük medreseden cha- 
berim wardyr. Müderrisleri- 



^ûtübcr bin \ğ) fcŞr glüdlidl, $crr. 

SSiIKonuttcn! (»örtt: »onnlg 

!aınen ®ie, freubtg !amen 6te!) 
S(ıt(6 toir ftnb fto)^ (toörtl.: toonnig 

fottbctt »ir, frcubtg fanben totr); 

toit fft 3^r »cfinbeıı? 
®ott bent Snierl^i^fien fet Sob uttb 

$rci8! SBie fteljt'8 wn ^xt 

^0^ @(efttnb]^tt? 
Clfott fei geloBt! nad^bem iâ) 6ie 

erbltdt, (gel^ t» mir) nodŞ beffer. 

SSol^r, fagteniSte, ftnb@ie l^e 

gelommen? 
İBoıt <5itoû8, îlğa. ®egen 11 ©tun* 

ben tmır iâ) untetUiegS. 
%ai bit ^ge jener @kgenb ttid^t 

hloi fent, fonbem aud^ fd^Ieci^ 

ftnb, toeig id^. ^olŞnen ®te in 

©IttHl»? 

^tin, metn 9[ğa, t)on ttrf)nıtng 
hin iâ^ Sm^iot, ober feit 5 
Sal^ren IŞobe iâ^ miâj in ^onftcm:= 
tinot)el ûufgel^en. 

^Q(A für etn ^fd^âft l^atten 6te 
in ^onftantino^jel? triebcn ®ie 
$ûnbel? 

Son ^nbel toetg id^ 9Hd^t9, mein 
9[ğa. 3(^ bin bott auf ber ŞodŞ:: 
fdŞule t>on (Maia ®atai bte 
SCrjneihtttbe ^u erlcmen bcfliffen 
getoefetu SCISbann l^ben fie midŞ 
ejçaminirt ıtnb jut ^octortoürbe 
prontot^ttt. 

®efegne e« ®ott! SBon ber Çod^* 
fd^e, bte @te etmftl^nen; toeig 
td^. gi^re ^ofejforen fmb, fagt 
3* 



— 36 — 



nün eksserisi gjaur derler. 
Gjer6ek mi o dedûMeri? 

Gjercek dur, a^m,bazileriFrenk- 
dür, bazileri Rum, bazileri 
Ermen; mûşûlman dk war, 
amma pek az. Welâkin naşî- 
hatym siz^, ağam, chriştian- 
lara artyk gjaur demejeşiniz. 
Zira bab-i-ali tarafindan bu 
lakyrdi jaşak olunmuâ we şizûn 
bir düâmeninyz iâiderşa, sizi 
tââdib etdirebilür. 



Teedib, dersiniz? Onlar kjendi 
kjendilerin^ gjaur derler, ajaba 
biz da onlardan 'ybret alsak, 
kabahat my dyr? Burdakji 
Ermeniler beinlerindö pek aziz 
doşUarym war, kji onlari ln6 
ne injitdügbüm, we ne injide- 
jejim wardyr; amma gjaur şö- 
zînden anlaryn huzûrlarynda 
hi6 şakynmadym. Onlar da 
okadar dokunmazlar kji hatta 
lişanlaryna gjaurja derler. 
Boil^ bir kabahat i6ün t^^b. 
zulm olurdu. Siz ne dersiniz? 



Şizje, derûm, hakk ellinizde emiâ 
madâmkji maksudumuz pak 
we olagjeldüji üzere hareket 



man, nteiftentl^eili» (^imvcen (Un- 
glâubtge). 3ft bad toafyc, tda% 
blc fieutc fagcn? 

®9 ift toa^t, ^i^, etniğe fmb (^to^ 
pütı, eİTiige (S^ried^tt unb etmge 
Slnnenicr; aud^ "Sftu^mmehajttt 
glcbt^S (barunter), abct felŞt we? 
nige. 3nbeffen rat^ ic^ S^ncn 
(»örü.: mcin 9ftat^ Setten), mtin 
H^û, ble ©Şrlflen nidŞt fcmcr 
gjaur )u nentten. ^nn bon 
©eiten ber l^ol^n ?5forte (ber 
türftfd^en 9legicrung) ift bicfc§ 
^ort üerboten toorbetı, unb menn 
eS eitt Sfcinb tjon ^f)nm IŞörte, 
fönntc er ®ie in ©trofe brtngcn. 

(Strafc, fagcnSlc? @ic(bie(JŞriften) 
ncnnen ftd^ felBer ®jûur — ip 
c8 ettim ein SBerbrec^en, ınctm 
tt)ir ilŞrcnı S5cifJ)icI folgcn (t)on 
iŞnen ein S5cifJ)ieI nel^mcn)? Un= 
ter ben l^iepgcn ^nnenicm Sobe 
id^ fel^r geel^rte Sfreunbc, benen 
id^ nie trgenb etti)aS ^u Setbe 
getl^an l^abe, nod^ tiŞtm toerbe^ 
aber baS ^ort giaur l^abe iâ^ 
in iŞrer (SJegentoart nie öcrmies 
ben. @ie felbcr fü^Ien ftcft ha- 
burd^ fû toenig öcrlcjt, ha^ fic 
f ogar i^re ^pvaâ^t gjaunfc^ nen= 
nen. Seftrafung ti)egen eined 
fol(^tt SSerbrecŞenS tijürbe 2^* 
rannei fein. 3SaS fagen ®ic 
(bûju)? 

$8on 3İ|rem 6tanb))un!t (mörtl.r 
nad^ 3l§nen) ift ba8 ditâft tuo^l 
ûuf S^îet ©citc (ti)i5rtl. : in gl^rer 



37 — 



edersi]^ ; welakjm burda baâka 
da âej dûâûnmelü; gjaur şözûç 
aşla ma'naşîn bilürmişiniz? 



Ebette bilûrûm; chriştian demek 
dür, we butarafda Ermeni mil- 
letine, baâka taraflarda belkji 
Rum jochşa Latin milletlerini 
ad komiâlar. 

Af(«r edersiniz, ağam, bü dedû- 
jünûz janliSdür. O sözün 
ma'naşyndan agjâh olmadygy- 
nyzy 6okdan tachmin eder- 
dum, zira agjâb olayidynyz 
kullanmaşyndan imtina' eder- 
dün. Bilmelüsiniz Igi gjaur 
kjafir demek dür, ja'nikji eski 
zamanyn kaba türk agzynda 
kjafir şözû giaur teleffüz olun- 
mu§. imdi kjafir A İlahi in- 
kjar eden we kati ü i'dami 
wajib olan bir adam war işa, 
Chriştianlara kji injilleri we 
Jahudüara kji tewratlari war- 
dyr, boilĞ bir bed lakab jaky- 
âyrmi? 



Wakiâ kur'anî âerif mujibinje 

jakyâmaz; Chriştian we Jahudi 

, ehli kjitâb dyr , we Jizye 



^anb); totil Sl^rc îlbfid^t rein 
ift uıtb @te îtûd^ ûltcm ^crfoms 
men tjcrfal^vcn; inbcffcn eâ mug 
l^icr ıtodŞ cttoaS îlnbercS crroogcn 
njcrben. Zennen ©ic bic cigcnt* 
Hd&c SBcbeutuîiö beS SBorteâ 
gjaur? 

^toig fenne td§ fie, ed hû>tuitt 
S^rlft unb in biefer ®egenb ar* 
menifd^cS'îationantclt, in anbcren 
©egenbenbieHeid^t gried^tfd^e ober 
latcinifd^e (röm.slûtl§.) iRationûs 
litöt. 

^erjeiŞen @te, ntein %a, »aâ 
@ic l^ier fûgctt, ift falfdŞ. %ai 
@ie bon ber SBcbcutung jcneâ 
SBorteS îeine H^nung l^attcn, 
tjermutl^ete ic^ löngft; benn pttcn 
@te cine Sll^nung baöon geŞabt, 
fo ]§ötten @ie pcŞ fciner SBe^ 
nu^ung entŞûtten. @ie müffen 
İDİffen, bû6 Gjaur Kjafir bc« 
beutet, b. f). im grobtürfifd^en 
SKunbc ber alten geit nmrbe 
baS SBort kjafir gjaur ûuSge* 
fJ)rod^en. SBcnn nun kjafir eincn 
®ott öerlcugnenben İÖÎenf d^cn be= 
beutet, ben §u töbten unb auS^ 
Surotten ^flit^t ift, pa^i e8 fic^ 
ha »ol^I, ben (S>^xi\ttn, totldjt 
ba§ ©öongelium, unb ben Su* 
ben, roeldŞe bie ÎŞora l^oben, 
einen fold^en <Sc^im<)fnamen ju 
geben? 

3n ber ^at nad^ htm l^eil. ^oran 
ift eS un})û|fenb. S)ie (S^Şriften 
tt)ie bie guben Şaben il^re l^cil. 



38 — 



weren ehli ^itâb işlamyn ama- 
nynda. 



£j, farkina wardyçmy âimdi? 



Wardym, effendüm wa pek mem- 
nun im derşiı^üzden. Bu gjün- 
denşoçra artûk o merûn sözleri 
a^^zjma almam. 

Nekji dedûQ, şakyn onatmajn. 



mâftt (rmb SttdŞ^Seute), ımb 
toet ein SudŞ IŞot ımb Stop^^tutt 
^ol^It, fie^ unter bent S(^ıt$e 
bed ^hm. 

®ut, IŞoben 6ie je|t tıerfUmben? 
{toMt: ftttb @te p bem Uttttt^ 
fdŞiebe gelongt?) 

3û, mein ^err, unb U^ bönle fe^ 
für hit S3ere]Şrmıg. Son ^eıtte 
ah n^fya;tt iâ^ femer jene )xx^ 
flütten SBörter ıtid^ melŞr in 
ben a^unb. 

S^aS (5ie fagten, t^ergeffen <Bit eS 
bet Seibe ni(iŞt. 



Ikjinji MukjaUm^. 

Iştanbolun at pazarynâ gjit- 
mek chuşuşunda; bir frenk 
we Iştanbolunı terb^^lû Er- 
menilerûıgL birisi b^inlerind^. 

Frenk. Bu gjûn Iştanboluj^ at 
pazaryny gjezmegje karar wer- 
dûm; wakty9yz war işa, şiz^ 
rija ederûm, benüm il^ beraber 
gjelĞşiniz. 



Ermeni BaSym 
düm, ner^jĞ kji istersiniz şizâ 
joldaâ olurum. Amma at pa- 
zaryna gjitmenyzyijL merami 
nedir, ja ş^jr u tamaâa jahod 
maslahat? 



F. Hem maslahat we hem ş^jr. 
Jani kji oranyç aly§ werifiini 



3koeited (S^efprad^. 

Ueber einen )6efu(]Ş bed 9lo^ 
morlted t>on 6:onftanttno))el 
^koifd^en einem ^ranlenÇdhtro^ 

gltt) unb einem gebilbeten 
nnenier ©tambufö. 

^r Srtonfe. ^ute ^obt idŞ be? 
fd^Ioffen naâ^ bem Sfbgmorft t>on 
6tamBuI 5u ptomtnittn; totnn 
6ie 3eit İzaben, fo bitte tc^ (3ie 
mit mir ^ufammeu ^u lommen 
(b. Ş. midŞ 5u begleiten). 

S)et SCrmenier. ^m ^etjen gern 
(koörtL ûuf mtin ^npt), mtin 
^x, »İH iâj, n)o]Şin @te n^ibu 
fc^, 3Şt ®eföŞrte fein. «ber 
nmd ift ber S^^^ ^Sfycti ^um 
[Rojjmarh^^el^end, enttoeber I6er^ 
gnügen (wörtl. : Sufttoanbeln unb 
®d^uen) ober ^(iŞ&ft? 

3). 5. (Bom% ®ef(^ft toie auc^ 
SSergnügen, b. l^. id^ mdc^te ben 



j 



— 39 — 



ş^jr edeim, we begjenilejek 
bir at rast gjelürşe, şatyn 
alaym. 



£. S^jr merami elbette haşil 
olajak; zira bu gjün şali gjünû 
dür kji bagjûn hem haiwan 
we hem muâteri cok bulunur; 
pazarda begîr, katyr, eSek 
almak isterşan, kolay. We 
lafajin eji at bulunmaz at pa- 
zarynda. 

F. At pazarynda Ğji at bulun- 
maz, derslimiz? Ja n^r^d^ bu- 
lunur? ökjûz pazarynda işa, 
at bir kimse aramaz. 



E. Ne ökjûz, we ne ine^ pa- 
zarlarynda. Eji at hi6 bir pa- 
zarda şcfctylmaz» 

F. Ja atlaryç alyâ weriâi naşil 
olabüûr? Satajak şahyblar 
ni£ün mâllerini at pazarynâ. 
6ekmezler? 

E. Nazardan korkarlar. 

F. Nazardan my korkarlar? bu 
ne demek dür? 

E. lâitmedünüz işa siz^ bejân 
ed^im. rtikadlary war kji pek 
zarif we güzel bir haiwan 



bortigcn ©anbcl unb Scrîcl§r cuis 
fe^n, unb toenıt iâ) ein meinen 
SBünfd^ entf))red^enbeS (S3eifa1I 
fittben wcrbcnbc8) Çfcrb trftfc, 
c8 !aufen. 
3). 81. S)cr 3»cd be8 ^rgttügenâ 
toirb fıd^er errcid^ tocrbcn, bcnn 
c8 ift l^cute 3)icnftag, fo büfe iŞeute 
fo»ol§I Çferbe »ic auâ) l^ftufcr 
ölclc [xâ) ûuf bcm 3War!tc ftnbcn. 

%u Begel^rft, ftnb leid^t ^u !aufen. 
m>tx ein gutc» $ferb finbct fidŞ 
auf bem SRojjmarlte nid^t. 

S). Ş. 8luf bcm aHofemarlte, fagft 
3)u, finbct fld^ !cin gutcS ^fcrb? 
«IBcr too finbct c« p<^ î>ûntt? 
@ttoa auf bem Od^fenrnatfte 
(»cnn'â auf bem Od^fenmatîte 
toatc), ba fud^t !citt aRcnfd^ cin 
^fcrb. 

3). 81. SBcber auf bcm Od^fen* 
nod^ auf htm ^l^marftc. @tn 
gutciJ Şfcrb »trb auf gar fcincm 
aRarltc öcrîauft 

®. g. 3SİC fanu bann nur bcr 
^ferbcl^anbel t>on ©tattcn gclŞen? 
SBarum fül^ren bic^rrcn, »eld^ 
t)crlaufctt aoHcn, l^rc SBaarc 
ntd^t auf btn ^ferbemarft? 

^. 81. ®ie fürd^ten fidŞ \>ox bem 
»licf, 

3). 2f. ®ic fürd^tctt fid^ öor bem 
S3Iid? toaS l^cigt bas? 

®. 8C. SScnn ®ie eS nid^t gel^ört 
İzaben, fo »itt id^ eS g^nen er» 
naren. @ie İzaben ben ©lauben. 



— 40 



chalk u 'ammenin oçûne 6ykşa, 
ba*zi fena adamlar haşed wa 
tama' gjözleri ile oça bakarlar 
we ona zarar werirler; boil^ 
zararlü bir bakyga nazar der- 
ler. 



P. Bu batyl bir i'tikaddyr, Effen- 
dim! 

E. Siz frenkler hoüh fehm olnn- 
maz âdilere inanmamanyzy 
bilûrüz. Biz 6ojukdanberû on- 
lara alyâdyk we ol 'itikady- 
myzy brakamiomz. Onun 
i6yn ewladymyza gjebi hai- 
wanlarymyza diâaryja 6ykdyk- 
lary wakyt bir par6a zinet 
takaıyz ta kji nazar ana duâe 
we onun zarari bo§ ola. 



F. O bögünûn heibetlû şilahy 
zinet gjibi ufak bir kalkandan 
maglub kalmaşyndan te'ajjyb 
ederûm. 

£. Siz zewkİ6nirşiniz, effendim. 
Ben şizûn gjibi cok frenkleri 
gjördüm kji bizüm i'tikady- 
myza chor bakyp sonra btguk 
bir belaja ograâdylar, birinün 
oğlu wefat etdi, birinün aty 
gjeberdi, birinün aty kapandy 
wa kjendinûn koly kyryldy. 
Ej dostum, inanmazşanyz bile, 



bag tDenn fel^t feine unb fdŞöne 
îll^ictc t)or ollcr ©clt l^cröor^ 
fommett, getoıffe fd^lec^te Wtmfi 
f(^tt, inbcm pe mit bcm ?lugc 
bc8 9lcibc8 unb ber ®ier ftc m^ 
fcl^cn, il^îîcn (Sd^bcn dringen. 
(SİR \o^ti ©(iŞabcn bringctt be§ 
^[ttfelŞend nennt man S3Ii(f. 

2). §f. %a^ ift nid|tigcr («bet*) 
®lauht, mein ^err! 

^M. ^a6@te,bieğfranfen,attfoI(i^ 
Uttbcgtciflid^ 3)ingc nidŞt glûu= 
ben, »iffctt »ir. W\x finb bon 
^inbedbeinen baran gemöl^nt unb 
!ömıen jenc unfcrc Ucbcrjcugung 
nic^ fa^rcn laffen. Sluâ btcfcm 
®runbc l^ngctt »ir, »ic unferen 
^nbernJounfcrctt^ferbcn,mcttn 
fıc in'â fjreic l^inauSgel^en, cincn 
flcincn @d^mu(îgcgcnftattb on, 
bamit bcr (böfe) S5U(f barouf 
falIc unb fcine fd^blid^e ^ûc|t 
bcmid^ct njcrbc. 

S). 3f. S)a6 jeneâ âott'&^S furd^t^ 
barc SBaffc öon cincm fo UcU 
nen ©d^ilbc, totc c§ ein ©d^murf? 
gcgenftanb ift, ol^nmöd^g nnrb, 
fcft midft in @taunctt. 

3). sı. ©ic fj)0tten, ^crr; itiŞ l^abc 
toiclc tîtanîcn »ie @ic gcfc^n, 
»eld^eauf unfcreUcbcrgcugungen 
mit SSerad^tung l^inunter fa^cn 
uttb nad^l^cr in gro^câ Unglüc! 
gcratl^en ftnb, bcm ©inen ftorb 
ein ©ol^n, bem Slnbem cre^jirte 
baS $erb unb ciuem S)rttten 
ftürjte bag ^ferb unb er erlitt 



41 — 



jene rîja ederum naşüıatym' 
da2L cykmayn, sonrada püâman 
olmajaşinyz. 



P. Her gjiz ögjûtünûzü i'tibar 
ederûm. 



£. At pazaryny âimdije kadar 
chailije gjezdûk we iştedigjû- 
nûz gjibi bir at bulmaduk; 
dehâ burda kalalym my, jochsa 
awdet edelûm? 

F. Tamam şözynûz 6ykdy, efen- 
dim, meemulum batyl emi§. 
Anjak öte tarafda bir kyr aty 
gjördûm kjibejenmedûmişada, 
jene şayrlardan deha ^ji gjö- 
rüniordü. Sizö zahmet, Efen- 
dim, amma jene rija ederim 
bir deha orajâ. gjidelûm, ol 
haiwanyn ahwalini istifsar ede- 
lûm. 



E. Baâym uştûne, Efendim ! Gjö- 
şteriâi gjüzel bir atdyr; zan- 
nymâ. gjizli bir kabahaty ol- 
maly kji buraja getûrmiâler. 
Onnn i6un şakyn ajel6 et- 
mejin! 



cincn^rmbntc^. 0,mcin3frcunb, 
totnn <Bxt aud^ nidŞt glaubcn, fo 
bitle iâi ®ic bod^, tnelnen diai^ 
nic^tju tocrtt)crfcn(tt)örtl.: ouSmeis 
ncn9îot]^ nid^t İŞinûuSgugeŞen), um 
nidŞt nad^l^er in 9}eue ju lommen. 
3). 3f. JJnt jcben gûHc »crbc iâ^ 
3^tcn SRat^ elŞrcn. 



3). ^. 3Btr İzaben unS auf htm 
Şfcrbemarîtc bi§ je^t lüd^tig Uîn= 
gcfel^en unb îcin $fcrb, »ie wxx 
cS toüttfd^tcn, gcfunbcn; foHcn 
tt)ir noâı tönger f)kv bteiben ober 
jurüdîeŞrcn? 

^. g. 3T§re SSorûuâfagung ift boH* 
ftönbig etngctroffen (toöttt: 3Şr 
SSort ift öollftönbig l^erow8ge= 
îomnten), mein ^crx. 5Weine 
©offnung »ar nid^tig. iRur l^ûbc 
ic§ ûtt bcr anbcrn @ctte eincn 
©d^immel gcfcl^cn, ben id^ »ol^I 
nid^t gaît§ gut faub, ber mir 
ûbcr bcffcr aU bit übrigen $ferbe 
fc^icn. @â ift S^ncn cine Wtuî)t, 
mein ©err, aber bodŞ bitte id&, 
laffen @ie unS nodŞ einmol bort^ 
l^in gelmen unb jeneS $ferbeS 
Umftftnbe erfrogen. 

S). 9C. 9Som ©erjen gern, mein 
Çcrt! 9Son SlnfeŞen ift eS ein 
fdŞöneS ^ferb, nûc^ meiner a^ei- 
nung mu^ e§ einen berborgenen 
geleler İzaben, bag fie e§ (jum 
^erîûuf) l^ier^er gebrac^t İzaben. 
3)orttm Ştiten@ic ftcŞ unb madden 
@ie îeine Uebcreilung! 



— 42 — 



F. aty satan adama: Ej şürt^i, 
o kyr haiwan\i 6ykar bizö! 
Sahyby kjimdfir? Eymetiııi 
ka6 ^^arud ister? 



SürC^jL Kyr aty my işterşiçyz, 
Eapetan?*) Sahyby benim. 
Bak, 6ok ^ji bir atdyr. Hî6 
obnazşa, jirmi biıgı ipjrvA dejer. 
Paraja pek £ok hajetim ol- 
mazsa, deha aâa^a wermez- 
dûm. Bak boinüne, bak ka- 
metini, bak doçıma! Saça 
ûjûz werâim. Beâ hb^e wer4im 
saça. Alyrşan benden bir he- 
d^^ şây. We lakin ajelem 
war; teftİS etdûremem, ja gj5r- 
digûn gjibi al, ja hi6 alma. 



F. E . . jĞ. Bu herif pek kaba- 
dyr; amma kabaly^ ehli yrz 
oldnlfuna bir delil gjörûnûr. 
Ne dersiniz atyny alsam, beni 
aldatajakmy? 



^. S. )tt bem Setfftttfer beS ^r^ 
bed! ^! ^ofKIlon, ietten sd^ 
ntelbnngeeinmol fürımdŞeımti»! 
fBer ift fein ÜH^entl^itmec? mt^ 
kHel $iafiet t>erlattgt er aXS fet^ 
nen $teid? 

^oftiOon. Den Sd^immel toolh 
S^r, Stopmn? ^ 6ln fctn 
(Sigentl^er. ©elŞen @ie, t» ift 
ein fe^ guted $ferb. B^^ıttûIIer^ 
toenigfiten (toörtL: tottm, t» gar 
nid^td toftre) ift er jtoanjigtau* 
fenb $iafter toertl^. ^nn ic^ 
nidfi in felŞc gro^ ^IbnoQ 
toftre, ȟtbe id^ ed gu niebrige* 
tem$teife (für no4 92tebrigered) 
nid^ l^tgeben. 6e^tt 6ie f einen 
^IS, fel^n ®ie feine Okftdt, 
fel^n ®ie feine ^rfarbe! 3di 
gebe ed Sl^nen biUtg. ^ über« 
laffe ed 3§nen für 5000. »emi 
®ie ed faufen, fo red^nen 6te 
ed old etn (Skfc^n! t>on mir. 
9(ber idŞ bin eilig, unterfud^ 
!ann id| ed nidŞt laffen. (Sni^ 
tothtt nel^men 6ie e9, toie @ie 
ed fel^en ober nelŞmen 6te e9 
über]§au))t ntc^ 

3). 5. ju bem sı. 3)icfer ^rl ift 
fel^ gtob; aber feine ^^robl^it 
fdŞeint etn S3ekoet8, bağ er eŞr« 
lid^ ift. SBoS fagen 6ie, koenn 
id^ fetn $ferb nftlŞme, koürbe er 
mi4 betrügen? 



*) Gapetan, b. % ^apii&a. ^ufig ^nrebe bed @uro))âerd hti 
' htn unteren 6^laffen ber orientalifd^en 93et)öl!erttng t>on Gf^onftanttno))eI: 



— 43 — 



£. Galiba aldatmak n^eti war- 
dyr; Igimlgi at satar, tefÜâini 
dir^ etmemelû. Siz da bilyr- 
mişiçiz, şatyn alajak adam 
nej^ baksa gjerekdir? 

F. Elbette bilûrOm; diâlerin^ 
baksa gjerekdûr. 

E. Ni^^ diâlere? 

F. Zira diâlerden baiwany9 jady 
bellû olur. 

E. GJ6r6ekdûr; 'ajemi olmazşaç 
dişlerden 6ok â^j aı^jajakşin. 
Amma ba'zi şatyjy 4gj^ il^ 
diâlerün suretini dejiâtürmejâ 
^aljâyrlar kji ondan bir S^j 
bellû olmaşyn. Diâlerden baâka 
bir â^jĞ bakmajajakmyşyç? 



F. Hair, efendim; teftiâ oluna- 
jak bir â^j deha warmi? 

E. War, kuzum. Ajaklary 6ji- 
teftiâ olunmaly sakat olmaşyn, 
kji deri altynda kjemikjlerd^ 
dujulur. âubhem war, bu hai- 
wanyn ajaklary şaglam d^jil, 
hatta bir kjerr^ akşayor emiS. 
Zira bir dizinde dağ jaralary 
görünür, wa aksaklyğyıa i'laji 
dag dyr. 



^. ^. ^Mc^einlid^ ifi feine m^ 
{td^t }u betrügen. 9Ber immer 
ein $fftb t)erfauft, igat feine 
tttttetfud^ng nid^t 5u ))etfagen. 
®ie miffen j|a audŞ, koorauf ein 
ftftufer ju fel^en l^at? 

5S). Sf. Srtetlid^ toeig id^ e8, auf 
feine 3^n^ W ^^ S^ f^^^* 

3). îl. SBontm auf feine 8&^ne? 

^. %. SBeiI aud ben S^W^ ^^ 
$fetbe« Söter offenbar »itb. 

^. ^. (Skini red^t; toenn 6ie lein 
Sileuling finb, ÜJnnen @ie auâ 
ben gâŞnen übec ^ieled Har 
tterben (S8iele§ öerftel^en). «P6er 
eintge ^erf&ufec Bemfil^en ftc^ 
mit ber Scilc bie ©eftalt ber 
3â^ne p berftnbem, f o bag bataud 
9lid^tö offenbar toerbc. 3lu6er 
ben 3ö§n^tt »erbcn ©te auf 
9Hd^tö fe^n? 

3). S. S^ein, nıcln ^n; gieBt e« 
nod§ @tttKxd, bai^ unterfud^t toer^^ 
ben mtijjte? 

%. 31. îlIIcrbingS, mein grcunb 
(»örtl: eö giebt% meinfidntnis 
â)tn), 3)ie 93etne ftnb tool^l }u 
unterfud^en, ob fte nid^t berbor* 
ben fmb; toa« man unter ber 
^aut an ben ^odŞen füŞIt. 3d^ 
^abe ^erbad^t, bag bie ^ine 
biefed ^^iered ntd^t gefunb ftnb, 
unb hai ti fogar etnmal gel§inft 
l^t. 3)enn an einem feiner Ihtie 
ftnb S3ranbkounben )u fel^n nnb 
bad 93rennen ift bad Wt\M gegen 
bad ^inlen. 



— 44 — 



F. Ne ajaklaryn sakatiy^Tiıdan 
we ne dağdan bu anâ kadar 
haberûm jok; pek ajemi oldu- 
ğumu ykrar ederûm. Baâka 
bakylajak bir §6j warmy? 



E. Wardyr. Pazarlyk kjeşmek- 
den ewwel bilmelüşin alyna- 
jağyn haiwan arpaşyny naşil 
jeor. Anyç icün şojl^in şürû- 
jüje kji haîwany şizün acho- 
runuza 6ekûb orda braka wa 
û6 gjûnden sonra ja haiwanî 
ja paraşini sizden ala. 



F. Pek 6ji, efendim. Bu Şart 
olkadar inşâfly gjörûnûr kji 
ona jok denmez. 



E. Bakalym. 

F. S . . . je. Ja sürüji, bana dinle ! 
bir âartyla ben alaym şenin 
atyny. 

S. Ben baâka âart bilmem illa, 
wer paraji, al atyny. Bitdi 
maslahat. 



F. Anlarum kji istemezsin bei- 
nümûzde bir alyS veriâ olşün. 
Gjidelüm artyk. 



I ^. 8r. 3Bebct bon bcm »crbotbcH= 
fein bet 93eine tıo^ tim bent 
©renncn l^be iâ^ U% biefen 
^[ugenbdd gelŞdrt; ic^ O^f^^, 
bag iâ) tin groger 9{euling bin. 
©tebt câ fottft noiJŞ (&txoa§, too= 
rauf gcfcl^n »»crbcn nntfe? 

S). «. grciüd^. «or bcm «bfd^lufe 
bcö ©ûnbclS ntujjt 3)u in dv' 
fol^rung bringen, roic baS %^\tx, 
baS %ü laufctt tDİttfl, fcinc Oerftc 
frifet. 3)c6]Şalb fogcn @tc bcm 
ŞoftiIIon, er möge ba8 $fcrb in 
SŞren ©taH ^ic^n unb bott 
laffen, nad^ btei îogen ober ent= 
»cber ba§ $fcrb ober bû8 (bafür 
geforberte) ®elb bet 3§nen in 
@m))fang nelŞmen. 

S). 5. ©el^r »ol^I, mein ^err. S)icfc 
SBebingung erf(^int fo biHig, baft 
fıe ttic^t obgcfd^lagen tocrben îann 
(barauf Sîein nid^t gcfagt tnet^ 
htn îann). 

S). ?(. î)ûâ ttjerben roir fcŞen. 

^. S- ©c, Şoftitton, acfttc auf mid^î 
Unter emer S3ebtngung lotll ic^ 
S)ein $ferb fûufcn. 

^oftiHon. 9Son cincr anbctn S3c= 
bingung »eig id^ nid^t (b. l§. tnitt 
id^ nid^tS ti'iffen), aU gieb ba$ 
®elb unb nimm ha^ ^fcrb. ^a== 
mit ift bic @ad^c ju @nbe. 

3). fj. 3d^ öcrftcŞe, 3)u toiaft nicftt, 
bag 5tt)ifd^en un§ ein ^anbel gu 
^ianht fomme. ®el^cn »ir benn 
nun fort. 



— 4Ö — 



S. Ni6ün, effendim? Ben pek 
öok işterüm. 

F. Ğûnkji âartyma hi6 kulak 
wenDezşin. 

S. Eji, Effendim, söjlein *sarty- 
nyzy! 

F. âartym o dür kji haiwan7ny 
benûm achoruma öekdûr^şîn 
kji ordâı benum selşûm aça 
bakar, any kaâir, arpaşyny, 
şamanyny, stıiny ana tedarûk 
eder. 

S. Olmaz, Efendim! 

F. Ni6ün olmaz? 

S. Ben ^kara bir adamym, ce- 
lebi; bu atdan baâka malym 
jok. Atymyn kiraşil^ ehl u 
âjalila g3e6iniorum; kiraşyny 
ğaıb edemem. 



F. Eorkmayn, kuzum, kjiraşyny 
da wer6im saça. Benden in- 
şafly bir mûâteriji bulamazşin. 



S. Pek memnunum, effendim, 
amma jenö olmaz. 

î'. Ne war jene? 

S. Borjlu'um, Efendim, pek borj- 
lu'um; weala jaklyjympekfena 
bir herif dür. Sokakda rast 
gelürşa başa, elbettö beni hapş 
eder. 



Şoft. SBarum, tncin $>crr? gc^ 
toünfdŞe ted^t fel^r. 

^. 5. 3Bcil S)u mcincr SScbingung 
gar ntd^t bog D^v Ici^ft. 

Şoft. ®ut, tncin $>err, fagen @ie 
3^rc SBebingung! 

3). 5. 3Kcine S3cbmgung ift, bag 
®u 3)cin $ferb in mcinen @tall 
^icl^ctt löffeft, »ofelbft mcin ditiU 
fncd^t ûuf c8 a^te, câ ftriegle, 
il^m feinc ®crfle, fcincn §öcffcl, 
fcin SSaffer beforgc. 

$oft. ®û8tftunmögnd§,ntcitt©err! 

^. 5. Sgaruttt ift eg unmöglit^? 

Şoft. Sc^ ^^^ etn armcr İKann, 
gnöbigcr $err; ougcr biefcm 
Şfcrbc l^ûbc iâ) !ein ©igcntl^um. 
SSon bcmSJlietl^ggelbc bicfcâ ^fcr= 
bcS lebe tc^ mit SBcib unb ^in= 
bern, id^ !ann baS SJlietl^^elb 
beffelben nidftt öerlicrcn. 

S). 8f. grürd^te nic^t, greunbd^en, 
aud^ fetne (be§ ^ferbeg) SJlictl^e 
mltt id^ S)ir geben, einen billigern 
^öufer ûfâ tttidŞ, toirft S)u nic 
ftnbcn. 

^oft. 3d^ bin gl^nen fe^r banfbar, 
ntein ^rr. STber benno^ ift eâ 
unnıöglid^. 

3). 5. aSag giebt e8 bcnn nod^? 

Şoft. 3d^ bht öetfd^ulbet, mein 
^err, fel^r t)erfc^ulbet unb mein 
©löubiger ift ein fe^r fc^Ied^ter 
2Jlenfd^. SBenn er mic^ auf ber 
©trajje trftfe, fo »ürbe er mid^ 
gcroiB in'â (©c^ulb^) ©cföngniS 
fejen. 



— 46 



F. Öok 's^j! bu böjûk belaja 
derman jokmy? Ben, şenfiç 
atyç achorumda dnrduk6e, şana 
kjefÜ olumm. 

8. Amma sizi tanymaz ol, wa 
ejnebi oldu^çuzdan şizûn ke- 
fiJetfinüzi kabul etmez. 

P. Oil^ işa, dewlet-i-aly^ teb'aşyn- 
dan dukjân sahibi bir kjefil 
bulurum şaşa kji Ser'en redd 
olunamaz. 



S. Jenh olmaz, effendim. 

F. Nifcün? 

S. Benüm bir orta^^ym wardyr 
kji atyn jaryşy anyçdyr. 01 
nakid gj5rmedük6e haiwan7 
elinden wermez. 

F. Amma nekji iştedûm were- 
şij^ d^jil emiâ. Gjörûnûâde 
şiz behana arayorşiçiz. 

S. Aramayorum, Effendim, ni- 
6ûn arajaym? Benim ortağ^ym 
hazyr para iştejejek benden. 
Wa'd b^ininde 'w^ hazyr para 
haininde ÜEurk war. Ben da, 
hazyr para öykarşan, deha 
aSagy waryrdym. Dört biçe 
alyrmyşyn? 



^. Sf. ^ie groge @a(^! (Mtbt tiS 
bemt leitt Wittl gegen btefe ge^ 
tmıttige 9{ot]Ş? ^ toerbe mt^ 
für S)i(^, fo lattge %tin Ş^rb 
in mdntm @taffc ift, t>txh&t^n. 

^oft. 9t6etet(bcr®I&uBiger)feımt 
@tc nidft unb 3^ fdik^â^ 
U^ni er al8 bie etned SCudtofir:' 
tigen (nid^ türi Unteri^nd) oB. 

^. 8f. ®o toctbe id^ 3)ir beım 
einen tMifd^ Uırtertl^n unh 
dHgentPmet eineS SobenS a(d 
93firgen fd^ffett, bcr nad^ bent 
l^iligen ffUİft ıtidŞt ıvctûâgıt^ 
toiefen toerben fann. 

$oft. ^ıtnodl gel^d nidŞt, mein 
^tr. 

S). S. ©arum? 

$ofi(. 3^ l^obe einen ®oc{nd, bem 
bie ^Ifte bei» $ferbeS gOŞdrt 
SBenn bet nid^ Boared ®elb ftel^ 
Iftgt er bad $ferb nid^ auS bet 
^nb. 

S). 8f. TOer wa« id^ tjerlangtc, ıfl 
bodŞ !etn 6:rebitgefd^ft. S)em 
SCnfd^ein nad^ fud^n 6ie nur 
Sor»einbe. 

?oft. 3)ie fud^e id^ nid^t, ^err, 
toamrn foHte i4 fte aud^ fudŞen? 
^J'lein 6ociud toirb 6aare9 ®db 
t)on mir forbern. gtolfdŞen 85crs 
ft)redŞen ttnb boarem ®elbe ift 
bod^ eitt Unterfd^ieb. 3dŞ örftrbe 
au^, koenn ^u BaaceS (Btlh ^tx^ 
tjotsögeft, (mit bem ^reife) nocŞ 
toeiter l^tnunter gel^n. 9Hmntft 
^u ha^ $ferb für 4000? 



47 



F. Ben Sartymdan waz gje^mem. 

S. 'Wak*a zarar 6ekerüın; amma 
pek 5ok işterûm şizûç ûh dost 
olaym. Ikji biç beS jûz cy- 
kaıyııı da at şizûndûr. Cykaryı^L 
paraji! 

E. P . . jö. Şakyn, alm^jyç. 

S. Oça diçlemayn; ^yba ni- 
jeti baSka fena begjir îl^ sizi 
adatmakdyr. Bu gjfizel far- 
şaty kaöyrmayç! 

E. Şür . . jâ. Biç ^[umSa werir- 
şan, bel^ kandyryryz 6eleb\ji. 



S. £ . . İh. Ohnaz, Mendim! Siz 
zararymymi işterşûçfis? Hi6 
olmaz sa, biç beSjûz jap. Eji 
bir dellsdlyk dl^ha werâim 



E. Elbette, dellallykşyz olmaz; 
jene bin ^^uruşdan z\jad^ bir 
aki^ jok. 

S. Bak bu ata! Jazûk d^jil mi 
baca? amma sizun chatyryçyz 
iSnn olşnn! 

E. Ja'ni şaıyıa biç ^^oru^s wa bana 

bir dellallyk. 
S. Boilâ dednm; ben sözümden 

vaz gjeöer adam dâjilim. 



S), g. 8Son mcincr SBcbinguttg lûffc 
id^ nidŞt ah, 

$ofi. KHerbingi» leibe idŞ etıten 
»erluft, ûBcr tcdŞt fcŞr möd^te 
tdŞ mit Setten Sreuttb toerben. 
3ie]§en ®ie 2500 $iafier ^tt>oı 
unb bai$ $ferb geptt 3^neıt. 
!Rur l^eraui^ mit bem ^Ibe! 

^. %. au bm Sr. ^üten @ie [ı^ 
au faufen. 

$oft. ?luf ben ba IŞören ®ie nidŞt; 
bermut^IidŞ miki^e er @ie mit 
einem anbem fdŞIedŞten Şfetbe 
betrügen. ^iefe fdŞdne ®elegen« 
IŞclt laffen ®ic «idŞt t)erftrci(iŞen! 

^. ?l. au bem $oft. Senn 5!)tt 
eS fût taufenb $iafier giebfi, fo 
bereben »ir bieHei(l§t Un %n^ 
bigett ^rm. 

$oft. aum ^rm. UnmdglidŞ! 6ie 
berlangen meinen@d^aben? Sum 
aHertPentgftett bringen @ie c« 
auf 1500. ^in guteS aRoüer^ 
gelb gebe idŞ Sl^nen aud^. 

^. ?l. 9îatürIi(iŞI olŞne SJlaüergelb 
gel^t ed nidbt 5!)ennıxl§ üBer 
1000 $iafter !ettten ^0er (giebt 
e«). 

$oft. ®te^ 'mal baS $ferb an! 
3ft eS für midŞ nidŞt fdŞabe? 
9Dkr SlŞnen 5u liebe möge ed 
fein! 

3). «. 3)u İŞaft für 3)i* lOOO^İûfter 
nnb für midŞ einen WlaîUxldfyx. 

$ojt. <3o ^be idŞ gefagt; idŞ bin 
fein ^ann, ber Don feinem (ge^^ 
gebenen) ©orte aurüdtritt. 



— 48 — 



£. F . . e. Ej Efendim, bu adam 
beâ bin guruâ istedi we bin 
ğ^ruâa werir we dellallyk da 
wa'd eder. Boile bir adama 
inanylyrmy? 

F. Inanylmaz elbette. 

S. Effendilerim, 'ajelem war. Cy- 
karyn paramy, gjideim. 

F. Oil^ isa, maşlahatymyz bit- 

timi? 
S. âûbhesiz bitti. Sizûç şözû- 

nûzi ben kabul etdûm; deha 

ne lazym? Alyn maly9.yzy, 

werün parami! 



F. Amma şizûn bir ortagyçyz 

war, o nh dejejek? 
S. O nekji dejejek deşûn; ben 

aty size şatûp teslim etdûm, 

weşşelâm! 

F. Ortağyn hazyr olmajİDje ben 

paraji wermem. Ejim bilûr? 

bellrji sonra bu at benumdûr 

der! 
S. Dejemez we bunga gj^l^mez; 

6ykaryn paramy! 



E. Ewwel ispat olunmaly bu 
haiwan kjimûndûr, şeçüçmû, 
orta^iyçynmy. Ejişi bir zap- 
tie ^^L^yralym kji ikjimûzû 



^. ÎL )u betn Sf* 9lun, mettt ^rr, 
biefer 3)lann forberte funftaufmb 
Pafter, er giebt ha^ $ferb fur 
taufenb, utıb lott^ptiâ^t no^ etn 
93'^anergelb. ^nn mmt eimem 
folken ^Ranne trauen? 

3). 3f. IJlan barf if^m ftdŞer nt^t 
trauen. 

$oft. aKcine ^crren, ttŞ hin eilig. 
SielŞctt <5ic meiH ®elb IŞcrottS, 
iâi möc^te ge^n. 

S). S. m\o ift unfcr @cf(i^t cib:^ 
gemoc^t? 

Çoft. Dl^tte 8»elfel ift eS ûbgc= 
mad^t. giŞr 3Sort (b. i. «nerbıeten) 
l^be iĞ^ angenommett. ^ükS i^ 
njeiter nötl^tg? Sîel^ınen @ie 
3^re SBaare unh jal^Icn @ic 
meitt ®clb! 

î). tJ. Slber @ic İŞaben eincn ©0= 
ciu§, )va3 mirb ber fagen? 

^oft. 2Ba8 ber fûgcn toirb, kg 
il^n fagen; ic^ ^oibc ba3 $ferb 
Sl^nen öerlauft unb übergcben, 
bamtt gut! 

S). 8f. Dl^ne bag S)ein ©ociuö ba^ 
bet ift, 5a^le id^ ha^ (Mh ni(!^t 
SBer toei6? öietteid^t fagt er nai* 
]§cr: S)iefeS $ferb gelŞört miri 

$oft. ^i$ !ann er ni(!^t fagen 
unb l^ierl^er lontmen !ann er 
oud^ nid^t. gieŞen 6ie mctn 

2). S(. @rft mug betoiefen toerben, 
toem biefeS ^ferb gclŞört, 6b 5)ir, 
ob ^etnem @ociu3. ^aâ S3efte 
todre, tolr riefen elncn (Bd^u^ 



— 49 



hüJ^'umetö gjetûrşûn ; orda 
maslahat t^kik olunur we 
hükmi mujibi^je eda ederûm. 

i Kuzum effendûm, zapti^ji 6a- 
gyımayn! Ben ehli yrz d4- 
jil miim? Haiwanyn hûJöeti 
ewimde dür. Rija ederum we- 
rûn paraji we alyn aty. Jaryç 
hûjjetin size getûrûrûm. Siz^ 
dedûm kji 'ajelem wardyr. 



E. BizOm da 'ajelemûz war, anyn 
i6ûn hyzmetkjarymy joUadym 
kji bir zapti^ 6ağfyrşun. lâte 
gjeliorlar, uzakdan gjörünûr. 

S. Ejişi bu dûr, 6apyk ewime 
gjideim, hujyjeti alyp gjelĞim. 

E. Aiyna bindi, ka6dy. Hükju- 
met maşlahatyna karyâdyj;yn- 
dan hazz etmez. 

P. Amma jene gjelejek d^r. 



E. Ila'lebed gjelmez. Ei 
a^, tanydyçmy o herifi kji 
şenün jaklaSdyğyny giördûkde, 
6apyjak ata binup gaib oldu? 

K. Tanydym, mefihur bir ba- 
tak6idûr, ummarym kji sizi 
aldatmamiâ. 



F. Aldatajaydy, amma bu aziz 



maun, um utta beibe )ut ^e^ 
IŞörbc 5U bringctt. ®ort »itb 
bie @ad^ unterfudŞt, unb bet 
^tfdŞeibung gemög bejal^Ie idŞ. 

$oft. 3»cin li^r ^err, ruf en 
@ie !etnen ©dŞu^mann! f&in idŞ 
îein c]^rIid^cr3Jlcttfc^? ^cr^auf^ 
bricf bcg ^fcrbeg ift in meincm 
^ûufc. 3d^ bitte, geben @te baS 
®e(b unb neŞmen ©ic bû8 Çferb. 
SKorgen Briuge idi SlŞncn feinen 
^aufbrief. ^â^ İŞabe gl^nen ge? 
fagt, bûg iâi dih l^abe. 

^. ^. ^ir ftnb aud^ etUg, hatum 
fyibe td^ meinen ^tenet gefdŞicft, 
um einen ©dŞu^mann ju rufen. 
<Bit^t, fte lommen, man ftelŞt fıe 
öon fem. 

^oft. 3)ûS befte ift, idŞ gel^e fdŞnelI 
nad^ Çûufe, ]§oIc ben ^aufbrief 
unb lontme loiebet. 

2). ST. ©r ift ûufgefeffen unb tnU 
flol^cn. S)o6 bie ©el^örbe ftd^ in 
fetn ©efdŞaft mifd^t, gcföKt i^m 
nidftt. 

3). tJ. Slber er fommt »teber 
fagt er. 

3). 5(. Sn ttt)ig!eit lommt er nidŞt. 
@te, ^rr ^lijeibiener, fanntcn 
@ie ben J^erl, ber, alS er ®te 
İŞeranfommcnfal^JdlnelIîU^ferbe 
ftieg unb toerfd^ioanb? 

(Bâ^niğmann. 3a id^ !annte il^n, 
eâ ift ein berüd^ttgter ©etrüger. 
3<jŞ IŞoffe, er iŞat 6ie nidŞt an^ 
gefül^rt. 

3).3r. (£rtooIItebetrügen,aberburd^ 
4 



— 50 — 



dostumun akly ile ba§a cyka- 
mady. Oça teâekkur ederûz. 
Amma şiz da joruldunuz, iâte 
ajak terletdûgûnûze. 



Ücünjü mukjaleme. 

Ikji doştlaryç şejr u tamaâalary 
chuşuşynda. 

A. Hawa bu gjûıı gjûzel; hsddh, 
waktyn warİ8a, effendûm, gje- 
zelüm bir parça. 

B. Waktym war wa şizün gjibi 
ben da bu mulaym behar ha- 
waşyndan hazz ederûm. N^r^jö 
kji istersiniz, ben choânudieti 
kalb il^ beraber gjeleim. 

A. Öil^ işa haywanlary yşmar- 
lajalymmy, joehşa jajan gjide- 
lûm? 

B. Bana kalyrşa jajan gjitmek 
deha 6ji. Henüz yşyjak baş- 
madi, ne ûâûrşin artûk we ne 
terlersin. Biz kolaylyk ile la- 
kyrdy ederiz, we owaIarda, 
derelerde, bir ci6ek bej^nirşek 
koparyryz. Ist^dügûmûz jerde 
oturup rahat ederûz, kalkaryz 
^ene, wa hi6 bir tarafda at- 
larymyzy tutajak bir uSaga 
muhtaj dejiliz. 



Me (Stnftd^ MefeS metneS ge« 
cl^rtctt grcuttbcS gckng c8 t^ 
nid^t. 3^m l^oBett totr ^)an! db^ 
juftûtten. Stbcr audŞ (5te İzaben 
fıd^ SRûl^c gcmad^t $tcr (cine 
®abe) bafür, bûg (5tc ^rgefom* 
men (»örtL: i^n gfuj in ©d^toeiS 
gcbrad^t l^ben). 



@in (Spûjiergong jtocier gfreımbc. 

A.^cutc tftciJ gutcsaBctter; lool^Iûn, 
»cnn @ic Sctt IŞûbcn, mein ^err, 
laffcn ©ie unS cttüaâ fpajieren 
gc^en. 

B. Stit ^aht iâ), unb toie @ic fo 
l^obe aud^ td^ ^ol^lgefallett an 
biefermilbcngrüşanggluft. SBo* 
]^in @ic toünfd^en, iDcrbe tdft gem 
(toörtl.: mit S^f^^benl^eit be§ 
ÇerjenS) mit ^l^nen îommen. 

A. <5off id^ ûlfo bic ^fcrbe be* 
ftcîlen, ober foffen toiv 5u gu^e 
gelŞcn? 

B, ^adi mciner SDlcinung (toörtl.: 
toenn mir [bic ©ntfd^eibung] 
bliebc) ift c8 bcffcr 5u gufec 5u 
gelmen. Sfiod^ ift bic $t|e nid§t 
brüdEcttb getDorben unb »jeber 
friert S)id^ fcmer, noc^ geratl^ft 
S)u in ©d^ıoeig; iDir fönnen 
uniJ bequcm unterl^alten, unb 
iDcnn ttJİr auf ben SflödŞen unb in 
htn S^ölern eine SBIumc l^übf^ 
finben, brcc^en »ir fte. ©o mir 



— 51 — 



A. fien razüm, effendüm, amma 
j^'an gjîtsek, pek uzak j^r^ 
olmaşyn, zira bu achâam bir 
dostun ewine daVetlûim. 



B. N^r^j^ kji azimetûmûz olursa 
siz karar wermelûşiniz, 

A. Ok meidanyna ]ıi6 gjitdûgûn 
warmy? 



B. Hair, effendüm, hatta warmi 
böil^ bir meidan bilmem. 

A. Jolumuzu açlataym şiz^. Beg- 
oglundakji Ingliz el6işinün 
konagyny bilürmişiniz? 

B. Bilûrûm. 

A. Andan taksimi gjiderûz. Tak> 
simden şol tarafa şapyp dereje 
en^rûz. Dereji gje6up Tatawla 
mahallesini waşil oluruz, an- 
dan aöyk bir owaja jokary 
^ykyp ilerü gjiderkjen heman 
maksudumuz olan meidany 
uzakdan gjörûrüz. 



B. Anladym, effendüm. Rija 
ederüm, artyk wakyt ka6yr- 
majarak bir ân ewwel jola 



»ollen, fc^n loir utt8 nicbcr, 
rul^n auS unb ftelŞcn toicbcr 
auf, ol^tte trgcnbtoo cinciJ 93ur= 
fd^en, bet unS bic ^Pfcrbc l^It, 
ju bcbürfen. 

A. JJd^ Bin cittberftanben, mcin 
§crr, ûbct »enn »ir ^u guge 
gclŞcn, fo müjte c8 nid^t fcl^r 
»ctt fcitt, bctttt IŞcute Slbcnb bin 
id^ in bent ^aufc cineS Srtcuns 
bed eingelûben. 

B. SBoŞin bic SRcifc gelmen foH, 
l^ûbcn @ie ju bcfttmnıcn. 

A. @tnb @ie jc auf bent ©ogen* 
unb ^feils®d^ie6j)lû^e gcmefcn? 
(toörtl.: cfiftirt eS, bû6 @ie jc 
nad^ bem $feil))(a|e gegangen?) 

B. Si^ein, metn ©crr, id^ toti% nidŞt 
etnntal, bag etn fold^er $Ia$ 
borl^anben. 

A. 3d^ »erbc ^l^ncn unfcm 9Bcg 
crflörctt. S)agcngItfd^S3otfc^aftâ* 
l^ötcl in Çcra fcnncn ©ic? 

B. 3a tüol^I, id^ tcnnc ciJ. 

A. SSon ba gelmen tott pnt £a;înı. 
SBom 2:afîm toenben tüir unâ 
linfcT ©ûnb unb ftcigen in baS 
Zf^aî f^inab. Sfiod^bcm toir bû8 
Zffal burd^fd^rittcn, gclûngen tüir 
in baiJ£luarticr öonî^atûtüla, öon 
bû ju ciner offcncn ©bene l^inauf* 
ftcigenb, fel^cn »ir im SBcitcr» 
gelmen fd^on unfcr 3iel, ben Çla^, 
ûu8 bcr tJerne. 

B. 3d^ bcrftcl^c, mcin $crr. 3<^ 

bitte nun, nur fcmcr fcincS^it 

ju öcrlierctt, fonbern fobûlb atö 
43K 



— 52 — 



kalkalym, we 6ûnlgi şiz 6okdan- 
berû burda ykamet etdûçyz, jo- 
lujuuzda tejrûbenûzdesL faida- 
lanaym ummaryın. 



A, Baâ üstüne, effendûm. lâtö 
bu şokaga Istanbolun frenkleri 
piccolo campo, ja'ni kjûÖûk 
mezariştan, ad komuâlar. Gjö- 
rürşiniz kji ewleri salt bir 
tarafly durler wa karâyda eski 
oşmanly mezariştanyn âniSi, 
âöil^kji ewlerin penö^rMerin- 
den hem sokak we hem me- 
zariştanyn şelwi agajlary, wa 
derede Eaşympaâa dedükleri 
mahall wa Terşanâ şeraji, we 
Tersane önünde harbij^ limany 
we bazi fyrkatalar we ötesinde 
Istanbolun l^arbi pajy wa azîm 
jamylar Mehemedi^jö we Şeli- 
mij^ wa eski zamandan kalma 
Rmn kaişarlary japdyklary bu- 
juk şu jolun bazi kj emerleri 
gjörûnür. 



B. Wallahi 6ok 'ala bir nazaret- 
dür. Bu ewlerün şabyblari zen- 
gin adam olmaly. 

A. Ben da böil^ tachmin ederüm; 
beinlerinde tanydyğym jokdur. 
Bu şokagyn baâinda ba^6eşî- 



ındgUdŞ (todrtl.: einen ^(ugenHid 
ftül^r) auf^ubted^tt/ vath ha @ie 
ftdŞ fett lattgem İŞiet aufgel^alten, 
fo l^offe idŞ, ba^ idŞ auf unferm 
3Begc au8 ^ffttn ©rfalŞrungcn 

A. @ent (ûuf &aıt|)t), mein ^en. 
S)iefe @tTa^ î^itt fyıhtn bicSron- 
!en (BtomMf^ piccolo campo, 
b. İŞ. ben fleitıctt grriebl^of, gc- 
nattnt. ©tc fel^cn, bûg bic ^ufct 
nur an einer ©ette ftnb unb 
gegenüber bet ^bl^ang etnei^ oUett 
muŞammebanifti^n Bt^tSbtd^ 
t)Iû^c§ tft, fo baÇ öott htn gfcn^ 
ftcm bcr ^öufcT auS junöd^ft hk 
©trafte, bûnn femer bic 6^ 
))reffen bed grriebl^ofeg, bantt im 
%^(d bcr^ûS^m^ûfd^û gcnannlc 
©tabttl^cil unb baS ©d^Iog bott 
îcrfanc (bet Slbmiralitöt), üot 
bcr Slbmiralitöt ober bcr ^eg8« 
l^ûfcn unb cinigc grrcgatten unb 
bûriiBcr ]§inau8 bcr n)cftltd5c2:]^cll 
©tambuli^ unb bic l^rrli^n ^o« 
fd^cn, bic SKoŞomebij^ unb ©c- 
limijiö unb cin Ucbcrbleibfcl altcr 
Scit, cinigc SBögcn bcr t>on ben 
römifd^cn^ifcm crbautcn groften 
SSaffcrlcitung, crblidt »crbc». 

B. ^a^rl^afttg, ha» ift cine fd§r 
fd^önc SluSp^t, bic ©igcntŞümcr 
biefcr ©öufer müffcn rcid^e 2t\tit 
fcin. 

A. ^aâ fd^int mir and^ fo. S5on 
ilenen Icnnc id^ fcincn. Sin bcm 
obcrcn (^bc ($aut)tc) biefcr 



— 53 — 



nün a^jly^ üzerinde Ingliz 
el^işiçûnkonağygiörûnûr. On- 
dan sonra ta takşima kadar 
dar murdar sokaklardan ge6- 
melüûz. 

B. Galiba fukara adamlar bunda 
oturur. 

A. Fukara da war, zengin da 
war. Eksserişi dukjan sahibi, 
şan'atji, terzi, kunduraji, ma- 
rangoş, şanduk6i, bojaji, ek- 
mekli, börekÖi, âekjerji wa 
onlaryn ortaklary, şan'at jar- 
dymjilary wa hyzmetkjarlary- 
nyn ewleri wardyr; amma 
mufliş, batakci, khyrşyz, öl- 
dürûji deha war. Anyn i6ûn 
pek 6ok burda zaptieh we ka- 
rakol gjörürşiniz. Her ne ka- 
dar bir mahall Bejoglu böjük 
şokağyndan uzak işa, okadar 
i'tibary ekşilür, we kiraşy ûjuz 
olur. Igte taksimi jetiâdûkj. 



B. Bu mahally bizzat, we ismi tak- 
sim olduğunu 6okdan bilûrûm. 
Anjak ni6ûn bu ismi buraşina 
werdiler bilmem. Taksim arabja 
pay etmek demekdür; lutf edûn 
bana haber werûn burada pay 
edenler kjim war, pay olunan 
gej ne dür? 

A. Söjl6im, effendûm! pay olu- 
nan gej şu dur wa pay eden 
Igimesneler buraja jakyn ma- 



etragc crl^ebt ftd^ übcr ben mu^ 
men feincS ®artcn8 baS englifd^c 
S3offd^aftöl^5teI. ^ott ba ab m 
5um î^ûjim İzaben »ir cngc unb 
fd^tttu|igc ©ttajctt 5u ^offtren. 
B. SScrmutl^Iid^ »o^ncn omte Scutc 
İŞicr. 

A. @d gtebt arme unb eS gtebt 
ûu^ ret(^. S)te 5Weiftctt flıtb 
^uf labcttbcft^cr , ^atıblocrler, 
afâ @^nciber, (Sıi^uftcr, îifd^Icr, 
^aftcnmûd^cr, Sînftrci^r, mdtt, 
^ûftetenbftdtcr, Sutfcrbödcr unb 
beren ©cnoffcn, ©anbmctfiJge? 
felîen unb ^icner (biefcr Scute). 
Çftufcr ftnb Öter, ober bobei au^ 
©anlerotteutiJ, S5ettüger, ^Bpil^^ 
hnf>tn unb SRörbcr. S)e8:^Ib 
fe:Şctt @tc l^ier oud^ fei^r öiele 
$oIİ5ipctt unb SSad^oftctt. 3e 
toeiter etn £luartter öon ber 
grogen ©trûÇe öon ^era tnU 
fernt ift, ebcnfo felŞr ttjirb fein 
îtnfel^en gcringer unb bic ÎRietl^c 
mol^lfeîler. $ier ftnb »ir am 
îajîm angelangt. 

B. S)icfenDrt fetbft fenne id^ Iftngft 
unb »etö, bû§ er îoîîm l&ciÇt. 
Silur iDorum man bem ^lagc 
^icr ben bcf agten ^amm gcgeben, 
n)ci6 td^ nid^t. Safîm ^ei^t auf 
Slrabifd^ tl^etlcn; fagen ©ic mir 
bod^, maS l^ier für SŞeiIenbe 
ftnb unb toa^ gctl^ilt »irb. 

A. 3d^ toiK c8 fagen, mein ^rr, 
ber ge%iltc®egenftanb iftSSaffer 
unb bie tl^eilcnben 3nbiöibuen 



— 54 — 



hail wa kjöiler. Siz bilûrşiniz 
Iştanboluç topra^;ynda i'Öilûr 
sûjun bunarlarî pek şejrek bu- 
lunur. Jagmnr deha az jağar 
burda, 'söjl^kjî şamiclarda 
dewâirsen, jene sui jetiâmezdi 
Anyn i6ûn eski Urum kaişar- 
lary wa Iştanbolun fethinden 
sonra oşmanly padiâahlary, 
pâytachtlary hi6 bir wakytda 
şuşuz kalmaşyn dejû pek 'asam 
bir amel dûâûndûler. Karade- 
nizûn kjenarynda jukşek dal- 
lar war kji dereleri Junûb tara- 
fina a6ylûr. Bu dereler bitûn 
ormandyr, we güzel bunarlar 
onda wardyr, we hangjilary- 
nyn sûlary cok wa cykyâlari 
dar isa, onlary mûhkim wa 
böjük mermer taâyndan dağ- 
dan da^ diwar bina edup 
kapadilar, âöil^kji bunarlaryn 
şulary we kyâyn ja^n kar 
wa dolu wa jagmur içinde 
kaldy. Mezlgür duwar kji ona 
Bend derler ortaşynda bir kapy 
wardyr, Igi ondan ol japma 
gjölün şui 'azim şu joUary ilâ 
Iştanbola wa Bejoğluna akar. 
Deniz jakyn wa ormonlyk 
waşi' olduğundan, ol daglaryn 
jagmuru cok dur derler; or- 
many da şaklama^ 6ok dyk- 
kat ederler, hatta oranyn 
kjoilülerin^ balta ile ormana 
jakyn gjelmek bile jaşak olun- 
miâdür. 



ftttb bit l^ier Benod^borten Duar- 
ttcrc unb S)örfcr. @ic totffeıı, 
hoi ftd^ in bent 93oben ^onfton- 
tino))eB IBrunnen tnn!6aren 
SBafferS fcl^r felten ftnbcn. 5to4 
Slcgett fâttt l^icr »cnig, fo boft, 
tocnn S)u ciJ in ö^iftcmcn fam* 
ntelteft, ha^ Saffet nid||t au^ 
reid^n mür be. )(u$ bief ent ®runbe 
l^ûben bie oltcn gricd^ifd^ ^oifer 
unb nad^ bet (Sroberuttg 6tant? 
huî^ bte oâmanifd^n @ultcme, 
in ber îtbfıc^t (toörtl.: fûgenb), 
baÇ ju leiner 3cit il^e ^aupu 
ftabt toafferloS bleibeu folle, cin 
grogûrtigcS 38erî crfonnen. .S(n 
bcm Ufevranbe bc§ ©cŞttMn^n 
aRccreS finbet ftd^ ein iŞol^eS ®e* 
birgc, beffcn Sl^öler fid^ gegen 
(Bübtn öffnen. S)iefe ZffiUı fmb 
ganj 3Balh, unb fd^öne DueSen 
giebt câ bort, unb biejenigcn 
Stl^öler, bie an ^affer reid^ jtnb 
unb beren SluSgang eng ift, 
iDurben bon ilenen burd^ Slufs 
fül^rung bon feften unb gro^en 
au§ 9)lûrınor erbauten SRûUCtn 
t)on einer SBergfcite jur anbem 
abgefd^Ioffen, fo bag baâ SBaffer 
il^rer Cluellen unb ber im SBtn- 
ter fattenbe @c^nce, $agel unb 
aîegen barin blieb. ^n ber be^ 
fagten ^ûuer^ tüeld^e man Bend 
nennt, ift in ber SRittc etne Dcff^ 
nung, ûu§ tt»eld^er jeneS fünft^ 
lid^en ©eeS SSaffer mittelft Şerr* 
Itd^erSSûfferleitungen nad^Stom* 



— 55 — 



B. Sizûç bejanyçyzdan pek mem- 
nunum, effendûm. O kadar 
mâhzuziet u te'ajjjyb i\h ona 
dij^ledum kji jolun zahmetini 
hiö duimadym. Halâ derenün 
dibini jetiâdûk. Kaldy bu 
66tin Tatawlanyç jokuâu. 



A. Nihajet bitûn ewler arka- 
myzda dyr, wa ovada bulunan 
jeâillikden wa 6i6eklerden hazz 
ederüz. O kjiraz u wiâne û 
erikj ağajlari ne kadar gü- 
zeldür! 

B. Şol tarafymyzdakji derenin 
dibinde giörûnen bagöelere we 
bostanlara bakyn. Türlü türlü 
m^iwh a^jlari war; armud, 
aywa, elma, jewiz, tazö japrak- 
lari öykdy wa 6i6ekleri henüz 
ja aöyldy ja acylajak. A^j- 
laryn gölgelerinde 6icek da 
wardür, kyrmyzy lale, mawi 
şunbul; kuâlarynda ötmelerine 
di^leruz. Wallahi jennet böil^ 
olsa gjirekdür. 



bul unb $era abfliegt ^a bû8 
^ttt na^t unb bet ^alb an^^ 
gcbcl^ttt tft, fo föHt ber Oîcgcn 
in jetten 93ergcn reid^Itd^, loie 
man fagt, ben SSalb abcr ju be* 
l^iltcn gtebt mon ftd^ grofee ÎKülŞe; 
eâ ift fogar ben SBûuern jeneâ 
©ifttictiJ öerbotcn, mit cinetn 
S3eile bem^albenal^ 5u fommen. 
B. gür 3^re ©rflörung bûiıle id^ 
f el^r, mein ^err. 3^ ^ûbc Sl^nett 
mit fotjiel SScrgttügen unb 3n= 
tereffe jugcprt, bû6 ic^ bie SBl^t 
bed ^egeS gar ntd^t tmp^nhtn, 
60 fîttb tpir je^t ûuf bem 95obcn 
bcS X^aU^ angelangt. 9îttn ift 
ber fd^tt)ierigc Slufftieg t)on Za- 
tatola t)or unâ. 



A. @nblid^ fınb ûffe ©öufcr unS 
im SRüden, uttb toir ergö^en 
un8 ûtt bem ®rün unb ben Mu- 
rattı ber ©od^ebcne. 38ie fd^ön 
finb jcne tirfdŞ^ ^id^fel* unb 
$f(aumenBciume! 

B. SSerfen (5ic hoâ^ cincn ÖUd 
auf bic ® örten, »eld^c ûuf bem 
OJruttbc beS 2:]^ale8 ju unferer 
Sinfencrfd^einen. Mtılü^mâ^U 
böume gtebt eS bort; ©irnen, 
öuitten, ^ep\tl, SBalnüffe iŞabcn 
frifd^eS fiaub ]^eröorfl)rie6ettIaffctt 
unb il^rc »lütfen fmb eben tl^iö 
geöffnet, tl^itö tooUtn fte ftd| 
öffnen. 3" î^em (Sd^atten ber 
S3öume giebt e8 ûuc^ ©lumcn, 
rot^e 3:ult)en, blaue 3rt§. Slud^ 



— 66 - 



A. Hakkynyz war, effendûm; 
jazyk kji behar mewşiıni 6ar 
pyk gjeöer. We lâkin öcü- 
müzde bejaz mermer taâyndan 
dikili taâlarile muzejjen jeâil 
töp^ji gjörmezmişiniz? 

B. Gjörürüm, effendûm. O mi 
dür okmeidani dedûkleri jer? 

A. O dür. lâte uzak d^jil; he- 
man orda waşil olajagyz. 

B. Allabi şewerşen, ne dür o 
dikâiH taslar? Elb^ttö bir 

^^6jin jadi i6un dikmişler — ne 
olduğunu bilürmişiı^iz? mezar- 
larmi dür? 

A. Hair, effendûm, mezarlar d^jil. 
Bilmelüşin kji eski sultanlar ta 
bizum effendümüzûn Abdulha- 
mid Chanyn dedesi olan ikjinji 
Mabmud Sultana dak ok at- 
makdan öok hazz etdiler we 
bu ejlenje i6ün öok Igerre bu- 
raja gjelmiâler. Bu taâlar wur- 
duMari oklaryn niâanlary dür. 



B. Ajayb, boilö bir fi^j i6un bir 
jad taSi dikilyr mi? We jazy- 
1ar da war her bir taâ üzerinde ; 
ne dür bu jazylar? 



auf bad ©ingen bet SSogel ad^ 
ten »ir. ^al^rl^aftig, fo mug 
bai$ ^orobieâ fein. 

A. @ic iŞûben rcd^t, mcin ^tr; 
fd^abc baj bcr grrit^Iing bolb 
borübcrgcl^t. Slber fcl^n @ie ben 
örünen ^ügel bor unS, mit ©Su? 
len au8 toeiÇcm SKarmor gc* 
fdŞmûtît, nid^t? 

B. ^ fel^e il^n, mein ^rt; tft 
hai bet $Ia$r ben man ben 
^fci^jlot ncttttt? 

A. ©r ift cS. (£r ift jû «idŞt tocit; 
bolb »erben mir bortl^in gelangt 
fein. 

B. VM^ SimmelS SBitten, »aS 
fmb jene @&ulen? @td§cr ftnb 
pe jur ©rinnerung an irgcnb 
@tn)û8 crrid^tet; tüiffen (5ic an 
»ad? ftnb ^ (^rabfteine? 

A. Sîein, ^rr, ©rabfteine ftnb 
eS nidŞt. @ie ntüffen nnffen, ba^ 
nnfere alten ©ultanc bt« otrf ben 
®roJ5t)atcr unferiJ ®cbieteriJ W)^ 
bul $antib (S^an, ben ©ulton 
^a^mub 11., an bem^fetlfdŞie^n 
grojjeg SSergntigcn l^attcn unb 
um biefeS 6))ortd »tllen Pnftg 
l^ierŞer îamen. ^cfe (Steine 
jeigen an, »o tl^re afetle ein* 
gefd^Iagen. 

B. SButtberbar, »irb tooffl um 
etner fold^en @adŞe toiKcn ein 
@ebö(^tniBftein aufgeridŞtet? Unb 
Stı^riften giebt e8 aud^ auf 
jebem biefer ©teine. SSad be^^ 
beutcn btcfe Sn^riftcn? 



— 57 — 



A. Ebjatdyr, mazmtmlari hunk- 
jaryn medhi we filan ok 
atmaşynyn tarlchi. Amma ol 
eşM zamanyç kalmalarindan 
bn tepenûç nazaretine dön^ 
lüm. Bakyn orda top Şera\jûQ 
agajlaryna, bakyn Aja Şofiaja, 
Şeraşkjer kalleşine, böjük ja- 
mylara, ta jedi knleje. Wa 
limanyn âimal tarafinda ga- 
lata knlleşi da gjörünûr. Bu 
önümüzdekji der^d^ da do- 
kuz kubbelü bir jami^zijadeşile 
dilber ağ^ajlyk ortaşyndan be- 
jan olunur. Enerlgen âimdi 
bu a'la binadan gje6erûz. 



B. Gjeröek, güzel bir jerdûr; 
biltbrmişi^zbu jamy'jy hangi 
sultan japdy? 

A. Bir padiâah d^jO, amma d5r- 
dinji Murad Şultanyn bir ka- 
pudan paâaşi japdy ; anyç Pjal^ 
Pafia ady olduğ^undan jamy'jy 
da Pjalö Paâa jamysyn de- 
miğler. 

A. Amma, effendûm, jolumuz 
uzakdyr we achâam jakyn. 
Ikjimûzûn da fânerimyz jok- 
dur we gjüneâ batttşyndan şoçra 
fenersiz gjezmek ne pollş izin 
edernejabamkjöpekler. Anyç 



A. ^ ftnb ©ebtdŞtc, beren SnlŞaft 
pnâdŞft htn ©ultan ptti^ unb 
bann bad ^tum bed unb bed 
$fellfd^ufîe« giebt. Stber toen* 
ben mir uniJ öon bicfen Ue6crs 
Bleibfcltt auS altcr 3^^* P ^^^ 
SluSfıd^t biefeg $ügel8. ©d^en 
<5te bort bicööuttie bcSf ononcn* 
@crai8 (baS alte ©erat öon ©ons 
ftantinoj)ct). ©el^cn ®ie bîe Stja 
^op^a, ben ©craSfier %^xm, 
Ut gtofeen SKof^cen biS na^ 
bem @d^îo6 ber ftebcn 2:Şürme. 
Unh on bcr Sf^orbfcite bc8 ^s 
fcnS jeigt ftd^ aud^ bet 2:Şurm 
bon (Skılota. ^ud^ bie 9)^ofc^ee 
mit 9 JhH)l)eIn in bem 2:ݧaIe 
bor unS ragt ûu8 cincr aujers 
orbctttlid^ lieblid^en f8aum%xvûppt 
l^erbor. Snbem toit jejt İftin* 
unterftetgen, loerben tütr an bem 
ptââ^ü^tn SBou öotübergelŞett. 

B. (gStftimrntd&eincfd^öneStelIe; 
toiffen @ie, toel^er (Sultan biefe 
a^of^e gebaut l^at? 

A. ^ein ©ultan l^at fte erbaut, 
fottbem eitt ©rojjabmiral be8 
@ufton8 a^htrab IV. @r l^tefe 
$İaB $afd^a, unb banad^ tourbe 
bic SKofd^ee bie SJlofd^ce ^jatö 
^afd^aS genannt. 

A. îtber, mein ^err, unfer SBeg 
ift tüeit unb ber W>tnh ift nal^c. 
^ud^ İzaben mir beibe !etne 2a« 
temen, unb nadŞ ©onnenuntcrs 
gang oŞne Soteme um^rjugc^n, 
crlaubt meber bic $oIigci nod^ 



— 58 — 



icûn en jakyn jollardan 6yk- 
dygymyz jere, jany yü6ük 
mezarîştana, awdet edelûm, 
^'î anyn selwi a^jlari Bej- 
oğluna bitiâykdyr. 



B. £jiâ.§ki bu güzel jami^ûn 
icerüsûnü da tamaâa etmiâ 
olaidym! 

A. Bu gjün gjeĞdûr; baâka wa- 
kyt pek kolay. Benum Pial^ 
Paâa Jamy'şynyn imamy ile 
aânalyğym war; bir deha bu- 
raja gelirsek, jami^ acdyry- 
ryz, mihrab ile minberi s^jr 
ederûz. 



B. Amma firenkl^r^ jaşak der- 
ler; öizûn bir fermanynyz war- 
my? 

A. Ejişenden bir onluk cyka- 
ryrşan jamylaryn kapylary 
fermanşiz a6ylyr. 

B. iste Bejoğlunun birinji ew- 
leri, şa^ üselametile gjitdük 
gjeldûk. 



Dördinji mukjalemfe. 
Alyâ weriâ hakkynda. 
Tajir. Ej effendilerûm, ne ister- 
siniz, ne ararşynyz? Benûm 
dûkjanymdan gjeömein! 



hk tottben ^utıbe. ^anım laffen 
@ic UTtiJ ûuf htm aHcmSd&fterı 
^ege nal^e htm Dite, bott tod- 
â^em »it auSgegangen, auf ben 
^leineıt S3egrcibnig))Ia| junut^ 
îtffttn, beffen ö^^lJreffenböumc 
$erû berül^rett. 
B. .^tten tDİr bod^ auâ^ ha^ Şjin- 
nere biefcr fdŞönen SRofi^ce una 
ûnfel^en lönncn! 

A. .&eute ift eS ^p'dt; ju eincr (at- 
bcm gett fel^r leic^t. 3<^ ^ 
S3eîattntf(^ft mit bcm Smom 
ber ^ofd^ bon ^oih $af(^; 
tuenn tt)ir einmol tDİeber İŞierl^er 
lommen, laffen toir unS bie 
SJlofd^ec auffd^licöctt unb fc)^ 
uniJ hit Srrcitagâfanjel fommt 
bet SBetnifd^c an. 

B. TOer für granfen ift ha^ t)er= 
boten, fagtman; İzaben 8te etnen 
german? 

A. SBenn S)u au8 ^etner Za^âj^ 
ein 3^^n))(ûfterftiul l^eraıt^iel^ft, 
fo öffnen ftd^ hit SU^ofd^eentlpren 
ol^ne ferman. 

B. §ier ftnb btc erften ^fiufer 
öon ^era, gefunb unb glü(flt(i§ 
finb toir gegangen unb gurû(îs 
gclel^rt. 



SBierteiJ ©efpröd^. 
^anbel unb Söanbel betreffenb. 
^aufmann. D meine ^&erren, waâ 
toünfd^en @ie, toaS fud^en @ic? 
®el^en @ic an metnem Sabcn 
nid^t t)orbei! 



— 59 — 



Müşteri. Biz eji bir hcîha, işte- 
niz seteri i6ûn, pantalon i6ûn. 

T. Tamam! bujurun iöerij^. 
Bizûm ^ohalarymysdan 6ji 
6ohalarbirjerdö bulamazşîniz. 

M. öile işa, şenûn 6ohalaryn 

ejşini 6ykar. 
T. Hangi rengde isterşinyz. 

M. Mawi. 

T. lâte size bir eji mawi 6oha. 

M. Deha a6yk işterüm. 

T. iste a6yk mawi. 

M. Pek kalyn dyr; bir paröa 

deha inje warmi şizd^? 
T. Bakaym. lâte, effendüm. 

M. Bundan jufka jokmu? 

T. Bundan juf kaşi jokdur, eflfen- 

düm! 
M. Belkji sizde we şayr Iştan- 

bol cohajilarda jok. Fren- 

giştanda bımdan 6ok jufka 

Sobalar wardyr. 

T. Baâka rengde ola bilür; bu 
rengde jokdur. 

M. Ej ka6a werirşin bunun en- 

dazeşyny? 
T. Arâyny elli guruâa dür. 
M. Öok behalü dür, olajagyny 

söjlĞ! 



^öufcr. 9Bir iDÜnfdŞen eitı gutc§ 

%\ıâ^ 5um diod, jum S3ctnî(ctb. 
^aufm. ©anj rcd^tl 53clie6ett @ie 

İkincin (ju trctcn). SBcffcre 2:uc^e 

ûfâ bic unfrigen, »erben @ie 

ntrgenbâ finben. 
^unbe. %î\o (tomn bcm fo tft), 

nimm S)cin beftciJ S^uc^ :Şcröor. 
^aufm. Sn iDcIci^er fjarbe tt)ün« 

fc^en @ic? 
^unbe. man. 
^aufm. ©ter ift für @ie ein gutcâ 

blûueS %uâ^. 
^unbe. 3^ iDÜttfd^e eS IŞelIcr. 
^aufm. §ier l^ettblûu. 
^uttbc. (S8 ift fel^r hid; İzaben @te 

nid^t cin ettoag bünnereâ? 
^aufm. 3d^ »ili nad^fd^etı. ©ter, 

mctn ©err. 
^nbe. ©iebt e§ îcin feinereS afö 

btefeS? 
^aufm. @in feincreS ûI8 bicfe§ giebt 

eâ nid^t, metn §err! 
^nbe. SBicIIcid^t Şaben (3 te unb 

bie anbcren ©tûtnbuler %VLâ)^ 

l^önbler e8 ntd^t. Sn (£urol)a 

gicbfS biel feiıterc Sud^c ûI§ 

btcfcS. 
^ûufm. Stt ûnberen tJarben mag 

ciJ fetn; in biefcr grarbe gtcbt 

e3 ntc^tö. 
^uttbe. Sflun für iDİeötel öerîaufen 

<Bxt bie ette öott biefcm? 
taufm. S)tc ($nc ift für 50 ^iafter. 
^uttbc. 3u tŞcuer! fag' ben leg* 

ten $reiS (»örtl.: ba§ »oŞtn e§ 

îommen »irb). 



— 60 



T. Olajjağyny söjledûm. Hakk- 
dan zijadĞ istememeklik oşu- 
lumuzdandyr. 

M. Otuz beâ ğ^oruâ wer^im saça; 
ben Frengistan behalaryny eji 
bilûrüm. 

T. Jaçylyrşynyz, effendûmj^ar- 
han^ behalaryndan habery- 
nyz war işa we üzerine naw- 
lon, hammallyk, gjûmrûk we 
şair maşraflaryny ilawö eder- 
seniz, siz bilaks behaJarymy- 
zyn ûjûzlügindan te'ajjyb eder- 
dûn. Wa tâjir da ^hl u 'ajal 
il^ gjeöinsa ğjirekdur. 

M. Siz bilûrsiniz, effendûm; ben 
z\jad^ weremem. ümmarym 
bu mala baâka bir muâteri 
bulaşyn, ben da baâka bir duk- 
jana bakâym. 



T. Duraç, effendûm! WaUahi 
zarar ederOm; kyrk be§ ^- 
ruâa arâynyny alyrmyşyç? 

M. Ej farkymyzy pay edelûm, 
kyrk ikji bu6uga alyrym. 

T. Olsun. Bu gjün deha bir 
g^j şatmadym, baSka mûâteri 



ftûttfm. ^)en lehten $refö l§ûBe 
idŞ gefagt. @d ifi ehter ıseiner 

laıtgen, al(^ ^ttâ^t ift. 

jjunbc. 3(i^ toiH S)tt 35 ^apcr 
geben; id^ fentte bie ^eife in 
Chtro))a (toöttt: ^rattüftatt) gut 

^auftn. @le irren fıd^, §err. SBcım 
@ie öotı ben gaBrüpreifetıSentıts 
nig l^abett unb bo^u bie (Bâ)xff9if 
frad^t, ben Srftgetlol^tt, Me^aut^ 
unb fonftige @<)efen İŞinjufilgcn, 
fo ttetben @ie fıd^ im ©egetı- 
tl^il über bie ©iHigîett unfercr 
^retfc tounbern. Unb bcr ^auf* 
ntann ntug bod^ aud^ nttt %BeiS 
unb ^tıbern leben. 

^nbe. ®ie tDiffen eiJ, ^rr (bie 
getoöl^nlid^e grormel ber ^U^ 
nung tocitcrer SSerl^nblung, 
eigentlid^: ®ie müffen toiffen, 
toa^ @te au tl^un İzaben). !0le^r 
lann idŞ nid^t geben, ^â) Şoffe, 
@ie toerben für biefe SSJaare 
einen anbern Mufer finbcn; 
id^ aber »erbe mtd^ nodŞ einem 
ûnbem Saben umfelŞen. 

^aufm. SEBarten 6tc, mein ^rr! 
bet ®ott, idŞ letbe ©d^aben; m^ 
men @ie (baS %uâi) ju fünf* 
unböicrsig pûfter bie ©tte? 

^nbe. ®ut, tl^Ien hrtr ben Vin^ 
terfd^ieb unter unS. 3u 42^» 
nel^me id^ e9. 

^aufm. ajlog e8 fetn. ^ute İŞabe 
idŞ nod^ 9lid^t8 öerbtent. SScnn 



61 — 



war işa, olamasdL Ea6 arâyn 
keşfim şiz^? 

M, Jedi ardyn. 
T. Bıgıırun! 



M. iste siz^ ikji jüz doksan jedi 

bu6ıık guruâ. 
T. Sağ olaşyçyz. Siftah sizden 

berekjet Allahdan. 



M. Allaha ysmarladuk! 
T. Seadet üe! 



Beâinji Mukjal^m^. 
Haremi Humajun chuşuşinda. 

A. Ne dür bu? hawâ aâilgardyr, 
wa gjûneâ parlayor, we jene 
gjökj gjûrûlür gjibi! 

B. Bu gjökj gjûrûltûşü dejil, 
bu boğaz içindi atylan top 



A. Hakkynyz war! Amma ni- 
ştin bu gjûn top atylyr? Hyz- 
metkjarymy joUajalym sokağa, 
kji bîr 6ji büenâ şorşun. 



A. Ağop, Ağop, gjel burajâ! 
Hyzmet^ar. Bıgüruç, ağam. 



fottft ^r\btn ha to&ttn, ȟrbe 
c8 ntdŞt ntöglidft feitı. SBicöiel 
^Uen foU iâ) ^^ntn olbfd^neiben? 

^nbc. ©icbctt aUtn. 

^ufm. <&tet nel^men @ie (md^tL: 
bcfcl^lctt obcr bclicbcn @ic ju 
nelŞmen) ! 

^nbc. ^Icr pnb für @ie 2971/2 
$ia{iter. 

^aufm. ^âi banle (mihll.: mdgen 
6ie öcfunb fcttı!). SSon Sl^nctı 
bie erfte (ginttûl^mc, öon ®ott bcr 
(Scgctt (eitt öiclgel^örter ^pvnâi, 
burc^ beti bet ^aufmann htn 
^utıbcn glcld^fam auf cine @tufe 
mit ber SSorfcl^ung ftcHt). 

^nnht, ®ott befol^len! 

^aufm. a^it mM (ge^tt @ie)! 



gilttftcg ®efl)tad^. 
Ueber baS ^aiferlid^e ©orent. 

A. SBû8 ift ba8? S)ie Suft ift 
Ilût unb bie ©onnc fd^cint, unh 
bod^ ift eiS, afö ob ei$ bonnere? 

B. S)ie« ift fcin ^onncrn, fonbcnt 
ber ^lang bcr im SBo8J)oru8 ge^ 
löftcn ^anonenfd^üffc. 

A. (Sic İzaben red^t! ?lbcr toarum 
»crbcn l^cute ^anoncttfd^ûffc gc* 
löft? 9Bir tooHctt mcinen 3)ics 
ttcr auf bie ©trage fd^itfen, um 
©inen, ber gut (©efd^cib) tm% 
ju fragctt. 

A. ?lgob, Slgob, fomm Steriler! 

S)ictter. 8u SBefel^I (»örtl.: befeŞ= 
len @ie), mein Uga. 



— 62 — 



A. Sen n^redğ îdun? Beklet- 

dün beni. 
Hjzm. Afvr edersiniz, a^m, i6i- 

lûr şu jo^du bizd^, bir şa- 

kajy 6a^|yraym dâjû, şoka^ 

endûm. 



A. Bre, âimdi bizûm bakkaly- 
myza gjit, ana sual et, nicün 
boğaz i6indekji tabialardan 
top atylyr? Bilûrşa biz^ cha- 
berdar etşün. 



Hyzm. Hâlâ anyn uâağy burda 
idi; bir müşteriden iâitmiş dedi 
kji ikjinji kadyn bir 6ojuk 
dogurmuâ. 

A. Gjercek boil^ bir wâ,ki'a ol- 
malyidy. 

B. hyzmetkiara. Sehzadö mi doğ- 
mu§ jochşa sultan. 

Hyzm. Sultan, derler. 

B. âehzade olsa, deha 6ji olurdu. 

A. Ni6ûn, effendüm? 

B. Hunkjaryn kyzy war, şeh- 
zadesi ğimdije kadar jokdur. 
Cojuk Şehzade olsa, welijjul- 
'ahd olurdu. 

A. Ğojugun anaşyndan hi6 ha- 
berün varmi? babaşi anaşy 
kjim emiâ? adi,'watany ne dür? 



A. 2Bo toûrft S)u? S)u Şaft mi^ 
ttmrtctt lûffen. 

3)teTter. SSerjctlŞen ®te, meln îlga, 
»ir İŞattcn îtin î^rinlttHijfer. Ura 
einen SBaffcrtröger ju nıfcn 
(toörtl. fûgenb: iâ^ toill einen 
SBoffertröger nıfcn), fticg icŞ §ut 
©trajc İŞlnuntcr. 

A. ffia\â^, gcl^^ jc^t ju unfcrm 
^aufmann unb frag' il^n, toûtura 
bon ben im ^oipovn^ Beftnb^ 
Uâ^tn SBattcricn ble ^anonen 
abgefd^offen toorben? SBcnn et 
cS tt)ci6, foll er unS barüber 
SJlittŞeiIung mod^en. 

3)tener. (Sbcn »ar fein SBurfd^ 
l^ier; unb ber l^ûtte öon eincm 
^nben geŞört, fagtc er, bafe bie 
5»cite ^ab^ne (im ©togl^errlid^en 
^ûrcm) ein 5Binb gcboren. 

A. SSalŞrl^aftig, cin foId^cS ^eig- 
ni6 mugte eS fcin. 

B. (ju bcm S)icncr.) 3ft cin ^rinj 
gcborctt ober cine ^rinjcfftn? 

S)iener. @in ^rin^efftn, l^cifet c§. 
B. Wdxt eS ein ^rinj, boS toürbe 
bcffer fein. 

A. SSûrum, mein ^err? 

B. S)cr ©ultan Şat fd^on cine 
%oâ^ttx, einen ^Prinjen ûbcr f^ai 
er BiSl^cr nod^ nid^t. SSöre bûS 
^inb cin $rinj, fo tmirbe eS 
3:i^ronfoIgcr fein. 

A. ^abcn 6ic irgenb toclc^ ^^ 
rid^t üBcr bie ÎRutter beS ^^ 
bc§? »er il^r İBater unb mı 



— 63 



B. Hair, effendûm, bir §âj bil- 
mem. Bu haremi humajmı 
idî, }^i oça karySmak gjmıah- 
dyr. Anaşy ikjinji kadyn 
derler, o kadar ma'lumat ile 
kana'at etmeli Ejîm kji bmı- 
dan baSka bir âej sual ederşa 
any jaramaz we ı^jeti bed bir 
herif inanyrler, we Suna gjör^ 
da jewabiolajak; janibir jewab 
werilûr8a, zira bilenler az we 
onlar adeta bir §6j soilemez- 
1er. 



A. Az my dyr bilenler, derşi- 
nez? naşil bu? olkadar *hun- 
kjaryn karylary var, bunlar 
da gjenj, adeta babalary, ana- 
lary şağ, wa onlardan baâka 
kardaâlary, kyz kardaâlari, şâyr 
akrabalari wa her birinûn doşt- 
lary war; bu az my? we bun- 
laryn hainlerinde birisi jok 
kji haremi humajunda bulunan 
chyşymlarinyn achwalini her 
§6jden ewwel istifsar ^d^. We 
bitûn bu t4ifö mumkjin mi 
dür kji nekji şerai humaju- 
nun eşraryndan bilürşa hüfz 
etmeje 6alyâalar? meşşela bu 
gjünkji wâkia ikjinji kady- 



iŞre ^VLÜtt gc»cfcn? ttnc [\t 
l^iftt unb »û8 il^rc ^eintût? 

B. İReitt, tnein ^rr, td^ »cife 
n^tö. %it» ift @ûd^e be$ StaU 
ferliden ^ttm9, barum ftd^ gu 
îüntmcm (»örtl.: toorin ft(!Ş ju 
mtf*cn ©tiîtbc ift). S)ie 3Kuttcr 
(bcS S^cugcborcnen) ift bic jtocitc 
^ab^tıc, mit fo öiel SBiffcn l^t 
man ft(!Ş jufricbcn gu geben. 2Ber 
ftd^ l^terüber İŞmauâ nod^ titoa^ 
erîunbigt, ben Şölt man für 
cinen S^augenid^tS, einen ^tn^ 
fd^en bon f d^Ied^ten ^bftd^ten, unb 
bemgemöfe totrb aud^ bie STnts 
toort fcin, bie er crlŞöIt; b. 1^. 
im gaile tlŞm über]^aut)t eincSTnt* 
toort 5U tlŞeiI toirb, benn bie et»aS 
»iffen, [xnb tocnige, unb bicfe toc^ 
nigen f^jred^en in bet 9fîegel nid^t. 

A. 3)ie ?Biffcnben ftnb locnigc, 
fagen ©ie? 2Bte geî^t baS gu? 
S)er ©rojl^rr İŞat f o öicle SSetber, 
unb nod^ baju jung, in ber ÜHegel 
bürftcn tŞre mttt unb 3Küttcr 
nod§ am Sithtn (»örtl.: gefunb) 
fetn unb fie aujcrbem örüber, 
©d^toeftern unb fonftige SSet* 
toonbte İzaben, baju bie fjreunbe 
allcr biefer Çerfonen, ift baS 
»olŞI toenig? Unter iŞncn aflcn 
ift aber leiner, ber nid^t hk Sin* 
gelegenŞeitcn ber im ©rojl^rr» 
lid^n ©arcm beflnbU(!Şen S5afe 
für toid^tiger unb erîunbigungSs 
»ürbiger IŞöIt alS aile» STnbere? 
Unb ift e8 »ol^I möglld^, bag 



— 64 



nyıjL bir hemâireşi waxişa, o 
iiitdûji gjibi, öapijjak dost- 
laryna gjidap, benûm küz- 
kardafiûm bir sultan do^fur- 
mui d^jû, lafü güzaf etmeje- 
jekmi? Watany ^û6ûk bir 
âebir, jochşa bir Igoi olsa, an 
karib her keş bilejek, filanjç 
kyzj bir sultan do^^urmuş. Ga- 
zettalarda boile bir haber 
neâr olunmaşi men* olunabilin, 
dil il^ kjöiden kjo\j^ nakl 
olunmaşini bir kimesne jsLşak 
edemaz« 



B. £j effendûm, egjer sizûn 
tachmîn etdü^nûz gjibiahwâl 
olaidi, beUgi hakkyçüz olurdu. 
Gjörûnûdû siz haremi huma- 
jün kadynlaryny memalilrji 
mahruşada bulunan Igoilerde 
we Şehirlerdi muMm kiâizade- 
lerüç kyzlaryny zann eder- 
şinis, kji akdi nikjâh ile ha- 
remi humajuna gjirûp Igendi 
akrabaşi üh mu^atibede kala 
bilmiş y hâlbulgi dewleti ali- 
j^de aşla chyşmy jok chalay- 
klardan baâka karylar hî6 ha- 
remde bulunmaz. 



Mefe ganje ^â^aat ftdŞ Betnöl^, 
aile ©elŞeimniffe, Me fte aud bent 
ftaiferl. ^rem f^M, )U Betoal^ 
ren? 3. $. bei betn ^leignig 
bed l^eutigen Xaged, tDitb nic^t 
Me ©dŞtoefter htx jtoeiten Sta? 
b^ne, totan fte eine foU^ l^ot, 
f obalb fte (bie 'iflaĞunâ^i) t>emınns 
men, fofort 5u iŞren ğfteunbtn- 
nen laufen unb pvaifitn, meine 
@(l^tt)efter l^t eine ^rin^fftn ge« 
geboren? SBenn ilŞr ^intatdort 
eine fleine 6tabt ober t\n ^orf 
ift, fo »irb in IBöIbeSebermonn 
»iffen: ^te ^od^ter bon betn unb 
bent İŞateine $nnjefftn geboren. 
%ai in ben S^itungen eine foIdŞe 
İRûd^rid^t öerbreitet löerbc, mftt 
ftd^ berbieten; bag fte ntünbli^ 
Don 2)orf }u 2)orf getragen toerbe, 
!ann ^iemanb İŞinbem. 
B. O nıein ^etr, totnn bie 3^^- 
ftSnbc toHıtn, toit ®it üermut^n, 
ba ntiki^ten @ie bielleic^t re(^t 
l^ben. 2)ent ^nf d^etn nad^ İŞalten 
(5ie bie ^ab^nen beS ®toif^nl 
^arern^ füt hk Z'öâ^itı t>on 
9lbltgen, »eld^ in htn S)örfem 
unb ©tdbten ber ©roftl^errlü^n 
$robtnsen (»örtl.: ber tnolftlbe^ 
IŞütcten öönber) leben (inn^t S)û* 
men, ttield^e in Solge feierlid^r 
SSermft^Iung in baS ©roftlŞerrL 
©ürem gelangt, mit iljren ^tt- 
ttmnbten in (£orref))onben§ feitt 
Bnnen), ȉl^renb leine onberen 
SBeiber im Şarem leben atö 



— 65 — 



A. Chalayky haremdi terjüımi 
ederler? Azad karylardan ne 
korkulari war? 

B. Azad bir kyz nikjâhly ol- B, 
mazşa hareme gjîremez, we 
lâkjin nikjâhly hunkjaryn ehli 
olsa, kyz sultan olur we pek 
mûâkil resmi teârifat anyn 
hakkynda ijrg olunmaiy. 



A. Benje resmi teârifat korkuşu 
salt bir behan^ dür. Aşl se- 
beb o olmaly kji nikjâhly bir 
kary haremin jalynyz sahibesi 
olmak iştejejek, hâl bu kji 
hunkjar bir kary ile kanaat 
etmez. 



B. Bu fikrünüz janlySdûr, effen- B 
dûm. Bizûm padiâahymyz mus- 
lim dejilmi? Dini İslama mu- 
jibinje her ^es^ dört nikjâhly 
kary almak Ja^dyr. 

A. Bujurun bana ifâd^ edün, 
sizje azad karylar haremi hu- 
91 o fen, XÜT!if(i^=2)eutf(ŞeS ©ef^röt^Bıtd^. 



fold^c toeifee ©claömncıı, todâ^t 
in bcr îürîci burd^auS Icinc 
îlngc^rigc Bcft^cn (toörtl.: M^ 
renb bod^, bon in bent erl^abenen 
ÜHetdŞc öollftftnbtg öcrttjanbtcn* 
lofen ©clûöinncn aBgcfclŞen, 
Sfrauen im ^arem burd^auS 
nid^t gefunben toerben). 
. Sic^t îttûn btc ©cloöinncn im 
Çarem öor? SBarum fürd^tct 
man bie fretcn fjranen? 
, @in frcicS 9Röbd§cn îann oŞne 
rcgclmö6igc SScrl^tratl^ung nid^t 
in ben Çarem lommcn; ttcnn 
eS aBcr bie angetraute ©attın 
beS ©rogl^rm ift, fo ttirb baS 
3Köbd^en eine ©nltanin nnb eine 
feŞt fd^toierige (Stiîette ift in Se* 
jiel^ung anf fic auS^ufül^ren. 
. ^aâ^ metner Slnfid^t ift bie 
gurd^t öor ber atıfette nur ein 
SSortoanb. S)er eigentlid^e ©runb 
toirb ber feln, ha^ eine toitîlid^ 
angetraute gtau öerlangen »irb, 
biz aHeinige ©ebieterin be§ Ça* 
tcmS gu fein, toöŞrenb bod^ ber 
©roglŞerr [lâ) mit einer gfrau 
nid^t begnügt. 

, S)iefe iŞre Sbee ift falfcŞ, mcln 
Çerr. 3ft unfer ^aifer nid^t cin 
â^lulŞammebaner? ^aâ) ber Ste* 
ligion be« SSlam ift eS Seber* 
mann geftattet, öier red^tmagige 
grauen ju l^elratlŞen. 
. ÇaBen ©le bie ®nabe mir mit* 
jutl^eilen, »aS nad^ 3l^rer Stn* 
5 



— 66 '- 



majundan men' olunmalary- 
nyn sebebi ne dür? 

B. SojlĞim, effendûm. Bizûm 
uşulumnzdandyr kji Allah ta- 
'âla huzurunda dinje mttslim 
İbad hep muşawi we hem da 
kji bizüm padiğahymyz öcünde 
dewlet6e nas beirind^ &rk jok- 
dür. Fakat jalynyz padiâahyn 
rütbesi 'aladyr, §oil^ kji any 
Allahyn kjölgesin i'tikad ede- 
rüz. imdi padiâahyn kjendi 
ewladlaryndan baâka akraba- 
lyklari warişa, ihtimal dyr ^i 
meşşela karyşynyn dedesi we 
amujâ.şi we şâ^ akrabaşi 
machşûş hukuk we imtiazat 
işteje, kji andan inkylabi ni- 
zam we feşâd p^idâ oluna- 
bilür. Anyn i6ün ne dew- 
let^e we ne dinje biz ossman- 
lylar bizûm padiSahlarymyz 
teb'ai dewleti alijeden kary- 
laryny alsalar hi6 iştemezyz. 



A. Uşulunuzy anladym Simdi; 
welakjin ali-Oşman chanedani 
naşil intiâar bulabilür, anla- 
madym deha. Frengiştanda 
muştakyll hykymdar 6ok war, 
padiSah, kral, duca gjibi, kji 
dinleri bir we imtijazât chu- 
şûşunda beraber olurlar, âoil^ 



fic^t bcr ®ruttb ift, boj grcic 
nidft gu btm ^df erlic^ fyttm 
jugelaffen toerben. 

B. 3(6 »itt c8 fagcn, mcin §en. 
@§ %tf)'6xt ju unfcrcn (Sfnmbs 
U^vtn, ha% t)ox bent l^öc^ften 
®ott bic rcd^tglöuBigcn ^cn((ften 
ade gleic^ ftnb, uıtb bag ebenfo 
»enig üor unfercm5^atfcr bürgcT= 
lid^untcr i^ncn cinUntcrfcŞiebift. 
^er9lîûng bc^^rofel^crrntjt ollcin 
p^cr, fo bû6 »ir in il^m ben 
©d^atten ®ottcS üerclŞrcn. ?Bcnn 
nun bcr ©ulton aufect fcincn 
cigcnen ^inbcm noc^ anbcrc SSer- 
manbtfc^aft beföje, bann ift câ 
»ûl^rfd^cinlic^, baj j.SB. bcrdirofe^ 
üûtct unb OŞcim unb bic übrigcn 
SlngclŞörigcn feincr grou SCuâ- 
nûŞnt8gefc|c unb^riöilcgicn öer- 
langen merben, »oüon Umftur^ 
bcr Drbnung unb ©mpörung cnt^ 
ftcŞcn fönntc. 3)c8]ŞûIb ttjünfc^u 
totr ^ürfen »eber üom njeltlicften 
(politifd^en), nod^ toom rcligiöfeu 
@tanb))unftc im îRinbcften, baB 
unfcrc ^errfc^cr ûuS bcr Untcr^ 
fc^aft bcr |>often $forte i^rc 
grrauen ncl^mcn. 

A. g^rc ®runbregeln fyıht iâ^ jeçî 
öcrftanben; aber toit bû§ oe- 
ntanifc^ ^errfc^crgcftj^lecöt fid) 
fortpflûngcn fanti, İŞabe iâı nodı 
nic^t bcgriffcn. 3" ©uropû giebt 
eS öiele foutocrftnc §crrfc^cr, 
^ûifcr, ^önigc, ^r^öge, mcldje 
biefelbc Dîeligion İzaben unb in 



— 67 — 



kji bir kral, ja padiâah ewlad- 
lerini ewlendürejek işa, ne §eh- 
zadelerina ejnebi sultan, we 
ne sultanlaryna ejnebi âehzad^ 
eksik dejil. Sizde işa, âli Oş- 
mana nıuşawi chanedan jok. 
imdi wâkia şiz filan kadynyn 
babaşynyn ismini şormamaly 
derşinûz, jene âli-Oşmanyn 
gjelinleri 'ummnan nereden 
cykar ögreneim pek cok arzu 
ederûm. Teb'ai dewleti alije- 
den almazşinis, ejnebi da hy- 
kjymdarlar dinleri baâka ol- 
dygundan kyzlaryny vermez- 
ler; dehâ ne kalyr? 



B. Kalyr chalâ^k, effendüm. 
'Adetimyz baâka dür. Haremi 
humajunda chalayk u jari^- 
den baâka karylar jok. Şizd^ 
bir padiâah ewlenürşa, kjimûn 
kj erimişini almyâ sorarlar, 
bizde bir kjimeşne sormaz, 
haremi humajûn ehli olduğunu 
her kjeş bilûr. Haremde kjim 
war kjim jok farkşizdür; onda 
doğan 6ojuklar hepişi, oğlan 
işa âehzade, kyz işa sultan 
olurlar. 



S3cjug ûuf bit 5amlIicn=?Pritoİ5 
Icgicn gleid^ fmb, fo bû6, mcnn 
eiît ^önig ober ^aifcr fcine ^tn* 
bcr öer-^cttotl^cn toiU, toeber für 
fcine ^rinjen frembc ^rinjcfftns 
nen, îtoc^ für bic Şrinjcfftntıcn 
frcmbe^rinjcn fcl^Ien. öciS'^nen 
bogegctt gicBt eâ îtin bent ^ouf c 
DSmanS cBcnbürtigeâ ^tv\â)tx^ 
gefd^Icd^t. SBcnn 6te nun auc^ 
fûgen, bûj man nic^t nad^ bcm 
SSater bet unb bcr ^ab^nc fragcn 
bürfc, fo toûnfc^c tcö bod^ red^t 
fe^r ju crfaŞren, rool^er im StH* 
gcmctnen bic Sörciutc be§ §ûufcS 
OSman l^crüor gelmen . S(u§ ben 
Untertl^ûnen bcr ^ol^cn $forte 
nel^menSie fic nicöt frembc ^err* 
fc^er gcBen i^re Söd^ter nic^t, ba 
bic Slîcligion öerfd^icbcn ift, mûg 
bleibt ba nod^ üBrig? 
B. @§ blciben bic tucigcn @cla= 
öİTincn übrig, mein $err. Unfere 
©itte ift tbtn cine anbcrc. 3n 
bcm İ^aifcrt. |)arem gicbt cS 
aujscr roeifeen unb fd^tüarjen 
©ctatjinncn fcine grauen. Söenn 
bci <inâ) tin ©rofel^crr fic^ tocr* 
:^cirat:^ct, fo fragt man, »cffen 
Xocöter er genommen; bet unS 
fragt 9'îicmanb, bcnu cin S^ber 
iDciB, bafe ba§ ^aiferl. §arcm 
fcine ©emal^Iin ift. 2öcr im 
^arem ift unb totv nid^t (b. 1^. 
ob (Sclaöinncn ober greie), ift 
gleic^gültig; bic bafelbft geborc» 
nen Minber finb aHc, ttjcnn 
5* 



— 68 — 



A. Ojlâ işa bu gjfin doğman ^ 
jugun anaşî, jani Drjenji ka- 
dyn, saltan dejil mi? 

B. flair, effendûm, sultan d^jil. 
Bir clıala;^kdjr kji hunkjaryn 
'inajetmden haremde machşuş 
bir meskene, ââhân^ odalara, 
şoffa, perd^ gjibi takjma, 
matbaha, hamama we odalyk- 
lardan nekadar hyzmet i6ûn 
lazym işa, nâH olmuS. Chun- 
kjâryn ana hûşnû nazari dur- 
duköe, elbette zewk u sa£eMİa 
gje6inür, we lakjin oşandyğy 
halde, eski Serai dedukleri 
machşuş bir binaj^ neÇ olu- 
nur kji onda heİBgy taam ile 
ta wefatyna kadar du'a ede. 



A. BaSkada öjlenje warmy? 

B. Wardyr, effendûm; orda bu- 
lunan şâ^ koja karylar ile 
gjej^ gjündüz munaza'â, ba§ka 
jok. O karylaryn, terbijeleri 
jok kji okumak jazmakdan 
hazz ^döl^r. 

A. Gjercek, haremi humajun, 
kyzkanjlyk olmazsa, onlara bir 
jennet gjörûnebilûrdi, amma 
bin kjerr^ zijada bu eski Serai 
anlara jehennemin taşwiri ol- 
maly. Hunkjâr bazi kjerre 



^nabcn, Çrinscn, tomn 3Röb= 
â^m, ^rinaefrtmıctt. 

A. «Ifo ifi Mc aJhrtter bc§ ]§eutc 
geborencn ^nbcS, b. İŞ. bie3»cite 
^ûb^nc, !citte ©ultantn? 

B. "Sltin, mcitt ^crt, fte ift fcinc 
©ultanin, fonbcm cine tocije 
@clûöin, toclt^cr burd^ bc§ ©roS* 
l^rm ®nûbe im ^orcm cine ht-- 
fotıberc SBoŞnung, ^olpcr, «ot* 
IŞöıtge unb fonfttgcS SJlobiIiar, 
Stuâft, 53ûbcroum unb f otoicl Ok* 
liSütn, toit ^um ^tenft nötŞig, pi 
îl^eil gctoorbcn. ©olangc bû§ 
SKoŞItoonen be« ©ultonâ fiir ftc 
baucrt, Icbt ftc in bcr 2:iŞot in Suft 
unb grcubc; obcr tocnn er i^tcr 
übcrbrüffig ttirb, f o rclcgirt man 
fte nod^ eincm befonbcrcn ®e= 
Mube, bent fogcnannten ailen 
©crûi, ouf bûft ftc bofelbft bel 
orbinörcr ^oft bi8 an i^x Sc* 
benSenbc bete. 

A. mthi e8 bort (für fte) no* 
anbere Unterl^altung? 

B. £) ja, mein $err. Sonî îag 
unb S^lad^t mit ben anberen altcn 
grauen bort, f onft nid^tS. S)ic{e 
SSeiber İzaben feine SSiIbung, bap 
fte am öefen unb ©d^retben SSer* 
gnügen fdnben. 

A. 3n SBaŞrŞeit, ha^ ^aiferli^e 
Çarem lonnte iŞnen, loenn bie 
eiferfu(3^t nid^t »öre, al§ cin 
Çarabieâ erfd^einen; aber tau- 
fenbmal mel^r mufe iŞnen hal> 
ûlte ©erai cin Söilb bet Şöfle 



— 69 



kurtaryrmi boil^ ne§ olunan 
bir karyji? 

B. Hair, effendüm, hi6 wâki' 
ohnamiâ. Eski şerai duzachyn- 
dan bir kadyn jaiynyz kjendi 
bir ewlâdy baba padiâahyn 
jerine gjeödügi hâldâ kurtu- 
lur, zira o hâlda wâlid^ sul- 
tan olur we padiSahane şerai- 
1ar we bag6eler we azîm irad- 
1ar we odalyk ü châdymlar, 
we ş6ışler kaikjiler aSjilar gjibi 
her türlü chizmetSi ana ihale 
olunur. 



A. PadiSahyç wefatyndan sonra 
jerine gjeömek chuşuşunda bir 
kaide warmy? 

B. War; olwakyt haremde doğan 
hajatda bulunan âehzad^lerün 
böjûgi Padiâahdyr. 

A. Oilö işa bir padiâahyn we- 
fatynda şelefinün Şehzadeleri 
hajatda bulunursa muteweffa- 
nujgı öojuklaryndan il^ry gje- 
6erler? 

B. Aça Sûbkâ jok. Fikrinizde 
jokmu kji sultan Abdulmeji- 
dün wefatyndan sonra, Şehza- 
deleri war ikjen, kardaSi Ab- 
dula^ hunkjar oldu? 

A. Hakkynyz war; onutmamaly 
idüm. Welakjin bir padiâah 
kjü6ükj ewladlardan birisini 



fein. JRettet ber ©rogŞerr bi«* 
tocilcn cin in biefcr SScifc öcrs 
Bûnnteg SBcib? 
B. ^dn, ntein ©err; bûS ift ntc 
öorgefommcn. STug ber ^öHc 
bcS altcn @crûl »irb cine Sta^ 
b^ne nur in bcm SraUe errcttct, 
tocnn iŞr cigcncr ©ol^n fcincm 
SSûter, bcm Sultan, fuccebirt, 
bcnn in biefem t^aUt \oith fie 
Sultanin ^tlihh, unb taifcr* 
lid^e «Paldfte unh ©örten, nebft 
l^errlid^cn ©inlünften, ObaliSfen 
unb ©unud^en unb S)icnerfd^aftcn 
aUer «rt, ^utfd^cm, ©onbclfül^* 
rem, ^öd^en u. f. to. tocrbcn i-^r 
gugetoiefcn. 

A. ®ieBt c8, Joenn cin ^aifcr gc* 
ftorben ift, betrep ber İ^ron* 
folge cine 9fîcgel? 

B. OTcrbingS. 5(föbann ift öon 
ben im ^arem geBorenen leben* 
ben Şrinjcn ber öltcfte ^atfer. 

A. 3lIfo gelmen betm %obt cineS 
^aiferd bic lebcnbcn ^rinjen 
fctneS SSorgöngcrS ben ^nbem 
beS (eben) SSerftorbenen öoran? 

B. 3)aran ift lein S^^^if^î- ®^"^ 
nern @te ftd^ nid^t, hoi no(^ 
bem îobe be« ©ultanS W)hnU 
mejib, obiooŞI ^rinjen Don i^m 
öorŞanben »arcn, fcin örubcr 
îlbbclajîa ©roj^crr tourbe? 

A. <Bk İzaben SRed^t; idŞ l^öttc eâ 
nit^t öergeff en foflen. Sfbertoenn 
cin Sultan eincn feiner jüngcrcn 



— 70 — 



terjîh ederşa, bir 6ar^ jokmy, 
kji any waşietile welijulâh*d 
japa? 

B. Waşiet nafilâ; jelladdan baâka 
bir 6ar^ jok. Jani deha böjük 
âehzad^lari âafakatşizin öldûr- 
melü. Kjimkji kanlarini dökj- 
uıek iştemezşa, hukukina da 
dokmıınaşûn,ta kjiwefatyndan 
sonra kjendi şewdûgü6ojuklari 
uzerl^rin^ intikam düâmeşûn. 



A. Anlarym kji Şehzadelerin bö- 
jügi paytachta g3e6üp kjû- 
6ük kardafilaryna pederlerinün 
umudlaryny ne afw eder we 
ne feramüâ eder. We lakjin 
bir âej deha war, effendüm, kji 
aklym ermez; jeşîrlik, derler, 
memalikji mahruşedö mem- 
nundur we hi6 olmazsa men' 
olduğu her tarafda i'lân olun- 
myâ, eh naşil haremi humajun 
i6ûn ğimdij^ kadar istedukleri 
kadar chalayk bulabildiler, wa 
nereden gjeliurlar? 



B. Bu meş'M^çüz^, effendüm, 
katy' bir jewabym jok. Gjörü- 
nürki chalayk tûjaretine kary- 
âan ğachşlar sirrlerini eji tu- 
tabilürler. Anjak eşkji zaman- 



6ö^nc Bctoorjugt, gic6t eS h 
fcin aWtttcI, bo6 er i^n tcftû= 
ntcntûtifci^ ûfâ Zf^tontvbtn ht- 
ftcttt? 
B. (Sin Scftûmcnt üermag ^\â)il 
3)aS cinjigc 3)HtteI ȟrbc bet 
^nfcr fcin, b. fj. er ntüfetc Me 
alten Çrinjen o§ne (Srbarmen 
töbten laffen. 2Bcr beren SSIut 
nid^t öergiefeen totU, ber mag 
auĞ) on iŞre Sled^c nid^t rül^reıı, 
bûmit nic^t ttad§ feinem Sobe 
ouf bie tinber, »clc^c er licBtc, 
bie SRocfie fûKe. 

A. Sd) begreifc, bag ber öltcfte 
ber Şrtnjen, auf \>tn îlŞron ge- 
langt, feinen jüngeren SBrübcrn 
i^reS SSaterS ^offnungen tueber 
öcrjeilŞt nodf öergtftt. 5(6cr c§ 
tft nod^ ettoog, mein ^err, M 
iâ) mdfi begreife (»örtl: bû§ 
mein SSerftanb nid^t crreidftt); bie 
©cloöerei, l^eifet eS, ift in ben 
türîiWen ®cbieten(tt)örtl. : in ben 
ttJoŞIbe^ütctenfiönbem) öerbotcn, 
unb jum menigften ift i^r SBcr^ 
bot überoE puhücivi; nun, ttJİe 
l^at ntûn für bû« ^aifcrl. ^ûrem 
biS jum l^eutigcn îage, foöicl 
ntott tüolltc, tüeijae ©clûöinncn 
flnben !önnen unb tt)o îontmen 
fie ]§er? 

B. Sluf bicfe S^re grage, mein 
§err, iŞabe ici) fetnc entfdfteibcnbe 
3Itttmort. (£« fd^eint, büfe bie 
mit bem ©claöinuenl^anbet fi* 
befaffenben Scutc t^r (iJeŞeimnife 



— 71 — 



denberü karylaryn we kyzla- 
ryn en güzelleri Gjürjiştandan 
wa jebeli Kafkaşdan jelb olun- 
muâ olduMaryn her kjeş bi- 
lûr. Zann ederûm kji o 'adet 
âimdijedek kaldî. El bett^ 
bukadar zamanyn aly§ weri§i- 
nûn t^eşşiri daglaryn ehaly- 
şynda duriur. Onlarda her kjeş 
bilür kji Istanbol bazirgjanyna 
şatyldygi halde, bir 6ojuga 
ykbal ü şeadet kapyşy acyla- 
jakdyr. Behaşi jûkeekj oldu- 
ğundan mûâterişi zengjin bir 
adam olmaJy kji anyn kona- 
ğynda chalaykyn jemeşin^, 
içmesine urubalaryna eji ba- 
kylyr. We lakjin haremi hu- 
majun i6ûn şatyn alynmaşy 
da haddi imkjandan charij bir 
§ej d^jil. Ğojuklaryn anyn 
i6un Istanbol fikri ile gjönuli 
şycramaşy kolay anlaSylyr; we 
lakjin anaşy babasy deha pek 
memnun olurlar. Şatajaklari 
mal muchataraly bir mal dyr, 
belkji cojuk chasta olur, belkji 
da ölür, bel^ kaöar, belkji 
bozulur we bu ballarda umud 
etdükleri faida gjitdi. Gjeje 
gjûndüz gjözetmeli wa jene 
hapisda tutmamaly. Bil'aks 
daryltmamali, daima jymu- 
§ak tutmaly. Simdi kyzyn be- 
haşy babanyç jebinde dür. 
Mahzuzieti kalb ile muâteri- 
sini kara de:^iz kjenaryna gjö- 



bag feit oltcr S^it bic fc^önften 
graucn unb SRöb^en ouS ®eor= 
gicn unb bcm ^aufafu^cbirge 
^crgc^olt tourbcn, toeife cin gcber. 
Scft mcinc, bû6 jenc ûltc 6ittc 
big auf ben ^eutigcn îag fort* 
Bcftcl^t. D^nt SlocifcI l^at etn 
f o öicIi&Şrigcr ^anbclâöerîc^r Bet 
ben ©intöol^ncrn feine ©Jjuren 
bouernb jurüdgclaffcn. Sille SSelt 
toei^ in jenen Sönbem, baf; »enn 
ein ^inb einem ftambuler ^oufs 
monn öerfouft toıvh, hk ^forte 
beS ®Iücîe§ fic^ iŞm auft^ut. ^a 
fein ^rei8 l^od^ ift, fo mufe fetn 
^dufer ein rcid^er 3Wûnn fein, 
in beffen §aufe für ©peife unb 
2:ranl ber ©claötnnen nnb i-^ren 
Stnâug öortreffUd^ seforgt wirb. 
5(ber c8 ift ja aucŞ ntc^t auBcr* 
f)aib ber ©renge ber îRöglic^feit, 
bûj3 fie für baS ^aiferl. ^attm 
angcfauft »erben. S)o6 beâlŞalb, 
beim ©ebonfen an (îonftûntt= 
nopti, bûS ^erj ber ^nöcr l^üpft, 
ift Uxâ)i ju öerfle^en. 5(ber aud^ 
hk Sitem ftnb feŞr gufrieben. 
2)ie SBaare, toziâjt fıe öerîaufcn 
toollen ift geföl^rbet; Dielleid^t 
ttjirb bag IHnb franf, üielleid^t 
auc^ ftirbt e§, öielleidftt löuft e§ 
fort, toieUeid^t toirb e§ öerborbcn 
unb in (ûtten) biefen götten ift 
ber SSort^eiI, auf ben fie gel^offt 
l^ûtten, üerloren. Söei Stag unb 
bei S^lad^t İzaben fie bo§ ^inb 



72 — 



tûrûr we gjemide maly teslim 
eder. Moskow hududindan 
maJy ka6yrarak alyrlar; amma 
kacyrma lazym dej^l, zira Krim 
muharebeşindenşonra tîerkes- 
lerûn bazi kabylelery Anado- 
lıga gjö6dûler we orada eşkji 
adetlerini tutarlar. 



A. Ifâdönüzden bellü olur kji 
her ne kadar kjöl^lûk mem- 
nu'atdan işa da, chalayk alyg 
weri§i bâky kalyr, we mü^te- 
berdür. Bu olmazsa belkji 
wakytyl^ Ali Osman eşkji cha- 
nedany mejbur olurdu uşulunu 
bozup Ewropa hykjymdarlari 
gjibi ewlenmege. 



B. Ben dewleti alijenün 6ok chair- 
chahlaryny tanyrym kji âunu 
bir wakyt olajagyny pek cok 
isterler. Okadar §6j kji ikjinji 
Mahmud waktynda muhal gjö- 
rünûrdü, Simdi her kjeşûn mak- 
buli dür, âoilö igi anyda ola- 



int Sluge ju htfytlttn unb bürfen 
eS bo(^ nid^t gefangen i^alten. 
3nt ©cgctttl^cil, [it bütfcn c8 
ntc^t jornig maâ^tn, fte müffen 
cS ttnmcr fonft İŞaltcn. 3cjt 
abcr ift bc§ SKSbd^ttS ^reig m 
fcincg İBatetS îûfc^c. Wt ^ 
jcnSfreubigfcit gelcitct er fcrnen 
^unbcn an bic ^fte bcS ©d^toar* 
jctt 3Kecre8 unb übergteBt tŞm 
auf bent ©d^iff bte SBaatc. SSon 
bcr ruf ftf d^en ©rcnjc l§ot et oflers 
bingS biefelben ju fd^muggeln, 
ûber nötl^ig ift bet ©d^muggcl 
nidŞt, benn naâ^ bem ^m!riegc 
ftnb etniğe Sfd^tfcffcnftdnunc 
nad^ Slnotolien übergcftcbelt unb 
betooŞrcn bort il^rc altcn SSröuci^c. 

A. 5(uS 3]§ren SKitt^eiIungcn ift 
Har, ba6 fo fel^r aud^ bic @cla^ 
öerei in ber 3:ürlei, bod& bet 
^anbcl ntit mcifecn ©daötnncn 
nod^ fortbauert unb in SSIüt^e 
ift. SBcnn ba^ nicŞt »öre, fo 
möd^te üieHelc^t mit ber Seit M 
alte $au§ ber Oâmanen fidŞ ge« 
nötl^igt feŞen, mit feinet ©inrit^ 
tung ju bred^en, unb ftd^ ttie 
bie eurojjöifd^en ^errfd^r ju öer» 
iŞeiratl^en. 

B. 3d^ Icnne öiele gfreunbc berS^ür* 
fei, »elc^e fel^r njünf d^cn, ha^ bicS 
einmal eintreten möge. ^otntk 
S)inge, toeld^e jur geit beS jtoeis 
ten SKad^mub (beS öegvünberS 
bcr SReform) nod^ unmöglicŞ ft^ic* 
nen, finb jc^t JJcbermann ttitt* 



73 — 



Jagynda âûbhem jokdur. We 
lakjin bu hmıkjarlarün aklyna 
muteallyk bir 'sâj dür; chalay- 
kyn ekşikligindan bir §ej mu- 
mamaly. Şâyr menba'lar dö- 
kjenmiâ işa, Ewropa böjük 
memlekjetlerinden , istediği- 
müz kadar alabilürüz. — We- 
lakjin, effendim, waktym gj eöti ; 
bir dostum janyna gjitmelûim. 
An karib gjörûâüruz jene we 
bu maddeden bir deha lakyrdy 
ederüz. 



A. Pek hazz ed^j^jüm. 

B. Allaha yşmarladyk. 
A. Dewlet ile. 



lotnmen, hai idŞ ıtid^t be^toetfle, 
tDİe aud^ bie$ gefd^el^en tmrb. 
Stbcr btc8 ift einc @ad^c, btc 
bon ber ^infld^t bet ®ri)g^rren 
ablŞangt, Don bent ?WongeI an 
»cifeetı ©clûöiîtncn ift ^îid^tö ju 
l^offcn. SBenn aHe S5ciugSquelIett 
crfd&ö^)ft »ören, föntıtcn toir au§ 
ben grogen ©töbten ®uto^)a^g fo* 
üicl toir »itnfd^en befommcn. — 
ÎTber, ntein ^err, nteinc S^it ift 
öorübcr; id^ mug einen greunb 
bcfud^en. gn böîbc treffen »it 
und mieber unb f))red^en . über 
bicfe Stngelcgenl^cit. 

A. 3cŞ »erbe felŞr frol^ fein. 

B. ®ott befo^Ien! 

A. ajut mM\ 



Altynji mukjâlemö. 

Chalaykyn dewleti Oşmanifedâ 
memba'ji cbuşûşunda. 

A. Effendüm, ge^enlerd^ biz 
cbalayk cbuşûşunda lakyrdy 
etdûk beraber. Simdi bir dos- 
tumuzdan iâidiorum kji şiz 
kjendintiz a'la chalâykyç asil 
menba'y olan jebel-i-Kafkasda 
bir kjerr^ bir şejahit etmiâ 
şi]^. Gjeröekmi budeduk- 
leri? 

B. Gjer6ekdûr, effendtlm, et- 
dûm. 



©ed^fte» ®ef))röc^. 

UcBer bie öueUe (btn Urfprımg) 

bet ttel^en ©claöinnen im D^mo* 

tttfd^cn SReid^e. 

A. 3Kcitt ^rr, üor ctnigcr S^ii 
untcrl^ielten »ir unS jufammcn 
übcr btc »eigcn ©clûöinnen. 
Se^t l^öre iâ) öon eincm S^^rcr 
gteunbe, bag 6ic fetter im 
^auîafug, bem eigcntltd^en Uts 
fjjrunggort ber gutcn @cIoöin« 
nen, cinmal cine Slcife gcmad^t 
İzaben. 3ft baS toa% »aâ öon 
glŞnen gefagt »itb? 

B. (£g ift »al^r, mein ^rr, iâ) 
^cibt (bie SReife) gcmad^t. 



— 74 — 



A. Ni6ûn bana demedfinuz? 

B. Siz sual etdûnûzmi bana? 
sual etmiâ olajdjçuz, elbette 
şojlerdüm. 

A. âakâ edersiniz, effendüm; 
Fariza, Londraja, Wieıuuga 
gjitdûnûz mü, boile bir sual 
dunjada jaîzdûr, amma jebel- 
i-Eafkaşa bir şejahat okadar 
nadir ulwukû* bir â^jdir, kji 
bilmejerek anyn i6ün sormak 
achmaklyğyn bir allameti gjö- 
rûnûrdû. £j, bu şizûn şejaha- 
tyn meramy n^ idi? 



B. Sormazsan deha ejü eder- 
dûç; ifâdesi gjû6dûr. 'İlmi 
idi merami. 

A. Nenûn gjibi? etdûgûm ta'jiz^ 
afw Mûn! 

B Ej chatyryçyz i6ûn soil^im 
şizâ! ja'ni kji Kafkas dağla- 
rynda kadîm zemândan beru 
türlü türlü chalklar beraber 
oturur kji adetleri, lişanlari, 
dinleri baâka dyr, Soil^ kji 
dağyn ehâlyşinolan bir adam 
kjendi deresinden jakûnlarda 
başka bir der6j6 gjiderşa, ne 
aı^r bir Sej we n^ anlaâylyr. 
imdi öünkji boil^ bir hâl 
sejrekdür dünjada, bizüm oku- 
muâ adamlar, öalyâyrlar kji 



A. ^Sarunt Soben @ie ha^ mh 
ni*t öefogt? 

B. ^oben @ie ıni4 gefragt? ^Kitten 
®ic gcfragt, f o ^öttc ic^ c§ fK^cı 
gcfagt. 

A. (5ie fc^crjctt^nıeinÇcrr; ^@tnb 
6te naâi ^axi9, nac^ Sonbon, 
noc^ SBien gereift", cine folc^c 
grage tft in ber SS3cIt crloubt, 
ûber cine 9îeife nac^ bcm tau? 
fofuS tft etnmS fo feltcn SSot- 
fommenbeö, boj eine o^ne (oot- 
İŞerigcâ) ÎBijfcn barübcr gcficnte 
grage aU tin 3ct(^tt üon Un^ 
l>erftonb crft^inen ȟrbc. Slbct 
»oâ Şûttc biefe S)cine İReifc für 
einen Stotd? 

B. 3Benn S)u barnûi^ ni(^t frag» 
teft, fo t^atcft S)u bcffer. @â 
ift fd^mer }u erüören, ber Qtod 
mat cin loiffcnfc^ftlidŞcr. 

A. SBcI«er «rt? (töörtl.: tpic 
lOûS?) SSer^eiŞcn ®ie tneinc 
(3^ncn) bercitcte Ouölcrei! 

B. Slhın, ^f^ntn gu U^t fage iâ} 
e« 3^ncn! MmüĞ^ im ^au- 
fofu^ebirge lool^ncn feit olter 
3eit öiel üerf d^tcbcne (loörtl. : îlrt 
îlrt) 9îotionen gufammen, beren 
(öitten, ^pvaâitn unb Sleligio^ 
nen öerfd^ieben finb, fo baj, loenn 
öon ben SöergbeioolŞnern cin 
ÎJlcttfd^ in ber Unıgegenb fcine^ 
cigenen %^aM in tin onbercS 
2::^al reift, er tocber ettoaS öer- 
fte^t, nod^ üerftanben »irb. S)a 
ttun cin folc^er Sı^f^nb in ber 



— 75 — 



simdi kji daglylaryn lişanlaryn 
we 'âdetlerin tahkik edeler o 
Tunid ile kji bir kjerre bu 
jerlerûn tewarichindan bir âdj 
meidana öjkajak we o hâly 
tefsir edejek. 

A. Ej, tut ki 6ykdy, andan ne 
faida? 

B. âunu anlamajajagyni ewwel- 
den bilmiâ idum. 'Ilm, safi 'ilm, 
ne dur, bilurmişiniz? Bunun 
gjibi teffciâlary n, 'ilm icyn f aide- 
lari wardyr; o jetiâür! 



A. Belkji buraja gjelen tajirlara 
Serkeşçe öğretmek nijetûnüz 
wardur. Boile işa şizün ilmi- 
nüz bir Jins tüjaret olurdu. 



B. Chair, effendûm, safi 'ilm 
ondan baâka âej. Cok zahmet 
öekdûm we 6ok paradan cyk- 
dûm; wa jene bir para ka- 
zandygym jokdur; jüz guruâ- 
luk zahmete 'iwazen salt on 
paralyk 'ylm haşyl etmiâ ol- 
sam, pek memnun olurdum. 



A. Cok garib §6jler gjörmiâşi- 
niz, elbette, Kafkas daglarinda. 
Wa öünkji chalaykyn lakyr- 



SBelt felten öorîommt, fo 6c= 
mül^en fic6 unfcre O^tk^vitn, ber 
l^cutigen SBcrgbctool^ncr ©prad^cn 
unb ©itten gcnou ju erforfci^cn, 
in ber ^offnung, bofe cinmol 
Don ber ©efc^id^tc bicfcr Sönbcr 
etroag an ben %aQ îomme. 

A. ^nn nimm an, (bie ©rflcirung) 
gel^e barauâ l^cröor, toûâ für 
92u Jcn töürbe barauS fommen? 

B. S)a6 S)u bûâ nic^t begveifen 
toürbeft, l^abe iâı im SSorouâ 
gcıoufet. SBcigt 3)u, tt)û§ SKiffcn* 
fcöaft, reinc SBiffcnfc^aft, ift? 
SSon folc^cn Untcrfudjungen ift 
für bic SSiffcnfc^aft ein 9îu|cn, 
ha^ genügt! 

A. İBicHeic^t l^ûBen @te bic 5lb* 
fid^t, ben T^icr^er îommenbcn 
^aufleutcn Xfd§er!efftfcö ju Icft* 
ren. Sn bcm golle toörc ^^xt 
SBiffenfcöûft cine Slrt öon tauf= 
mannfc^aft (cine @rroerbâquellc). 

B. 9îctn, mcitt §crr, hu reinc 
2Btffenfd§oft ift ctmaS boüon ücr* 
fc^iebcncâ. 3c^ l^abc öiel aJlü^e 
auf mic^ genontmen uttb t)itl 
O^dh ûuSgegebeu (bin t)on t^iel 
®clb ]^erou8ge!ontmen) unb boc^ 
îeinen ^fcnnig üerbicnt. SBcnn 
ic^ für ^unbert ^iofter SBertl^ 
S8cfc^tt)crbe gcŞn $fcnnig SScrt)^ 
SSiffcnfc^aft ertoorbcn ptte, 
toürbc idi fc^r jufricben fcin. 

A. ©ctöife §aben @ic ötcl @elt* 
fameâ gcfelŞen in bent ^aufafuâ* 
gebirgc. Unb bo njir öon ben 



— 76 — 



dyşyny etdük, şoraym size, 
ordakji memlekj etlerde bu 
alyâ weri§den bir S^i duju- 
lurmu? machşûş bir 6axâylary 
warmi? 
B. Ne 6ar§ylary war, wa ne da 
chalk u 'alemda dıgulur bir 
§ej; salt bir ^err^ bana şat- 
lyk bir kyz takdim olundu. 



A. Bu naşyl emi§? cok rija 
ederûm, bana nakl edûn. 

B. Bag ustünâ, effendûm. Ben 
Gjürjistany gjezerkjen o dija- 
ryn pâitachty olan Tiflis mem- 
lekj etindi bir ka6 aj ykâmet 
etdüm. Ondan baty tarafyna 
Mingrel ej aletine wardym; bu 
jerin e^kji zamanda hûkjûm- 
darlary, Gjürjiştan krallary- 
nyn tâbi'lari olarak, sinor- 
larynda idareje kjendi ba- 
âyna idiler, wa sonra Moskow 
imperatorlary . Gjûrji kralla- 
rynyçL jerine gjeödükleri wa- 
kyt, bu keifljet ala halha 
kaldy. Mingrel hükümdar- 
laryçyn ja ady ja unwany Da- 
dianidi. 01waktynDadianina 
Tiflisda karysynyn babasin- 
dan bana tawsij^ mektublari 
werildi idi, wa ol mektublara 
'itibaren hem Dadian wa hem 
da ehli tarafyndan 6ok ikram 
ilâ telakky olundum, imdi 
Mingrel diajari jebeli Kafkas 



JDetJcn ©clûöinnctt fptad^n, 
mik^tc idft @ic ftagctt, oh in 
jenctt fiStıbcm öon bicfctn^nbel 
cttoûS Bctnerft wtrb? ®icbt e§ 
bort eitıen Scfonbcrcn SKarft? 
B. SBcbcr gicBt c« bort ctncn be* 
fottbercn ^arft, nod^ »irb im 
^ubliîum (toörtl.: in SBoII unb 
ÎBcIt) cttDûS bcmerît; nur cin- 
ntal nmrbc nttr gum 5^ouf cin 
Wt&\>(iitn angetragen. 

A. mt »ar ha»^ ^â) bitte fcl^r, 
crjdlŞIcn 6ic mir. 

B. ®ern (ttörtltd§: „ûuf metn 
4>ûu<)t" lege tdŞ S^rcn SO^nfcŞ), 
metn ^crr. ^B iâ) ®eorgicn 
(®urbfd^iftan) berclfte, öertoeilte 
ic^ einige 9Jh)nate in bet ^avipU 
ftabt btcfeS öanbe», in Xtfli8. 
$on ha begûb ic^ mtd^ toe^ttb&tt^ 
nûd^ ber ^toöing SRingrelicn. 
S)ic Srürften biefer ®cgcnb toaren 
in olter geit ben Röntgen öon 
®eorgien untert^an, abcr babet 
(loörtl.: untertl^an feicnb) in 
ben cigenen (Sircnjen abmint* 
ftratiö felbftönbig (toörtl: nadö 
bem eigenen ^o^)fe), unb ûI8 
f^jdter hk 3)loSîotoltif(3^n £aifer 
an bie ©tcHe ber ©eorgifc^ 
^önigc ttûtcn, blicb btcfeâ SSer* 
l^tnig ba§ altc (toörtL: in feiner 
Sagc). S)ie 3JlingreIif(^en dit^ 
genten füî^rten htn Sflamcn obcr 
2:itcl S)abian. Sin ben tablan 
jenerSeit toaren mir juSifîiSöon 
feinem ©d^toicgcröater (Bmp^t^ 



— 77 — 



jonub aja^^yndan ta Earade- 
nizün jalysyna kadar mawzu' 
al5ak wa batakly bir owa dür, 
kji dağlaryn şulary oraja akar 
wa memlekjetûn böjûk Rioni 
nam yrma^fina birleSûb Kara- 
denize boâanyrlar. Sağ taraf- 
dan, jVni kafkaşdan gjelen, 
Rioni i^inâ dökülen bir suja 
Tzchenitzkali, ja haiwan suini 
derler, zira pek dar Eajalar 
araşynda enerkjen dalğalaryn 
şeşin bir atyn kiânemesin^ 
benzetmişler. Bu kajaJar ja- 
nynda jol pek 6etin bir jokuâ 
dur; amma jokarysina jetiâyr- 
san, orda dûzje bir owa bu- 
lursin, kji ortaşynda pâk u 
rahat yrmak akar. Owada 
bazi bâîrlardan gjeöersin, kji 
balalarynda gjûzel bir nezaret 
aiylyr. Şimal tarafyndan o 
bairlar ötesinde en jüksek u 
jesim Dağlaryn syrrasi giörü- 
nûr, kji Elbruz derler. Bu 
d^r^nun ehalisi Mingrellûler- 
den baâka bir chalk olurlar, 
kji Mingrel Beyleri Moskova 
gjibi, boil^ kjendilerî Mingrel 
begjin^tab^' olurlar. Bu chalka 
Suani wa watanlari olan iki 
Kafkas dagynyn böjûk dereje 
Suaneti, ja'ni Suanistan derler. 
Bir beglerine Mingrel dadiani 
bir taw8İje mektubini bana 
wermis idi, §oil^ kji dediğim 
kajaly jokuâ baâynda bej mah- 



lungSbricfc gcgcbcn tuorbcn unb 
bicfctt öricfctt ju (SŞrcn ioar 
mir fotoo^I bont tabiatı, tok 
ûud^ fctncr gfantillc (b. )§. fcincr 
©cntal^Itn) cine fcŞr gütigc ^ufs 
na^mt )U %^til getootben. 9htn 
ift ba8 Sanb SRingrcIicn cine 
öom füblid^cn Sruftc bcS ^auîa* 
f uâgcbirgcS 6t8 an bûlî Ufct bcS 
(Sc^toarjcnSKccrcg ftd^crftrcdcnbc 
ntarfd^igc îtcf ebene, in toeld^e 
btc ©etoöffcr bcS ©cbirgc^ ft* 
ergieScn unb mit bem dt\on, fo 
l^eiftt ber groge Sfîug beS San- 
bcS, ftd^ öcrcinigcnb, in ba8 
©c^tuar je SKeer augftrömcn. @in 
toott ber rccŞten @cite, b. l§. öom 
^aufafuS fommenbeS, in ben 
SRion münbenbeS ©enjöjfer tutrb 
îjd^eni^îûl^ ober ^ferbetuaffer 
genûttttt, tueil beim Ü'lieberftrö* 
men burd^ feŞr enge fjefönjönbe 
ba8 (S^crftufd^ fetner SBelIen htm 
SBielŞem eineS ^ferbeS toergli^en 
toorben ift. S^eben biefen Sretfen 
ift ber 2Beg etn fel^r fteiler Sin* 
ftieg; aber tuenn ^u ûuf bie 
^'6^t gelûngft, flnbeft S)u bort 
eine gıemlid^ gatte (Sbene, burd^ 
beren 2Jîitte rcin unb rul^ig ber 
8flu6 ffiegt. Sn ber ©bene »)af* 
ftrft S)u einige $ügel, auf beren 
^ö:^e fid^ cine fd^öne 2lu§fi(ftt 
eröffnet. 8luf ber Sf^orbfeite er* 
blidt man jenfeit jeneS C>ûgelâ 
bit Pd^fte unb getoaltigfte öergs 
îette (S3ergret]§e), toeld^e ©Ibruj 



— 78 — 



şuş bir şâî ile chaberdar ol- 
mııâ, bir ka6 hyzmetkjar ile 
bana bekledi, wa jajan atym 
önünde jûrûjerek beni ewin^ 
gjetûrdû. Jolumuzdâ. owanyn 
her tarafynda zuhura gjelen 
ewler we kjoiler biz^ garib 
gjörünûrdi. Ermeniştande we 
Gjûrjiştandâ ehali kjendi ew- 
lerini bir dagyn eteğinde to- 
prak altynda japarlar, kji ja- 
zin bunun gjibi ewler deha 
şowuk wa kyâin deha yşyjak 
olalar. Suanet dijarynda ew- 
leri kal'a Siklinde, ikji jahod 
üö muhkim kulleler ile bitûn 
kjargir onda topragyn kajasi 
olan kajadan taâyndan japar- 
lar. 



genannt toirb. 5)ie ©ititto^cr 
bicfc^ X]§alcg finb cine toon ben 
SKingrcIicm öcrfd^icbaıc Sîotion, 
tocIcŞe, tDic bic mingrclif^cn Sür- 
ften bcm ruf ftf (^cn âflci^e, cbcnfo 
fclber bcm Şcrrfd^r öon îRins 
grclien untcrtŞan finb. 2)icfe^ 
SSoK tDİrb @uûncn unb t^r 
SBol^nfıt, îtocl gtofec ^ûu!ûfu§5 
tl^ûlcr, (Suaıtcti, b. 1^. ©uaniftan 
(©uatıenlanb) genannt. Stnelnen 
il^rer gürften l^atte ber ®ûbiûn 
öon ajîingrelien mir cinen ©m- 
pfel^IungSbrief gcgeben, fo bû§ 
auf ber ^ö^ be^ öon mir er^ 
njöŞnten fclftgen ^uffttcgS ber 
gfürft, burdö etnen befonberen 
©ilbotcn unterrid^tct, mit einigcn 
S)icncrn auf mic^ roartete ırnb 
ju 2ru6 toor mcincm ^ferbe ^er 
marfd^iernb, mic^ nad^ feiner 
SBoŞnung gelcitete. ®ie ouf um 
fcrem SBege übcrall in ber ©bene 
ûuftûuc^enben|)öufer unb îıörfer 
erf d^iencn unS feltfam. Sn ^ı- 
menien unb öJeorgicn leğen bie 
@intt)o]ftner i^re ^aufer an bem 
TOŞûnge etneâ S3ergeS unter* 
irbifc^ an, ba im (gommer ber^ 
arttgc öaufer fül^Ier unb im 
SBinter mörmer feien. 3m ©ua* 
netenlanbe merben bie Çaufer 
in ber ©eftûlt toon öurgen mit 
jroei ober brei feften îprmen 
ganj mûffito erbaut unb jroar 
au^ bem ©efteine be§ bortigeıt 
S3oben§, bcm Sonfı^iefer. 



— 79 — 



A. Ajaib! Kullelerö ne hajet? 
Duâmenleri varmydyr, kji an- 
lara makawemet etmelü,jochşa 
binanyn tezjini icûn? 

B. Elbette dûsmenlerûn muka- 
wemeti iÖun bir muhaşeretde 
faidalari war boil^ kullelerûn. 
We lakjin baâka da feidalari 
wardyr. 

A. Ej ne dür bu? 

B. Ben gjözûm ile gjördum, kji 
bir kullenûn dibinde buz gjibi 
şowuk, bellur gjibi aSlgâr şu- 
jun bunari war. Ikjinje bir 
kullenin dibindi bir eâek dejir- 
meni war idi, âoil^ kji ew sâ- 
byby ajlykile we susuzlukle 
capujak kal'aji teslim etmeğe 
mejbur olamaz. Bundan baâka 
kullelerin binaşi kat kat dur, 
zachire icün anbarlar, odun- 
luk, kuru ot icün anbar, wa 
türlü türlü tedarükat i6un 
mahzenler wardûr. Ü6ünjü 
kullenin dibinde ökjüz we 
inekj, wa kjeci wa kojunla- 
ryn istabli we haiwanlarün 
kygin jejejekleri kuru ot icün 
bir jer war idi. Asil meskjen 
waşi' dört kjöâeli bir odadyr, 
kji anyn kyşa taraflaryndan 
birine ikji külle bitiSik dür 
we anyn karSyşyndekjinün 
û6ünjü külle we kjargir ner- 
düben. Bir ojak deha war- 
dyr o odada. Jazin bitün fa- 



A. 3Bunbcr6ar, roaS bebürfen fıc 
îprmc? ^ûbctt ftc gcinbc, 
bctıcn fıc Söiebcrftûttb ju leiftcn 
İzaben, obcr junt @c^mud bc8 
^baubed? 

B. (öitftcr jum Surücfft^Iagcn bcr 
gciıtbc l^ûbcn folc^c îl^ürmc bci 
ciıtcr öclagcrung 9hı^en. 5lbcr 
ûud^ noc^ in anbercr SBeifc nüçen 
ftc. 

A. 9îun, »aS ift bû8? 

B. ^ İ)abt ntit mcincn îlugcn 
gefclŞen, bag in bcm ®runbe 
einc^ Stl^urmcg cin ciSfaltcr, 
îr^ftanflûrcrSBûfferbrunncn roar. 
Sn bcm ©runbc cincS ^^»^1= 
ten îl^urmeS gab cd cine (&\tU 
mü^Ic, fo büfe bcr ^au^f)tn 
burd^ Sünger unb 5)urft nid^t 
fo tûfdö gcnötl^igt toaı, bic S3urg 
ju übcrgcben. Stufierbcm finb bic 
^ürntc in ©todmcrlen (»örtl. : 
©tocfroerf, ©todroerf) crbaut; für 
baâ (SctTCibc SBöbcn, cine SBrcnn* 
l^oljfamntcr, cin SBorrûtl^Srûum 
für $eu unb für ûKcrlct (mörtl. : 
5(rt, ^rt) «orrötl^c fınb SRagû^ 
jine ba. Sn bent ®runbc be§ 
brittcn î^umtcg toar für £)(^fen, 
^¥, 3^C9e« w"^ 6c^afc cin 
©tûtt, unb für ba^ ©cu, ha^ 
SBintcrfutter bcr SŞicre cin 
aHûum. S)eı* eigentlic^e 2Bo^n= 
raum ift cin roctteS, toicrerfigeâ 
gimnter, beffcn cincr ^rjfcitc 
jıoei î^ürme angebaut finb, ırö^^ 
renb bic gegenübcr befinbüc^c 



— 80 — 



milia orda jatar, kyâin anyn 
altynda bulunan kjilarda, kji 
achor iöûn deha işti'mal olu- 
nur. Dûâek Suanilar kullan- 
mazlar. Ben anlarda muşa- 
firlik etdigim wakyt jazyn or- 
taşi idi, — jene karylary, Ğojuk- 
lary aâağy kjilarda jatyrmyâ 
idiler, ta kji |farib adamlaryn 
giözleri üzerlerine dûsmeSûn. 
imdi ben bu j erlere gjitmek 
i6un doştlarymyn naşîhaty mu- 
jibinje kawi bir haiwan şa- 
tyn aldym idi, kji bizum ew 
sahibine, gj ördüğü gjibi, pek 
choâuna gjeldi; hatta benim 
hyzmetkjarlaryma bir ka6 
kjerre behasyny şormuâ idi. 
Ikametümûn ikjinji gjunünde 
bana jaklaâub jene haiwanyn 
lakyrdyşyny a6di wa: „8enün 
haiwanyny şatyn alaim," dedi, 
„anjak cünkji param jok, hai- 
wan üzerini gjûzel taze bir 
chalayk wereim kji asil ddj^ri 
bu senin haiwanyn dejerinûn 
ikji katydyr. lât^ orda gje- 
lior; işmarladym i6irden jolla- 
şynlar." — Bana sual etmiâ 
olsalar ewwel: isterseniz, bu- 
jurun bakyn bizûm verejegû- 
müz mala, elbette: lazym 
dejil, derdüm, chalayk almak 
nijetüm jokdur. Sunu dujup 
^liba machşûş bu minwaly 
tertib etdi beg, kji ben kyzy 
gjörub anyn m6ili juregime 



^r^feite unb eine ınaffa)e%te))|)e 
an ben brittcn 2:Şurm ftöfet 
Slud^ cin Çcctb ift in bcm ^m: 
mcr borl^bcn. ^m ©ommct 
fd^föft hit ganje f^amtlie bort, 
im SBinter in cmcm baruntct 
beftnblid^en bellet, todĞ^v auĞ^ 
atö 6taII benu|t tottb. Setten 
gebrau(^n bie @uaner nid^ 
%U Ic^ Ui ilenen rctftc, toat 
eS bic aJîitte be§ «Sommerlî; ben* 
nod^ l^atte ntan bie ^auen unb 
IHnbcr l^inuttter in ben lEcIIcr 
quûrtirt, bamit frcmber 5Wdntıct 
2(uge ni^t barauf flelen. 9hm 
l^atte i(Ş, um in bicfen Sönbern 
ju reifen, auf ben âlatl^ mciner 
greunbe cin frafttgcS ^fcrb gc= 
fauft, loelc^e^ unfcretn ^auS^ 
l^crrn, fotoie er eS fa]§, auftcts 
orbcntlic^ gcflel (tobrtl.: jum 
Sie6Ii(^ett !ont), fo baj er ftd^ 
eittigc aJlalc bci meincn S)ics 
nem nac^ bent $reifc er!unbtgt 
Şatte. 2lm jıociten SDage meineâ 
SlufcntŞûIteS trat er cm miâi 
l^eran unb begann (öffncte) »ie* 
bcr bie UntcrŞaltung über ba^ 
^ferb, inbent er f|)rû(i^: ^3^1 
möd^te S)eitt ?Pferb !aufcn; in* 
beffen^ ha id^ !ein @elb ^obe, 
möd^te \âi bafür eine fd^öne, 
frifd^e (Sclûbin geben, beren 
eigcntlid^cr SBertl^ bû§ l^opptlit 
bon bent ^reife bicfcS S)citteâ 
$ferbcS bctrftgt. Siel^c, bort 
!omnıt ftc; t(^ l^abe befol^Ieıı, 



— 81 — 



ystyhkjâm bula we iştedûgü 
maşlahaty taşhyl eileje. Eyz 
işa, kameti jukşek, jûzü ş&g, 
kyrmyzy, takriben jirmi ja- 
âynda,uruba8İ mahallyna gjör^ 
jakyâyk, jûzünde bir wah'Siet 
ünwany zuhura gjelmeşşaidi 
ana gjûzel bir kyz dejebilûr- 
diler. Begjün bir iSareti üzere 
aycrajarak we dönerek kal- 
karak we oturarak ajayb bir 
raks ijra etdi, we nihajet kjendi 
lişaninje türkü deha 6agyrdy. 
Bu funununu kyz ij'ra edinje, 
beg gairetile jüzümü gjözetdi, 
kyzy alajakmiim almajajak- 
miim büejek gjibi. Bir âej 
anlamadygyndan nihajet dedi: 
Zann etmejin kji bu kyzy 6yr 
cyplak alyrsiniz; ne kji uruba, 
we altyn zinet we bunjuk 
üzerinde giörursiç, hep anyn 
dyr. 



aiofen, î:ürIlfdŞ=5)eutîdŞc8 (»t\px&^U^. 



bag man ftc ûu8 bem fareni 
(toörtl.: öott 3nnen) l^erfcnbc." 
— ^fttte man mic^ öorŞer gc= 
fragt: SBcnn ©ic toünfd^cn, fo 
belicbcn ©ic auf unfcre û6gu= 
geBenbe SBaarc eincn SBIid ju 
toerfctt, fo ^'dttt iâj ol^nc 8tt>^if^I 
gcfûgt: ,/^a^ ift ni^t nötl^ig, 
id^ Şa6e ntd^t bic Slbfid^t cine 
©cîûöin ju îûufcn." S)te8 al^* 
ttcnb, l^ûttc ber SBcj toaf)x\âitini 
lid^ biefcS SRittel befonberg cin» 
gertc^tet, bantit, toenn ic^ bağ 
SWöb(i^en föŞc, bic Ü'lcigung ju 
iŞr in meinem ^crjcn fid§ fcft* 
fe|e unb baS gcttmnfd^tc ÖJefd^Sft 
crlcic^terc. 2Ba8 baS aRöbc^en 
anbetrifft, fo toar e§ öon l^ol^cm 
^u^g, t)on OfeftdŞt gefunb unb 
rot^, annöl^ernb 20 JJû^r aft, 
bie ^Iciber nad§ bcr Ocrtlit^fcit 
pbfdŞ; bi8 auf eincn gıtg öon 
SBiIbŞeit, bcr in il^rcm ©cftti^te 
Şcröortrat, l^öttc man fie cin 
fd^öncS SWöbd§cn ncnnen îönncn. 
2(uf cin S^W^ ^^^ ^«İ fü^rte 
pc, auff})ringcnb unb fid^ tocn* 
bcnb, fıd^ l^cbcnb unb fi* nicbcr^ 
laffenb, eincn tounbcrbarcn îanj 
au5, unb cnblic^ fang fie au4 
in il^rcr cigcncn @^)ra(]^c cin 
Sicb. SBöl^rcnb fıc bicfc il^rc 
^unftftüdc ntad^tc (auSfü^rtc), 
bcobad^tctc bcr SBcj cifrig ntcin 
©cfid^t, gleid^fam um 5u erfal^* 
ren, ob ic^ baS 3)îöbcftcn îaufcn 
toerbe obcr ni(i^t. 2118 il^m nicfttS 
6 



82 — 



01 {uralykda bir benûm Gjûıji 
hyzmetkjarymy kji, Istan- 
bolda bir ka6 senne ikamet 
idüp, Gjurji we Mingrel 
lisanlaryndan baâka torkje 
deha soilerdî, janyma 6agy- 
ryp, kjendi aklynje 'ademi ka- 
bulumi ifade etmek ihal^ et- 
dum. O da emrimi pek 6ok 
bejendi: ,Bu kyz, dedi, bil- 
mez, hyzmetjilik ne dimekdûr, 
belkji bizûm begjimüzûn jochsa 
bir aziz dostunun kyzydyr, kji 
Iştanbol mu'jizatindan, hunk- 
jaryn we wezirlerûn şerailar- 
yndan, bag6elerinden, we her 
türlü zenginliğinden o kadar 
iâitdi, kji dil u jan ile oraja 
wuşul bulmak ister. Cünkji 
Moşkowlu dejil siniz, burda 
tahmin ederler, kji mutlaka 
a'zimetünûz bu dijardan Iştan- 
bola olmaly, wa buralylaryn 
âübheleri jokdur kji, sizun cha- 
laykynyz ikjen, bu kyz deha 
selamet ile oraja jetiâe. Wa 



batoıt^ ÎLqx toutbe, fagte er enb^ 
licŞ: ^®IûuBcn@icnld^t,bû6®ic 
biefed S^ftbd^n ganj naat faufen 
toerben; toad (5ie an Sleibetn, 
an ©olbfc^nttuf, an &lcS>}pttkn 
an il^r fd^cn, ift alIeS il^ cigcn." 
Snbcffen ricf idŞ cincn georgif(i^ 
S)icncr öon ntir, bcr ftdŞ cinis 
gc 3a]Şrc in ^onftontittoj)el 
anfgel^ten l^otte unb au^er 
bent ®coxgifc^en unb SRinöteli- 
fd^n and^ bie türüfdŞe @))rad^ 
bel^rrfd^tc, ju mir unh trug 
il^m anf, na(i^ fciner cigcncn 
@inft(^t meine 9H(^nna]§me 
au8juf})re(Şcn. S)erfelbe toat mit 
meinem öefel^I fcl^r cinöerftûn* 
ben. „S)a^ SK&bdften/' fagte er, 
«»eife gar nicŞt, »aS ein %m\U 
berl^öltnig bebeutet; bieHeid^t tft 
ftc unfercâ S3eji ober eincS naŞen 
grreunbcS öon iŞntS^od^tcr, öjel(]|e 
öon ben Sunbcrn (Stambufö, 
öon ben Şalöften bcS ©roperrn 
unb feiner Söejirc, öon hm ©ör- 
ten unb ben ^eidŞtpmern aller 
^rt bafelbft fo öiel gel^ört H 
ba6 fte mit $erj unb @eele ha^ 
l^in ju geîangen »ünfd^t. ^a 
@ie lein fRuffc finb, fo fd^Iiegt 
man l^ier, baft S^^reSfîeife öon l^ier 
notlŞiüenbig nad^ ©tambul gelmen 
mu6, unb bic l^ieftgcn Scutc 
l^egen !eincn S^ti^tl, bafe biefeS 
aRöb(i^en alg 3§re ©cloöin 
(toörtl.: gi^rc Oclaöin fcienb) 
aud^ fid^er bal^in gelange. Unb 



— 83 



kyz Istanbolu kjendi anaba- 
baeıyna wa şajir akrabaşyna 
we watanyna terjih etdigi 
gjibi, böil^ babaşi ol haiwany 
kjendi kyzyna terjih eder; 
bu chuşûşda ikjişi beraber 
olurlar. We lakjin zann et- 
meinuz, kji bir kjimeşne kyzy 
adam jerine komazşa, kardaây 
kail ola. We öûnkji anyn 
elind^-yz, burda ihtijat elzem- 
dür. Bana kalyrşa, ben begj^ 
jewab werirdüm ]gi kyzy zi- 
jad^si ile cbatyrymyza gjelûr, 
welakjîn gimdi dadian bir 
cifÜigine sizi daVet etmiâ we 
orda lıaiwan pek lazym şiz^. 
Andan sonra Tiflişe gjitmeli- 
şiniz, ordakji doştlarynyz ile 
wedâ'laâmak iöün, we pahiz 
vaktynda Iştanbolâ. a Vdetü- 
nûzde jene buraja gjelüb, bun- 
dan hiÖ olmazsa beâ alty cba- 
layk ile karadenize enerşinyz, 
kji in ââ'llah Iştanbolda jolu- 
nyn maşrafi onlaryn şatmala- 
ryndan 6ykajak. Ben bu nasi- 
hati kabul idup, begji umud- 
larile aldatdum. Ewwel j^n^ 
gjelmemüz^ bir rehin istedi, 



toie baS SRöbd^en (Stantbul feinen 
etgenctt ©Itern, aHcn anbcrctı 
SBertoanbten unb bem SBatcrlanbc 
öorjiclŞt, cbenfo jicl^t ber SSater 
bûS ^crb fciner cigcncn S^od^tcr 
öor; in biefcr SBejicl^ung ftclŞen 
fıd^ bcibe 9lei(i^. Snbcffcn glûu» 
ben (Sie nic^t, baft toenn irgcnb 
Semanb baS SDMbd^cn bcrödŞtlit^ 
bc]^attbcltc(njörtl.: nid^t an ©telle 
cineS 5Wenf(J^en f e^c), fein SBûter 
bomit einberftanben tuöre. Unb 
ba »ir in feiner ^onb ftnb, 
fo ift SSorfic^t fcŞr nbtl^ig. 
3d& toürbe, tocnn eâ naâ) mir 
ginge, bem SSater antiDortetı, 
fein SWabd^tt lüSre mir im ^'6^^- 
ften ®rûbe angcncl^m, ûber eben 
jcÇt f)aht ber S)abiûtt @tc nad^ 
einem fciner Sûnbfi^eeingclaben, 
unb bort fei gl^nen ha^ Şferb 
im l^öd^ften ®rabe nöt^ig. S)a= 
rauf mü^ten @ie noı^ %x\ii^ 
reif en, um fid^ öon 3^ten grenn* 
ben bort 3u öeraBfd^ieben, unb 
im $erbft, bci g^rer 9lüdh:eife 
nad^ ©tambul, fümen @ic toie* 
ber l^terl^er unb begöben ftc^ toon 
Şier mit tuenigften^ 5 ober 6 
©clûöinnen jum ©d^toarjen 
5roecrc l^inaB, bamit, fo ®ott 
njoKe, in ©tambul bic köften 
ber Sfîeife bet il^rem SSerîauf 
l^crauSfömen." — 3d^ naŞm 
biefen 9flûtŞ an unb betrog htn 
SBej mil ©offnungcn. @rft for= 
berte er ein ?Pfanb für mein 
6* 



84 — 



we lakjin beni daryltmamak 
İ6ım sonra waz gje6di. 

A. Kyzdan bir âej şöilemez- 
Bİçiz; bu aralykda naail idi? 
Hi6 bir talırik, bir kyndurma 
gjösterdimi ? Şiz ol wakyt 
ka6 jaâynda idiçyz? 

B. O kyz bana a6ylmaşi muhal 
bir mu'amma gjibi gjorûnûrdi. 
Ben olwakyt jirmi ü6 sennelik 
bir u§ak idûm, kyz belkji ben- 
den ikji senne kju6ük. Kyz 
elbette bana makbula gje6mek 
istedi; bu nîjet i\h önümde 
raks etdi we türkü 6ağyrdy; 
wa meramy bu idi kji ben kjen- 
dini şatyn alaim. We bu me- 
ramy gjibi any almyâ olaidym, 
benüm malym olmuâ olurdu 
we ben âimdi iştedigûm jere 
any gjötürürdüm. Baâka bir 
kyz elbette boile bir hâlda 
böjük bir yztyrabda bulunmuS 
olurdu, madam kji bu okadar 
râhatlyidikji a^aşynyn ewinde 
muşafirlere âerbet ü kahwâ 
gjetüren bir hyzmetkjar zijadö 
huzur gjöşteremez. We lakjin 
ykbal umudu ewwelde firak 
derdini i'dâm etmiâ olsa, âimdi 
ol umudu da elden gjitdügünü 



SBicbcrfontntcn, abcr um m\6) 
ni^t )u et^ümeıtr ftanb et 
f))öter ab. 

A. @ic fagcn 3îtd§tö öon bcm 
SKSbd^ctt? toic bctrug fıe fıâj in= 
jlüifc^en? âcigtc ftc irgcnb toclc^ 
Slufrcgung obcr Ungcbulb? SBic 
alt loarctt @ic batnatö? 

B. S)û8 3Röb(Şcn crfd^ictt mir tPtc 
cin uttlöSboreâ (toörtl.: unmög- 
li* ju cröffttcnbeS) mst^fcl. Z^ 
toor bamatö ein ©urfd^c Don 
23 SûŞrctt, bû^ ÎRâbd^cn öicl^ 
leidöt jmei Sal^rc jûngcr atS tc^. 
&ttDxi tDoHte ha^ ^&hâ^n mein 
SBoŞIgcf ailen crtocrbcn (roörtl.: 
mir jum SBol^IgefaHcn über^ 
gelmen). 3n bicfcr %b[xdii tanjtc 
uttb fang fıc öor mir; c§ »ar 
il§r Si^Ir ^^^ i^ P^ !auftc. Unb 
l^attc t(Ş ftc bicfcm ©trcbcn gc* 
mft6 gcnommen, fo toörc fıc 
mein $ab^ unb ®ut gemorben, 
unb i^ öjürbc fıe İŞingebrad^t 
İzaben, too iâ) tnoUte. (Sin an^^ 
bercS 3Röb(^en loürbe bet ctnem 
folken S^ftûnbe in groge îluf* 
rcgung geratl^cn fein, tuftŞrcnb 
biefcS in fold^er dtuf^t toaı, ha^ 
fein im $aufe feineS ^rm 
einem ®afte @orbet unb ^offcc 
bringenber S)tener mel^r ©eclen* 
frieben jetgen îonn. SBenn abcr 
toorŞcr bie ^offnung auf ®Iû(f 
ben S^rcnnungSfd^merj öemic^tet 
l^atte, f o \a^ fıe jc^t, bog aud^ jenc 
Şoffnungen gef^ıounben (roörtL: 



— 85 



gjördûkde, jene kyzyn aşayâi 
kalby bozulmadi. Hi6 ana 
dokunmaz §6j derdûn. imdi 
kyzyn şatylmak chuşûşynda 
giöşterdûgû huzurun sebebi 
anlaâylyr; ^fâliba 6ojukdan- 
berü dostlardan öğrendi kji 
chalayklyk ykbalyn birinje 
rütbesi dür. Ben anyç gjö- 
zündö tâjyr idüm,ba§ka§âjjok, 
benüm iâüm fakat any Iştan- 
bola gjötürmek. Böil^ bir 
tâjyr eenj mi, ichtyar my, bu 
hep bir. Iştanbol ana uzak 
meâhur bir memleket emiâ, 
kji öarâyşynda zengjin adam- 
laryn haremleri iöyn chalayk 
şatylyr. Oraja waşyl olduk- 
dan şoçra tajyryn chalayk ile 
münasebeti bitör. Kyz salt 
muwakkatan anyç maly emiğ, 
ana mahabbeti jok, we any 
gaib edersa, elbette chasret 
etmez. Amma Iştanbolun 
azameti bir kjerre chajâl;^â 
teeşşir idub, bu jennetün lez- 
zetine el wurmak halynda, ap- 
anşyz o taly' nabedid olmaşyn- 
dan hyzn u keder huzura gjel- 
medigûn sebebini insanyn'akli 
ermez. We jene bir sebebin 



au$ ber Şattb gegangett) toat, 
unb bennod^ toar bit gute Saune 
(toörtl.: ŞerscnSruŞc) bcsajlöb* 
d^cnS nit^t öcrborben. S)u l^öttcft 
fogcn mögen,e§ İŞanblc ftd^ unt cf tıc 
©ûd^c, bic pe nid^tâ angel^c. S'îun 
tocrfteŞci* bic8ufricbcn]^cit,tt)cl(^e 
öon bem 3Köbd§cn bctrcp bcâSScr^ 
f ûuftnjcrbenS jur ©d^ûu getrogen 
tourbe; tualŞrfti^cinlic^ l^atte fic 
fett iŞrcr İîinb^ctt öon grcuııbcn 
gclcrnt, bûft bû§ ©üaöentŞum 
bie SSorbcbingung (toörtl.: crftc 
©tüfe) beâ ®ÎM^ fei; in ileten 
Slugcn toar idŞ ein ^önblcr, »ci* 
ter ntd^tö, mcin ®e)d^öft »ar 
lebiglid^ {te nad^ ©tambul 5u 
bringcn. 06 cin folc^er ^ftnbler 
jung ober alt, ift gaıtj glcid^* 
gültig. ©tûntbul loûr i^r cin 
fcrncr, bcrüŞmter Drt, ûuf bcffen 
SBajar für reidŞc ficutc §arcın= 
©flûöinttenöcrlûufttocrben. 9Kit 
ber «nîunft bafclbft Şort baS 
SSerŞöItniJ be^ ^önbler^ ju bet 
©flaöin ûuf, bû8 2JîöbdŞcn »ar 
nur jeittocilig fcin ©igcntlŞuın. 
@ic em<)flnbet für i^n fetne 2i€bt, 
unb tDcnn fle iŞn öerliert, em^ 
^)finbet fie ficŞer îeine ©eŞnfud^t. 
Slber tuenn bic ^crrlit^îcit @tûnı= 
bul« cinmat auf iŞre ^Şantafıc 
@inbrud! gcntad^t, büfe ba in bent 
StugcnblidE, »o fie öon berSBonne 
biefcS ^arûbicfcâ SScftÇ ergriff, 
|)IiJ^Itd§ jener ©lüdEftctn unfid^t^ 
bar tourbe, oŞne bag fie barüber 



86 



arasak, bunun gjibi kyzlaryn 
terbijesizliginden baâka bir 
fi6j bulamayoruz ; nitekjim 
6ojuklar Şiddet ile bir sĞj 
isterler ^*i, gjözlerinden Ğyk- 
dyğy gjibi onudurlar. 



A. Ja, nasil oldu? 

B. Kyz bir §öz şöileınejerek 
kjendi jerin^ gjitdi. Ben bir 
deha any gjörmedüm, zira 
ertesi gjün erkjen jola kalk- 
dym. 

A. Hiö kapydan 6ykdymy, kji 
wedalaâmak jerine bakşyn 
şiz^? Şahyhy chalayklar bi- 
zûm taşwîrjilerümüz we mu- 
elliflerümûz bize gjöşterdykle- 
rinden pek forkly olmaly. 

B. Anâ Sübhö jok. Inşanietden 
chaly onlary dejejekşin. Iştan- 
bolda terbijelû bir familiaja 
böil^ bir chalayk gjirerşe, ew- 
welde dilsiz gjibi olur, ta 
nihajet gjözleri o jeni janla- 
rynyn hajatyna aöylyr, wa 
her ne kadar bu waky' olursa 
ö kadar mukaddem ömrleri 
chatyrlerinden du§ gjibi gaib 
olur. 

A. Bu pek ajaib. Biz hairân 
olduk, kji okadar dewrandan 



^trüBnig unb ^ratter ^tgte; 
bteiS jtt et!(&ren ift ber menfc^ 
lic^ ^erftanb nt^t im @tattbe. 
Unb tDtnn toix betmoc^ttadŞeinem 
©runbe fuc^en, fo ftnben toir 
nur btc UttcrjogcnlŞcit bcrartigcr 
SRâbd^en, toie j[a aud^ IHnber 
ntit ^eftiglett ettoaS begel^ren, 
toaS ftc, fo toic e^ iŞrcn Slugcn 
cntrü(ft ift, öcrgcffen. 

A. 2Bie tourbc c8 benn? 

B. ^aS ^&bc^en gtng, olŞne ein 
^ort 3U fagen, in il^r ®emad^ 
jurüd. Sd^ l^abc eS nid^t »teber 
gefcl^en. SDcnn früŞ ben fol* 
gcnbcn STOorgen reiftc id^ ab. 

A. 3:rût fte gar nid^t in hk %'^nx, 
unt ftatt bed ^bfc^iebnel^menS 
auf ^id^ cincn SBIidE 5u »erfen? 
3)ic ed^tcn tocigen ©îlûöinnen 
müffen fel^r öerfc^icben fcin öon 
benen, toeld^c unfere 3KûIcr unb 
(öd^lftfteller unS ^etgen. 

B. UıtsnjcifelŞûft. S)c8 SRcnfd^ 
tlŞuntS baar toürbeft S)u jenc 
nennen. SBenn etnc fold^ ®ÎIa« 
öin in Sonftantinojjel in eine 
ciöilifirte fjantilic eintritt, fo ift 
fıe sucrft glcic^fam f<)rûd^Io§, BiJ 
jule^t iŞre Slugen für jcncS 
©eelenlcben gcöffnct tocrbcn, uttb 
in bem gleid^n ^lage al§ bieg 
gefd^ielŞt, in bent aJlafec ft^toinbet 
tŞr früŞereg Seben toie cin^raum 
auS iŞrem @innc. 

A. S)ûg ift feŞr feltfam; toir toarctı 
erftûunt, ba^ feit f o öielen SûŞt* 



— 87 — 



bdrû adamlar, kyz wa oğlan, 
Iştanbola jelb olundu, wa jene 
onlaryn watanlar7nyn chaberî 
MÖ ilerilenmedi; sebebi bu 
şizfbçL dedûgûnüz olmaly. Eh, 
bundan baâka lıi6 Kafkas cha- 
layky il^ mûameleçyz jok- 
mu&niâ? war işa, benden dirîg 
etmejinûz! 



B. Benüm muamelem o nakl 
etdûgOm ile bitdû, effendim. 
We lakjin bir dostum war idi, 
bir bazirgjan. Ermeni, kji 
l^endine wakî' olmuâpek a'jib 
bir hikjâjâ bana nakl etdi. 

A. Allahî 8ewerşiz, effendim, 
bana şoil^in. 

B. Pek ejû, efendim. 

Endaz^ il^ şatylyp bir begjün 
kjerim^şi chalaykolmaşykyşşaşL 

B. Ben Abaza şaw3.hylynda 
gjezerkjen ba*zi kjerr^ Oş- 
manly hykminden berû o di- 
jarlarda bakî kalan kahweji 
dulkjanlarynda endum: zira 
'adeta onda tûrkj^ bilen adam- 
lar otururdu kji benûm il^ 
sohbet etmekden hazz etdiler. 
Hemlişanlyk akrabalyk gjibi 
dûr, meselde dMer. Ben an- 



iŞunberten jıunge i^enf ^ett, ^&\^ 
d^en unb SButfd^n nad^ 6^onftan^ 
tino))eI gebrcu^t toorbenftnb, vmh 
bag bennod^ bie ^enntnijs be$ 
SSaterlûttbeg berfelben gar feinc 
grortf ciritte nta^te; bet @ntnb 
mu6 blefc ^fjfct SRittl^iImıg 
fcin. — SiJun, l^oBcn @lc au^er* 
bent tnit !au!afifd^n @f (obinnen 
gar feine Se^iel^ungen ge^abt? 
SBcnn @ic fold^ gel^abt, ba tnU 
l^ûlten @ic ftc mir nid^ öorl 
6. Sl'^eine SBe^iel^ungen befdŞröıtfen 
ft^ auf bad @r5(l^Ite (mörtl.: 
]§ören bamit ouf), mein ^err, 
bod^ l^atte ic^ einen gfteunb, einen 
armcnifd^en ^aufmann, tocld^er 
ntir cine i^m fclbft |)ûfrtttc, fclŞr 
tounbcrbare ^efd^id^te mittl^itte. 

A. Vim^^ ^immtU toillen (öjörtl.: 
fo @ic ®ott Keben), tnein ^rr, 
fagen ®ie. 

B. <Bt^ tDo% uıein Şerr! 

®efd^i(^te einer fürftlid^en ^rin^ 

jefftn, toeld^e nac^ ber ^He ^er!auft 

unb §ur ^Îİa'om tourbe. 

6. %i^ id^ in ber ^üftennieberung 
ber W)(^ (^bd^aften) uml^er:: 
reifte, fticg id^ bigıoeilett bei ben 
öon ber türîifd^n ^errfd^aft İŞer 
nodŞ tjorl^ûnbenett ^offeeiüirtl^ 
fd^ûften ûb, toetl in ber 8legel 
bort bûS 3:ürftfd§e öerfteŞenbe 
Seute faften, »eld^en eS ein SBer* 
gnügen »ar, fic^ ntit mir §u 
unterl^alten. ©^jrad^genoffen* 



88 — 



lardan jakyndakji yrmaklar, 
dereler, dağlar gjibi tÛrlû tûrly 
âdileri istifsar etdüm, jollary 
da sordum, ^oîleri, şinorlary, 
kabyleleri. Bir gjün Abaza 
chalkynyn Sarky tarafyna 
komâularin zikr etdûk işa, 
anlar böjük bir chalkyn la- 
kyrdyşini etdiler, kji Allan 
any teşmiji etdiler, kji bizüm 
jeni şejjahlaryn hi6 haberleri 
jok gjibi giörûnûr, madam kji 
eski zamanda Arebi u Farsi 
Memalik u Meşalik kjitabla- 
rinyn muşennifleri pek 6ok 
anlardan ichbar ederler. Beni 

Allan ismi böjûk bir tabrikda 
brakdy. Kafkas daglarynyn 
derelerinde kju6uk taifeleri 
h3rfz etmek i6ün mah'şûş bir 
kabilijetleri olduğunu, 6haly- 
synda okadar muchtalif chal- 
klar bulımdugu ispat eder. 

01 atrafda wakî' owalarda 
oturan cbalklar 6ok defa du§- 
menlerinden maglub, watan- 
laryndan matrûd, galiba burda 
meljalary olajak bir dere bul- 
dular, kji jeni watanlari oldu. 



fd^ûft ift toicSScttoanbtfdŞûft, l^ifet 
eS int (5))rtd^ti)ort. ^â^ jog bon 
ilenen ûllerlci (loörtL: «rt «tt) 
i&rîunbigungcn cin, 5. S5. übcr 
bic in bcr mf^t befınblid^n 
giüffe, %m^r, ©cbirgc, aucft 
fragte ic^ nod^ ben S)örfern, ben 
©renjcn , ben SBoKâftâmmen. 
@incS 3:agc8 alâ tuir hk '6\U 
lid^en ©renjnad^bam bcr 16* 
d^ûper crtoft^ntcn, f<)rû(i^cnftcbon 
cincm grofecn SSoIfe, toeld^eâ fıe 
Slttan nannten, öon »cld^eıt 
unferc ncueren Sfîetfcnben, fc^eint 
cg, gar îcinc S^Jûci^rid^t beftlen, 
njöl^renb in alter 3^^^ bic 
arabifcŞen unb Jjerfıfd^cn SSer* 
fûffer bcr SBcrle übcr bic 
Sönbcr unb ©trofecn tion 
bcnfelbcn rcd^t ötel ntittl^ilcn. 
S)er SBoIföname OTan öerfe|te 
miâ) in grofee Slufregung. S)a6 
in ben X§ölcrn beS ^ûuîafuS* 
gebirgeS cine befonbere ŞöŞig* 
îett öorl^anbcn ift, ficine SSoIfâ* 
ftftntnte 3u erŞalten, toitb burc^ 
ben Untftanb beiüiefen, bafe fıci^ 
unter htn ^etooŞncm beâ ©c- 
birgeS fo öiele Ü'lûtionûlitftten 
flnben. S)tc in ben am ©ebirge 
(lüörtt: in jener ®egcnb) ge* 
Icgenen (Sbenen lüoŞncnbcn SSöI* 
fer, Şöuftg öon iŞren tî««^^ 
befiegt, ûuâ iŞren ^eimût^t|en 
öcrtrieben, fanben augcnfd^einlid^ 
^icr (im ©ebirge) cin ÎŞal, totU 
d^e§ iŞr 3ufIud^t§ort fein folltc 



— 89 — 



gjün ben Suchum- 
kal*e nâm Abaza wilajetmün 
paytachty kurbundâ. wakîj' 
bir kjoij^, gitdum, kji orda 
o jerün walişi olan jeneral 
Wrangel otururdu. Bu jene- 
rala Tiflisdan gjetûrdigûm 
taw8İjfe mektublaryny teslim 
edûp, wa zarif u edib bir adam 
any bulup , Allan taif^sinûn 
lakyrdysyny acdym, wa hu- 
kjûmetinûç şözû oraja kadar 
gjeöersa, baca oraj^ warmak 
icûn izin wa lazym gjelen jar- 
dym'inajetindiledüm. Odaje- 
wabynda,lıi6 o chalkyn zikrini 
i§itmedügin, wa wak'â. Abaza 
ejaletin^ taz^ tewjîh' olunmuâ 
olsa, jene Allanlar kjendi 
hükmü altynda olmadyklary- 
ny, tah'kik u tasdyk etmeje 
kadir olduğun dedi. Wa jazyk 
dyr, jeneral dedi, kji 6halynyn 
âaâkynlyklaryndan naây pek 
gjüödyr onlardan bir §6j öğren- 
mek. Ejnebi da pek az buraja 
gjelür, wa ekserisi kjarlaryn- 
dan başka bir â^j aramazlar 
Abazada. Anjak bir £rmeni ba- 



unb bann aud^ tl^re neue ^tU 
ntatl^ tDurbe. 
%aQ^ barauf bcgab iâ) ntid^ nacŞ tu 
nem in berTO^c öon @U(i^umIaIeŞ, 
fo IŞcigt bie §ûiH)tftabt2l6(i^ûrtcn8, 
gelegencn S)orfe, in iDcIt^em bcr 
©tattl^alter beS SanbeS, @^eneral 
SBrangcI, rcftbirte. Snbcntid^ bie* 
femöJcneral bie nttr in %i\ii^ ein« 
gclŞanbigten ©m^jfel^Iunggbncfe 
übcrgob unb cincn licBcnâtoüts 
btgen gcbilbctcn Tlann in ilŞnt 
fûttb, bradŞtc iâ) bie îRcbc ûuf 
bie îtffanctt, unb bat, tt)cnn fcinc 
SDÎûd^t (bûâ SBort fcincr ^rr= 
fd^aft) fo totit rctd^c, il^n ıtm 
(SrlauBnift, bortŞin 3u gelmen unb 
um btc ©ctuâŞrung bcr nötŞigcn 
^iilfe. 3n feincr Slntnjort fagtc 
bcr öJcneroI, er l^ûbe ba8 SBoIf 
nic crtDöŞnen ^örcn, unb tt)cnn 
er ûud^ erft fcit ^urjcm für bie 
^roöinj Slbd^ûfien §unt ©tatt- 
Şûfter entannt toorben fei, îönnc 
er bod^ ûuf ba^ SBeftimntteftc 
ijerfıcl^em, baft bie Slffanen 
nid^t unter f etnev Slbminiftration 
fteŞen. Unb eS ift fd^abe, fagtc 
ber ©encrûl, bafe loegcn ber ©c^ 
banfentoftgîeit bcr ©iniüol^ncr câ 
feŞrfcŞnjcr ift, ctnmS öon i^ncn 
ju crfaŞrcn. gfrcmbc abcr lonts 
tticn fc^r tocnigc l^icr^cr unb 
bie meiften fuc^en l^icr nld^tS 
alg iŞren SSortŞeiI. 3(ö îcnnc 
Şier nur cincn armcnift^cn ^ouf* 
mann, mcld^cr, Ilügcr afö bie 



— 90 — 



zirgjani burda bilûrûm ]gi, 
şâyrlardan akylly, emwalini 
dîjaryn i6erişinö, şâyrlaryç 
ajaklari lıi6 başmadykleri 
jerlere getürûp, deha ejû beba- 
ile satar wa ehaly ile dostluk 
eder. Any joUaym size. — 
Wa filbakyka ikjindi waktyııda 
ol bazirgjan ba];^a gjeldi. Ben 
nîöûn anyı^ ile gjörûâmek iste- 
dûm idi, peâin jeneraldan 
iâidüp wa meramlaıymi 4ju 
anlajub, i^'i tarafdan şöbbet 
kolay idi. 'An 'asi Akyzkaly 
ikjen, Paskowi6' muharabasyn- 
dan şoçra Gjûrjistana gjidub, 
Kafkas daglarinyn şinorla- 
rynde tajaret etmejâ baSlady. 
Bu furşatda heman öğrendi, 
kji Tiflis böjûk bazirgjanla- 
ryndan aldygi Moşkow mali 
Istanboldan gjelen frenk ma- 
lindan hem bebaly we bem 
daglylara makbul dejil. Anyn 
i6ün, ârenk mali ile bir kjere 
tejrûb^ edeim dejû, Iştanbola 
gjitdi, we 6ünlrji maslahat 
4jü 6ykdy, bir ka6 kjerrö 
y'âd^ Ğdüp, 5ok para kazandy. 
Amma bundan baâka, jerleri 
da öjüj^ tanydy, zira her bir 



anbent, fefne SSoarett in boS 
Snıtere beS Sanbed an t)on ben 
Sfitgen bet SSorgânget (bet %x^ 
httn) nie 6etretene ©teOen brin^ 
genb, ju blel beffcren ^reifen 
tjerlauft unb mit htn (Sinmo^ 
nem SfreuttbfdŞûft fdŞItegt. ®en 
nntt IdŞ SlŞnen jufenben. — 
Unb in bet %f^i, aut 3eit beS 
92a(^ntittag^ebetS ttaf jıenet 
^aufmann bci mit ein. %a er 
botŞet tjon bem ©enetal in 
^enntnig gefe^ »otben bxtr, 
toe%fyiXb id^ mit il^m eine 3"'' 
fammen!ttnft nmnfd^te, unb er 
meiue 3^^^^ ^o^^ k>etftanben 
l^tte, fo toût beibetfettS bic 
Untctl^altung letdŞt. S5on Ut^ 
f))tung ein ^İĞ^aİftiâ^, toat er 
nad^ bem ^ege bt^ $a$!iemitf(^ 
($ad!omitfc^X182d)nac^(Skorgien 
auiSgetüanbett unb l^tte an ben 
©tcnjcn beS ^autefûggebitgeS 
einen Şanbel begonnen. S3ei 
btef er ®elegenl^it etfuljt et bolb, 
bag Me ^on htn ©togl^nbletn 
in îifliS bejogenen tufftfd^en 
SBaaten einetfettS t:Şeutet fcien 
a(§ bie ^on (Sonftantino))eI îom? 
menben tutopHi^â^n unb bojs 
fte anbetetfeitS ben S3etgbett)ol^« 
netn tocnlger genelim feien. îluS 
bicfem ®tunbe ging et, um ein- 
mal mit ftclnfifd^en(eutol)5ff(i6c«) 
^aaten einen ^etfud^ ju mac^ 
(»öttl.: ici§ toltt einen Söerfud^ 
madden, fagenb) nad^ (Btambul, 



— 91 — 



seferdi başka bir sefer i6ûn 
istichbar etdi, ja'ni ejnebi 
tajyrlar gjörmedûkleri, eski za- 
mandan berü zengjin dereleri, 
wa jollariy wa oraja wafyl 
olmak i6ûn kjimûn şiâneti 
lazym; birer birer suâl etdi. 
BöîlĞ gje6^n şennelerd^, dedi, 
Fşkhû dedükleri bir d^ârdan 
haber aldüm, wa her â^j te- 
dârûk olımdukdan şoijLra oraja 
da wardym, — bizüm Akyzkaly 
ha etdûgû seferi tafşilen baca 
waşf etdi; we lakjin jenâ 5ok 
ââj anlamadym,6ûnkji dereleri, 
daglary, yrmaklari, ormanlari 
gjözû ile gjörürsa bil^ bir 
adam, cbâtyrynda tutamaz — 
naşil salt kulaklariile böile 
garib isimlerin iâidüp tutabi- 
lür? Nihajet jedinji kona^^ynda 
waşyl oldu. 01 derenün ehâ- 
lyşy dehâ anyn gjibi ğarib 
bir adamy gjörmediler, we 
hepişi gjenj u icht\jar, zengjin 
a£akîr ş^jr iöûnanynatrafynda 
toplandylar. Bir az wakytdan 
sonra derenün begi da zuhûrâ» 
gjeldi, wa bizûm bazirgjâny- 
myz öapyjak bir ka6 dan^ 
(spr. : tan6) gjûzel, a6yk rengli 



unb ba hai ®ef(^âft gut auSftel, 
roicbcrl^olte er (bic âlcifc) citıigc 
ajîûle unb öcrbientc öicl ®elb. 
Slugcrbcm abcr lemtc er hit 
®egcnben fcnuen, benn bcf einer 
jeben âleife jog er für anbcre 
9letfen (Sr!unbigungen ein, b. 1^. 
er fragte umftöttbli(^(tt)örtt.: je 
einS, je ein§) nad^ ben t)on 
fremben ^ûufleutett nod^ nid^t 
betretenen, öon SllterS l^er toolŞI* 
l^oBenben ^^citetn, unb ben ^« 
gen, unb toeffen «Sd^uJ nötl^ig, 
um balŞin ju gelangcn. îllfo, 
fogte er, erlangte td^ in ben 
öerffoffenen Suaren bon eincm 
Sûnbe ^unbe, baâ ?P6tŞu ge= 
nannt tuirb, unb nad^bent icŞ 
Snie« tjotbereitet, reifte ic^ 
bûl^itt, — unfcr Slc^aljid^er 
befd^rieb mir umflönblid^ bfefe 
öon i^m gcmad^te âleife; bod^ 
abcr öerftanb id^ niĞft öiel, benn 
»erge, î^öler, glüffe, SBöIbcr 
bel^dlt ntan !aum, toenn man 
fıe mit eigenen îlugen gef eŞen — 
öjie lonnten fıe mir benn im 
®eböd^tnt^ bleiben, na^bem id^ 
nur mit bem DŞr bie feltfamen 
Sîûmett öemommen? ©nblid^ 
an feinem fiebenten SReifetage 
(»örtl.: Silad^tlager) langte er 
an. ^ie ^too^rttv jened %i^alt^ 
l^atten nod^ feincn fjrembling 
toic tŞn gefel^en, unb Me, 3u«9 
uttb ^It, 9îeid^ unb Slrm, Şatten 
ftd^ auS ©c^auluft um iŞn öer* 



— 92 — 



mendiller alyp, aça peâkeâ 
etdi we şijanetîni diledi. Beg 
bundan pek memnun olup, ana 
bir ew ta'jîn etdi, kji orda 
malyny cykarşyn wa müşte- 
rileri giöşterşin. 



O der^nûn tijareti i6ûn bir muâ- 
killik waridi, kji oralylarda 
ak6â nâma'lûm gjibibir â^j idi; 
welakjin beg ile ehsilf insafly 
olduklaryndan, we alyâ weri§ 
iĞûn para elzem dür açla- 
dyklaryndan, para jerinö ko- 
mak i6ûn baâka ğ^j i'jâd et- 
diler. — Ewlerinde eski za- 
mandan berû bazi gûmiâ awani 
kji aşiUary ol wakyt bir kji- 
mesnenun chatyrynda joğudu, 
şâir takymy ile kullandilar; 
any âimdi tartdylar wa tartyna 
gjöre moskow para gjibi isti'- 
mal etdiler. Bu minwal ûzer^ 
ben ikji ai kadar o kjöidâ 
oturup chaily gjümûâ kazan- 
dûm isa, bir gjûn bir kyz duk- 
kjanymâ. gjeldi wa, bazirgjana 
sözy war, dejü, benüm üh ko- 



fomtnclt. ©inigc â^lt f|)ötct îttm 
auc^ bet grürft be^ ^leâ ^um 
SSorfdŞcln, unb unfcr ^oufmatttt 
na§nt afâbalb einige Süc^r bon 
fti^öncr ŞeHer garbe jur §ûnb, 
bie er i^m afö ^^ef^len! ûbet- 
Ttiâ^tt, toohti er iŞn um feincn 
@c^uj bat. î)arüber ^oâ^ er* 
fteut, toieS ilŞm ber grürft cin 
^auS an, in toeld^ent er feinc 
SBaaren an^padm unb ben 
^nben öorlegen îönne. 
Srür ben ^nbel biefei» Z^al^ be- 
ftonb eine ©c^toierigfcit, ha^ bo^ 
feIbftbo8®eIb elne beinaŞe unbc- 
!annte ©ac^e n)ar, inbeffen mx 
fotoolŞI ber gürft »ie auc§ bie 
@tn»oŞnerf(jŞûft öon billiger ®c? 
fmnung, unb ba pe cinfoŞcn, 
ba6 für ben ^nbel ®elb öor 
aHen î)ingen nötŞig fei, fo er^ 
fanben fte etmaS, baS fid^ an bie 
@teEe bc§ ©elbeâ fe^en liefee. 
Sn ilŞren Solftnungen gebraucb- 
ten pe feit alter 3^»* 9e»iffc 
filbernc ®efö6c, beren Utfjjrung 
bomafö Sf^iemanben beîannt ttar, 
mit bem anbem ^auâratŞ; 
biefe »ogen fie nunmeŞr unb 
no^men fte nac§ bem ©emid^te 
afö Sfiufftİc^eg ®elb in SSeröjen- 
bung. Sn biefer SBeife geiuann 
İĞ), gegen jmei SKonate in bem 
S)ürfe njo^nenb, Diel ©ilber; afö 
eineg SageS tin "SRühâ^tn in 
meinen Saben trat unb mit ber 
Slngabe, fte Şabe mit bem ^auf- 



— 93 



nuâmak istedi. Benda, terjû- 
manjm baSka bir jede, di- 
âary, meâ^l, d4jü, özr etdüm, 
we bujurşûn, du^ânyıı i6eri- 
şini şejr etşûn, daVet etdüm; 
belkji alajagyny bulup, terjû- 
mansyz maşlahati beinimûzde 
bitirfirûz umûd etdum. Amma 
kyz, mutlaka terjûmany işte- 
rûm, dedi, wa nerede kji 
olursa, benüm ile beraber gje- 
len hyzmetjiler any bulup 
baraja gjetûrejekler yşrar 
etdi. imdi benûm terjymanym 
bir hyzmetkjarym idi, kji bir 
az wakyt bir terzin^ dukkja- 
nynda Sagyrdlyk edûb sonra 
san'âtyny brakdi wa hyzmet- 
kjarolup, hâlâ ikamet etdigûm 
kjöide muwakketen jene ter- 
zilik japardi; o abchâz lişâ- 
nyndan baâka baâyny kurtar- 
mağa kadar tûrk6e bildûgûn- 
den, bir parça bana terjûman- 
lykede bilûrdi. Any 6a^;yrtdyk 
âimdi, we ne wakyt huzûre 
gjeldi, wa ben any sordum işa, 
kyzyn meramy ne emiâ, jewab 
aldy, kji meramym bu, kji senûn 
a^ benî şatyn alyp Iştan- 
bola beraber alk. âûnû iâidûp ] 



mann ju rebcn, etnc âufammcnss 
îunft mit mir »ünfdftte. 3c§ 
fagtc, mcin 3)oImetfc^cr fei anber* 
lüftrtS, brougcn, beft^öftigt, unb 
cntfd^ulbigtemidft, lub fteoberettı, 
(gefölligft 5u belieben unb)ft4ba§ 
Snnerc bc« Sabcn« onjufel^n; 
öicüciti^t fönbe fıc, »ûS pc laufen 
toolle, unb bûnn, IŞofftc ic§, toür» 
ben »ir ba8 ©cfdŞfift o^nc ^oU 
mctfd^cr untcr un^ ju ($nbc 
Bringen. ^aS ^Jldb^en aber 
fûgtc, ftc t)erlangc unbcbingt 
htn ^olmetfc^r unb beftanb 
barouf; 100 er ûu4 fein ntöge, 
ba foHten bie eS begleitenben 
3)iencrtnnen i^n aufpnben unb 
^icrŞcr bringen. — ^Jîun »ar 
mein S)oImetfd^r ein S)îcncr 
t>on mir, »elezer eine geitlang 
in eincm @(§neiberIoben SeŞr* 
ling ge»efen, bann aber fein 
|)onb»eTf öerlaffen ^atte unb, 
3)iener ge»orben, je^t in bem 
^orfe, »o İĞİ mi(^ auf^telt, 
5eit»eilig »teber bie @(^netberet 
betrieb. î)a berfelbc auger bcr 
§(bd)ortfci^en (Bpxa(tjt bag Zvlv- 
îifti^e foniel, um ben ^o<)f ju 
retten, t)erftanb, fo îonnte er 
mir ein »enlg î)olmetfc§crbtenft 
leiften. 3)en liefeen »ir nun 
rufcn, unb aU er erft^ien, unb 
tc^ tl^n fragte, »ag ba^ İBegelŞren 
beS aJlöbti^enS fei, er^ielt er Don 
iŞr bie îlusrunft: „3Kein 53c* 
gebren ift, bog bcr ^rr midŞ 



— 94 — 



âaidym ben; kyzyn arzusu 
baca hi6 makbul gjelmezdi. 
N\jetmn war idi, kji an karib, 
ja*ni bu defa gjetûrdûgûm 
maly, mesela 6aky, ^n^, fitil, 
mendil, karylaryç eşwab7, şat- 
my§ olsam, kjarymy bir emni- 
jet jerine gjeturâim we bad^in 
benûm joljuluk zahmetinden 
rahat ed^im. Simdi kyzyn 
mnradyny ijra etşam, ben ma- 
lymy satyp para jerine jene 
mal alyrdum, we o böü^ bir 
mal kji her gjün maşrafy la- 
zym, wa bji ben ne tijaretini 
we ne 6arâylarini tanymam. 
Anyç i6yn merşûm terjûman 
marifeti ilö jewabymda kyza 
açlatdym, kji wak'a peri gjibi 
dilberişa , jene chalaikjilik 
benûm iâüm jok, kji ewlü bir 
adamim, wa kji ehlim kyz- 
kanj olarak, hi6 ejnebi kary 
ewime girşûn brakmaz. Amma 
kyz effendûm benim tijaret 
malymdan bir gej işterşa, salt 
'îlan bujurşun, ûjûz kymet ile 
werejâjim. Kyzbujewabymdan 
memnuna olmadûğy, jûzûnden 
bellû idi , amma anyn il^ 
beraber gjelen ikji, ü6 koja 



fauf e unb nadŞ C^ımftantinotıel mit 
ftc^nelŞme. ^eS ^örenb, ftaunte 
i(^, aber beS SRâbciŞenS $^ 
gel^ten toar mir ttic^t gene^m. 
(£d toar metne ^(bftdŞt in !uı^er 
3eit, b. Ş. ttûd^bem iâ^ bic 
bieSntal ]§ergebra(!^ten fSkmn, 
a. f&. 2:afd^nme{İer, 9^abeln, 
8witn, ZûĞ^t, 2rrûucnIIctbct 
öerfouft l^obe, meln üerbienteS 
®c(b an ctnctt Drt ber (öit^r^ 
. l^it gu brtngcn unb bann öon 
ben âefc^iDerbcıı rncinc» UmSct:: 
reifendauiSgurul^n. ^Iknniâiram 
ben fBunfd^ bed ^ftbc^enS an^ 
nft^me, toürbe idŞ metne ffîaaıe 
öerfûufen, oberbofür ftatt®clbcâ 
abermatö Saate belommen unb 
(jttKir) cine fold^ SBaare, für 
»elc^e jeben Sag köften nötl^ig, 
beren ^anbel unb SBerloufftftttc 
mir unbefannt. %ti^alh gab 
lâ^ burdŞ ben betouSten %oU 
metfdŞer in metncr Slnttoort bcm 
^âbc^en %u t)erftel^n, ha^, loenn 
fie auci^ »ie eine gfee rei^cnb 
fcl, bocŞ ber ©üaöinnenlŞanbel 
nld^t mein ©cfti^clft, bafe id§ eitı 
berl^eiratŞeter SWann unb büfe 
meine ®attln, eiferfüd^tîg feienb, 
frembe fjrauen burti^auS nic^t 
in mein Çauâ eintreten laffe. 
28enn a6er baS grönlein üon 
meiner ^anbelâtuaare irgenb 
©ttuag begel^re, braudŞc fte e§ 
nur îunb 5u tl^un, unb id§ toerbe 
eS i^r billig ablaffen. 3)a6 M 



95 — 



kaıylaryç birisi darfcnalygyny 
deha aöykja yzhâx etdi. ÜĞj 
bazirgjan, dedi, »şenyçL karyç 
korkmaşşyç! bîzum kadynjik 
gjibi karylar bazirgjanlara 
warmazlar/ Kyz da jalwara- 
rak, ,Albeni,bazirgjan!'' dedi, 
,iştejejekleri bahadan korkma. 
Azim ]gar ile beni şatajakşin 
jene." Nihajet ben anlara, 
burda, dedum, Irjar û zijan 
mes^l^şine hi6 bakmam. El 
hamda liUah, âimdijâ kadar 
Ibad ullah alyâ weri§ini et- 
medum, we AUahyç awny ûh 
bundan şoçra da boil5 bir 
alyâ werig etmejejegim/ — 
Kyz olwakyt, 6j Bazirgjan, 
dedi, bilûrmişin, ^îmi böil^ 
boâ lakyrdiler il^ tard edersin? 
: Ben bu derenin hûkjûmdary, 
' Hussâin Begjûn, kyzkardaâiim. 
Kardaâymun emri il^ buraja 
gjelmiâüm. Kendişy beg ky- 
metymy kjesmiâ! — Kyzyn 
refikleri olan koja karylardan 
biri 'jla.we etdi: Ja bazirgjan, 
kabul edersan, Beg şana em- 
ni^t jerinö kadar adam bera- 
ber koâajak hymajet i6yn. 
Kabul etmezsan, kjim bilûr. 



aJWtbdŞcn mit bicfer tnclncr îttıt* 
toovt ttic^t jufriebetı toar, lieg 
fi(!^ auS t^ren 9)ltenen ertennen, 
ûBcr e ine bcr jmci, brci altcn 
tjraucn, bic mit il^r jufommcn 
gclommcn »arcn, jelgtc ileten 
Soru nodŞ offencr. „0 ^auf* 
mann/' fagtc fıc, ;,S)eln SBcib 
brauc^t ttic^t beforgt }u fein, 
tJtûuen t)on bcr Wct unfcrâ 
2rr5uleîn« gc^en 3u ^aufleutcn 
nlc^t (b. Ş. Şciratl^n fte tıtdŞt)/' 
^Viâ) ha» ^eib(!^en fagte bittenb: 
„^mm (b.l^.fûufc) miâ), o ^oufss 
mattn, fürdŞte bic^ nlcŞt bor bcm 
$reife, ben ftc forbcrn tocrbcn. 
3)u »irft mi(^ mit ^ctrliti^cm 
^roflt micbcr ücrfaufen." ^nb^ 
lic^ fûgtc iâj in mcincr ^nttoort: 
„^ie grage »cgen SBortl^eitö unb 
S^od^tŞetfö fommt İŞler für miâ^ 
gar nic^t in İBetracl^t. @(ott(ob, 
btd ie^t f^aht idi mit ^ienern 
®ottcâ (b. ^. SJlenfdŞcn) fcincn 
^nbel gctrtebcn, unb mit®ottc8 
©ülfc »erbctt »ir autŞ l^infort 
fcincn folti^ctt |)onbcI treibcn." 
|)icrûuf fagte boS aRöbiJ^cn: „0 
^anfmann, »cifet^u oucŞ, »en 
bu mit fol^ unnü^em ©cft^toö^ 
abtocifcft? gdŞ bin bic ©ti^tocftcr 
beâ Çmffein S3cg, bc8 gürften 
t)on biefcm 3:i^alc! ^er gürft 
felbcr ^at mcincn ^rclS feftge* 
ftcat!" — (Sine t)on ben altcn 
graucn, ben SBcgîcitcrinncn beS 
SJlöbcŞcnS, fügte ^in^u: „0 



— 96 — 



denizi hi6 birda gjörejekmişiç 
jochşa gjörmejejekşin; 6ûnbji 
salt anyçL şijaneti ile o kadar 
gjün bizûm kjöimüzde otur- 
muâşin. Elbette şenûıa malyçi 
paraşyz iştejen 6ok wardyr. — 
Bir gâjden h^ibetûm jokdur, 
dedüm, zira bir Allah wa bir 
da Bej hazretleri tarafymy 
tutarlar. ** Amma onlar: bitûr 
bu maşlahaty, dediler, şenden 
Simdi bir ejü habere bekler; 
sonra pûâman olajaksin. 



01 aralykda ben kjendüm gjör- 
düm kji bir kuşûr etdUm, wa 
kyza: afw bujurun, e£Pendim; 
şiz kjimûn kerimesi olduğu- 
nuzu hî6 haberüm jo^du, 
dejû işti'zar, wakymeti Şerif- 
leri kac rubl emiS, baı^a ifada 
etşyn rija etdum. O da hî6 
'ârlanmajarak, „öl6ûje gjörö, 
dedi; tulumun birer karyS jüz 
rubl dejerûm. Bilûrsin kji 
benüm gjibi kadynlar karySil^ 
şatylyr. Benûm kardaSüm B^j 
kjendişi bu behaji kjeşdi." — 
^Eh,* dedüm, «kardaSyç beg* 
tuluÇLUzu ölödûmü? — „Chair*, 
dedi ,ol6medi/ — ,Öil^ iş§i«, 



5^ufmann; toenn ^u annintınft, 
f o ttjirb bcr gürft 3)tr 6i8 in ein 
Sûnb bcr ©id^crl^cit Sculc ima 
^ni beigefellen. ^enn ^u 
aber ntcŞt annimmft, tocr m\% 
06 ^u ba bûS ^eer nHeberfte^fİ! 
î)cntt nur burdft fctnen @(^uj 
l^aft ^u foDiele Xûge in unferm 
3)orfe gctooŞnt. 8ei überjcugt 
(gc»i6), c8 ftnb beren, tocl^e 
3)einc ?Bûore umfonft Şaben 
möt^tcn, Dicle." 34 fagtc: ^3t* 
fürdŞte midŞ bor 9îic^tö, benn 
mir jur @cite ftelŞt erftlid§ SHIû§ 
unb bann ouci^ @eine ^o^eit bet 
fjürft." — îlber jcnc fJjracŞcn: 
,,Sring^ blefc« ©efd^öft 5u ($nbe. 
($r (bcr fjürft) »artet jejt auf 
auf gute Sîac^ric^t öon S)ir; 
noc^l^cr möc^teft 3)u eS bercucn." 
3n5tt)if^en fal^ ic^ felbft, bag 
id^ cinen Srel&Ier gcntodŞt, unb 
fpradŞ ju bcm SWöb(Şcn: „55e« 
liebcn (Suer ©nobcn ju bcr* 
5ci^cn! SBeffen^rinacfrm^odŞtct 
(Sie fmb, boüon l^ottc i(^ fcine 
Sll^nung." Snbem id^ fo miâ) 
cntfti^ulbigte, bot idŞ fıc juglcic^ 
mir il^rcn Çüd^^errlic^en ^rciS, 
toieüicl diuhtl er betragc, mit* 
jutŞeiIcn. SSorouf fıe o^nc bie 
minbcfteSScrlcgenŞcitfogtc: „3c 
nodŞ bcm 3}lû6c; i(tj îofte t)on 
mcincr (^ör<)cr) Sönge je cine 
@<)onnc 100 3flubcl. 3)u tocifet, 
bo6 î)amcn toie iĞ) nadft ber 
<S<)annc öcrfauft »erbcnî 3Rcin 



— 97 



dedûm ^rucbşati âlileri wann7, 
kji ben ölöâim?* — Kyz Sunu 
iâitdigi gjîbi bemandem kal- 
kyp ajaklarynda durdu wa 
ö]6ınej^ başa iâaret eldi. Ben 
olaralykda düâûndüm,kji gjer- 
^k o kymet ilâ etdûgûm pa- 
. zarlyk behaly dejil. Her ne 
kadar chalayk alyş wcriâinden 
haberim jog işâ, jönö bunun 
gjibi bir kyz bin majardan 
ekşige werilnıejejegin eju bil- 
düm, wa burda tutalym kji 
ikji jüz majara satyn aldym, 
wa Istanbolâ. kadar maşrafina, 
jâ'ni jolda jemeşinft we i6me- 
şmh, bir par6a urubaşîna^ 
gjemi nawlonuna, bir deha 200 
majar sarf olunajaidi, jene 
azîm kjâx başa kalajaydi. 
Karyâ ilh bi6 Öl6medûgûmden, 
ölcmejâ baâladym işa kyz baı^a 
tûlunda diw gjibi jûksek gjö- 
rûnûrdü wa, bitûn waryjetûm 
edaje jetiâmejejek, dejû kor- 
kudan endamym terledi. Ejen- 
dim kjendime teselli i6ûn 
BöUedûm, kji ,bu Allahdan 
birbeladyr; benûm ak6âm bi- 
tûn ^ib olajak, amma hi6 
olmasa, Janymy kurtarajağym. 
AUahyn takdiri ile kûl razi 
olmaly!" — Nibajet 5l6mek- 
lik bitdiy wa ^endûm bai- 
ran kaldym, zira sekiz karyâ- 
dan zijade öykmady. Bâzi 
£aidaly âurût da fikrime gjeldî, 



»rubcr, bcr gürft, ^at fclbcr 
bicfcn $rcig Bcftimmt." — 3)ontt 
fragtc iâ), „]§at 3§r Srubcr, ber 
grürft, 3Şrc ^btptvlân^t gc^ 
mejfen?" — ,,^dn," fagtc pc, 
„tv f^at nidftt gcmcffcn." — 
„28cnn bcm fo tft/' frogte t(Ş, 
„txlauhtn bann (StD. |>o^it, bag 
I* tncffc?" — ^18 bû8 3Köb(öcn 
bicS prtc, er^ob c8 ftd^ fofort, 
ftanb ûufreti^t auf ben gügcn, 
unb bcbcutctc tnlr ju mcffcn. 
Snjtvifc^n fiberlegte İ4, bai in 
ber î^ût mit bicfcm ^relfe bcr 
bon mir aSgefti^Ioffcnc ^auf nidftt 
tŞeuer fci. @o menig ^unbe Id^ 
Dom @cIat)innenŞanbeI l^atte, fo 
»ugte İ4 boc^ tec^t gut, bag ein 
ÎKöbti^en »ie biefeS für »cniger 
aU tûufenb 3)uîûten nidŞt Io8^ 
gefd^Iogcn toerben nmrbe, unb 
»enn »ir Şicr (in biefem grûDc) 
onncl^mcn »ollcn, bog ic^ 200 
3)uîoten alS ^an^ptti^ bejoŞItc, 
ba6 14 ûfö!Reife!often nad)(5tam^ 
Bul, b. Ş. für ©pcifc unb 2:rûnl, 
etmo« İ^Ieibung, ©c^iffSmietŞc, 
oBermalg 200 3)uîûten auSgeBen 
mürbc, fo öctbliebe mir bocft ein 
fcl^r gutcr ^rofit. — 3)û icft no(Ş 
ber (Bpantit nic gemcffcn iŞatte, 
fo erfdŞien mir ha^ ^öbc^cn, ba 
iâ) ju meffen anftng, in iljrcr 
ödngc Şoc§ njie ein 3)iro (JRiefc) 
unb in bcr SReinung, baft aU 
mcinc ^û6e jur âû^Iuttg n^t 
gcnügcn »erbc, broti^ ou§ ^ngft 
7 



— 98 — 



elbette derpzh kadar b^j kyz- 
kardadyny Irjendişi gjOtürmeli 
idi, we bundan hepimûze men- 
üiMj bir emni^t haşil ola- 
jağydi; bir emin gjemijiji da 
bâj tedarük etmeli idi. 



A. Borjunun edasi icûn bir âej 
demedi mi? zannyma were8İ^ 
jok dur Öerkes dijarynda. 
ü kadar parasi anyç warmy 
idi? 

B. Paranyn da lakyrdisini etdi 

Akyzkaly; safî gjümûâ, dedi, 
ep ejü war idi bend^, we la- 
kjin emtia da waridi, wa Bey 
bu emtiaji para j erine kabul 
edersa, deha gjûzel olurdu. 
Bu fikirde ben tamam terjü- 
manym ile begjûn z\jaretin^ 
gjidej^idum, kji begjüç kal- 



an tneinem Setbe bet ^d^meift 
au^. ^oĞ) \ptaâi iâ^, um m\^ 
iu tröfteîi, au mlrfclbfi: „3)ie« 
ift eine Don ®ott gefanbte ^tnu 
fu(!^ung; ali mein ®elb toiıb 
t)erIoten fcin, dbcr tocnigftett* 
»erbe ic^ mein Seben retten, 
^t bem IBefc^luffe ®otteS muft 
ber @clat)e (®otte«; b. 1. ber 
SKenf*) jttfrleben fein!" enbli* 
tDar bie SReffung %u ®nbe mtb 
id^ felbet ftaunte, benn mel^t afö 
8 ©panne koaren ni(!^t l^touS^ 
geîommen. ©iniğe günftigeSSc- 
bingungen lamen mir andı in 
ben ©inn, getoig tmitbe ber SBeg 
feine 6(jŞmefter Bid }um ^ttxt 
felbft begleiten tooHen, unb ita? 
hvLvâ) mürbe und eine, llllen ju 
®ute fommenbe <5t(ŞetlŞeit )tt 
S^il merben. 

A. SBon ber â^^Iung felner ©d^ulb 
fogte er ^iâım ^ meinc, 
C^rebft giebt eS im îfd^erîeffen* 
lonbc nidŞt. ^atte er fo öicl 
O^elb? 

B. ^uc^ baoon \pxaâ) ber %d^U 
jid^r. Üîeineâ ©ilber, fagte et, 
^atte i(^ ikmliâ) Diel, aber icŞ 
l^atte auc^ 93aare, unb tpemt ber 
gürft biefe SBaare an ®elbc» 
©tatt annalŞm, fo »ar Wi 
nod^ beffer. Sn blefen ©ebonfen 
toollte id^ juft mit meinem ^oh 
metfd^er mic^ jum S3efud^e M 
Sürften aufmad^en, a(8 mir gc* 
melbet tourbe, ber gürft ^ak 



— 99 — 



kûp başa gjelejegi baca i'lan 
olundu. 01 saat ben yştyk- 
ba]yna kalkdym wa dukjany- 
ma gjötûrdum any wa kyz kar- 
daâyıay başa inanajağfyndan 
tefiekkur etdüm. O da jewa- 
bynda: bu alyfi weriâ dür, dedi, 
baâka bir &4g| jok. Wa deı^iz 
kjenaryna kjendfim açy gjö- 
torûp orda teslim edeim, wa 
mmnarym kji Iştanboluç bir 
zengjiç adamyna ejü beha i\h 
any jene sathin. Banada, 
dedi, borjun edasi olarak 
emtiandan werirşaQ, ben razi 
im; we lakjin emtian kadri 
kefaj^ jo^ işa, gjûmüâ takymi 
nite kjim burda alyâ weriâde 
aldyn, 'ylawe edişin.* — Boilö 
ikjimûzfln choânudietûmûz il^ 
b^inûmûzde iâ bitdi, wa ertesi 
gjun^ azimetûmûz ta'jin olun- 
du. Benüm malymdan ol wa- 
kyt belkji dördinji pay kaldy; 
ben ol şa'at beg il^ mağaza 
odayşna gjitdûm wa iştedûgi 
gjibi bizde mewjud emtiadan 
para jerine alajak eâjaji seS- 
sûn, dedüm. Beg pek memnun 



fld^ erl^oben uttb !oımne }u mir. 
@ofort mad^te ic^ ntic^ ani um 
iŞm cntgcgcn ju gd^cn; i(tj fül^rte 
il^n in tncincn fiûbcn unb bûufte 
il^m, bû6 er mir fcinc ©c^tocftcr 
ûuöcrtroucn tooUt. (Sx anttnortcs 
te: „^ûS ift cin |)ûnbcl«gefd§aft, 
ttcltcr tıidŞtö. "Raâibtm id) tŞr 
felbcr an bû§ 3Keerc«ufcr baS 
@kleit gegeben, toerbe iâ^ fie 
bort üBcrgcbcn, unb id^ Şoffc, 
bag ^u fle an etnen retten 
3Konn in (^onftanünoptl 5u 
gutem $reife toieber Detlaufeft. 
Unb toenn 3)u, fogtc er, mir 
ûfâ SBejûl^Iung î)cincr ©dŞuIb 
(toörtl.: Scjol^Iung 3)cincr ©di. 
fcicnb) öon 3)eitter ^Baorc giebft, 
fo bin tc§ jufriebcn, »enn abcr 
fold^c SBûûrc nid^t jur ©cnügc 
öorlŞanbctt, fo »Irft 3)u öon 
bent ©ilbergerâtl^, tnie ^u ed 
l^ier im ^ouf gcf c^ftft gcnommcn, 
beifügcn." @o tturbe bcnnalfo 
ju unfcr bcibcr S^f^ebcnl^cit 
bûS ©cfd^aft untcr un« bccnbigt 
unb auf ben folgcnben îog 
unfcre OTreifc feftgcfe^t. SSon 
mcincr SBoare njût bamofö tyitU 
Icic^t ber öierte 3:i^eil übrig. 
Sd^ filette fofort ben »ej in 
ba§ Sugergimmer unb forbertc 
i^n ûuf, nadft fcincn ^Bünfd^cn 
bon btn bci mir üorl^anbcnen 
SSûûren bit ®egcnftanbc, »cl(!6c 
er an ®eIbcS ©tûtt neŞmen 
»ollte, au^aufuc^cn. S)er SBej 
7* 



— 100 — 



idi, wa ben da byrşdan mûm- 
kjin olduğu kadar imtina' et- 
dûm. Cünkji bitûn anyn elindi 
bulundum, wa îcbtîjatym bu 
chalayk belaşyodan beni büfz 
edemedi, bizüm b^gjimûz^ Tti- 
madi külli gjöştermek deba 
munaşib gjörûndû. Anyn îcûn 
da şatylajak malymdan, aldy- 
ğym kyzyn bebaşyny edâ 
etmek i6an lazymly olan payji 
aîryp, olşa'at bitûn teslim et- 
düm wa bir kabw6 ibriği il^ 
bir kaö finjân wa bir oka 
kabwe wa bir oka şekjer he- 
dijö werdûm, wa kahweb pi- 
âirmek san'atiny akylly bir 
byzmetkjaryna ögretdûm. Er- 
tesi gjûn gjüneâden ewwel 
kalkdyk wa û6 gjûnde deçize 
jetiâdûk. Châfi kjü6ûk bir 
liman war idi, kji denizden 
any mulâbâ^a etmek gjûj, 
ikji üc feluka orda kenaryç 
kûmuna 6ekilmiş duriurdu. 
Beg bir az wakyt bizden 
■ ewwel waşyl olup, gjemijileri 
âagyrmiâidi, kji bu felukalaryn 
ejüşini bazyrlasynlar, şoçra 



»ar fel^ gufrieben, unb au(^ ic^ 
entlŞielt mii!^ möglic^ft bet $ab« 
fuc^t ^ tc^ mi(^ ganj in feiner 
^nb Befanb, unb metne $or^ 
ficŞt mid^ öor bem Unglüdt bic(c^ 
@clak)innen« [(Skf(^Sfted] nic^t ju 
BetDûlŞren t)emu)dŞt ^atte, (o 
fc^ien eiS mit ha^ ^affenbfte 
(»örtl.: Jîûffenber) unfetm SScj 
ein ))oQed SSertrûuen 5u geigett. 
9^ac^bem lâf balŞer 'oon meinen 
$er!aufdtoaaren hm ^ut Se^ 
jû^Iung be§ öon mir gefûuften 
SKöbdftenS erforberlid^n %^t\i 
ûuSgefc^teben l^atte, übergob \^ 
benfelfeen fofort öoDftSnbtg unb 
fügte eine mcffingene ^affeefannc 
nebft etnlgen Soffen, unb eine 
Dîo (1 tilo) ^ûffee nebft cinet 
Dîa Sndtı aU ^fc^en! l^in^u 
unb leŞrte bic ^unft beâ Sta^tt^ 
loc^cnS eincm bcrftdnbigen 3)ie? 
ner, ben er l^ottc. — îlm \oU 
genben îage brac^en »ir öot 
©onnenûufgang auf unb gc* 
langten in brei 2:agen on boâ 
3Recr. ($^ toat bort ein toct* 
ftetfter îleiner ©afcn, öom îRecre 
auS fd^mer 5u bemerfen; ^mti 
obcr brei geluîen (Segelbootc) 
UJûrtcten bort, ouf ben @anb bcâ 
UferS gejogcn. 3)er İBej, mU 
d)tx etniğe 3cit öor unS ange^ 
longt nmr, l^atte bie @(§iffct 
gerufen, bamit fie bie befte 
biefer tJdufen bereit mod^tcn; 
bann abcr »ar er »icbcr fort* 



101 



gjitmiS jene, n^r^jö, bir kjimes- 
ne bilmedi. Achâam jaklaâdy 
kamymyz aj, gjemijiler da 
kjendi iâlerine bakdylar, bir 
saat, ikji saat gje6di böil4. 
Moşkowlularyn ellerini dü§- 
dimi bizûm Bej? öbianet it- 
dûgindan korkamadük, zira 
kyzkardaây bizd^ idi. Nihajet 
zuhura gjeldî wa arkaşy şyra 
ü6 kiâi Cörkeşler, kji o ach- 
Sam i6ün wa gjelejek ikji 
gjûn icün kadri kifaje myşyr 
boğdadan japylan ekmek, wa 
kjebab, p^inir, kuru jemiS, 
rufadan jumurta wa bir par6a 
da kuru balyk gjetürdiler. Bu 
tedarükati bizüm Beg uzak 
bir dereden bir dostunun 
ewinden almyS idi; ^ünkji 
şawahil atrafynda pazarlardan 
gairi jerlerde zachire hi^satlyk 
dejil, we pazarlar moşkow ja- 
şuş laryndan gjözedilür, hatta 
gjemiji da zachirö olmajinji fe- 
lukaşyny denizi endirmejejek 
bejan etmi§ idi, merşum dosta 
muraja'adan baSka öar^ gjör- 
memiS olup, gjitmek gjelmek 



gcgangen, too^m, ipufetc ^it^ 
manb. ®er 5(benb îotn Seran, 
«nS l^ungerte, unb bic (Sc^iffer 
tDoren mit i^cn etgctıcn ^n= 
gcîcgenl^citcn befd^ftftigt. (£tne 
©tuTibe, 5tt)ci ©tunben gingcn 
fü öorüBcr. 3ft unfer İBej in 
bie |)anbc btv Sfiufîen gefotten? 
^û^er cinen SBcrrot^ bcgongen, 
füTd^tetcn toir ntd^t, bcnn fetnc 
(Sd^tt)efter toat bet un8. (£nbs 
lid^ fam er jum SBorfdŞein unb 
Şintcr t^m brei tf^erîeffıfd^e 
Scute, totlâ^t für jenen Ubtnh 
unb für bic folgenben betben 
%aQt jur ®cnügc t)on 3Jîai§ 
bcreitetc§ Srob, Srûten, töfe, 
trodencS Dbft, ©ier in ber <Bâ^aU 
unb ettt)û§ gebörrten gifd| ^tr^ 
gebtûd^t Şûtten. S)iefc SSorrötl^e 
l^ûtte unfer Sej ûuS cinem fcr= 
nen î^ûlc bem ^aufe cineS 
gfreunbeS cutnommen: meil in 
bem ^üftenlonbe, ûufeeî: in ben 
aRûtîtfledfen, burd^auâ feîneSe:^ 
bengmitlel öerîöuflid^, bieSJÎfirîte 
ûber t)on ben rufftfdŞen ^pU 
önen beobacŞtet »urben, ûucŞ 
fogar ber (5(!^tffer erîlört 
l^otte, ttjenn îein ^roöiûnt öor= 
l^anben toöre, »crbe er feine 
geîufe nid^t in boS SKccr l^lnob* 
îûffen, IŞûtte berSej îein anbereâ 
5tu§funft§mittelgefunben, ûI^ju 
gebûci^tem greunbe feine 3wff"^t 
gu ne^mcn, unb über bem SBege 
l^itt nnh jurütf »ar bie â^it 



— 102 

ile uzak jollarda wakty gjeö- 
miâ idi. Begjûç doştunüç hyz- 
metkjarlari kjendi kjoilerin^ 
döndûkdenşo^a,bizd6Qİz kje- 
naryny]^ kûmunda oturduk wa 
ta'âm etdûk; şo^a jagmurluk- 
larymyza şarinyp bir ikji saat 
rahat etdûk, ta jarygjejede 
ay doghdukdan sonra gjemiji 
gjelûp bizi ojandyrdy, kji 
feluka bize bekKor; aça ol 
şa'at binup muwafik hawaja 
jel^en aöalym tenbih' etdi. 
Eşbab n emwalymûzi ol ara- 
lykda gjemije gjetûrdüp i6ind^ 
jerlû jerleâtürtmiâ idi; kaldûk 
anjak biz kjendimûz. DeıjLİzde 
kjenary önünde şyğ jerler 
waridi, kji gjemi anlardan 
gje6emezidi, gjemijinüç uâak- 
lary bizi omuzlaryna alyp gjö- 
türmeli idiler. Ammakyzbrak- 
mady, jalwardy, aglady, el ilö 
ajakile ^wga itdi. Boâ jere 
beg kardaây 6ok wakyt ana 
ögjut werdi, nihâjet zor il^ 
any şı\ja cekdiler wa bir ka6 
dalga ana jedûrdiler, ta kji 
bajildi gjibi wa ^ajyza olarak 



t)crftric^tt.9lo(ŞbembicS)tettctbc8 
SfreunbeS unfereS S3ej[ jurüdge^ 
lel^rttoûrenJeltentoitunS aufben 
@ûnb bc8 ©ccufer» «nb l^ieltcn 
bte ^a^lytit, fobann tpidelten 
»ir unS in unfem dantel ımb 
rul^tcn cine biâ jtoci ©tunben 
auS, bid 5U SRitternad^t, nad^bem 
ber 3Ronb aufgcgangen, bet 
©c^iffer !cmt unb und mit ben 
Sîufctt »cdCtc, hit 3felu^ er- 
tüorteunS, unb unS aufforbertc, 
pe fofort 5U bcfteigen unb bei 
bcm günftigctt 5Btnbc bte 6cgel 
5U öffttctt. Unfcr tfiti\tQ^d 
unb unfcrc SSaaren ȟren m 
gtt)if(jŞcn on S3orb gebrad^t unb 
İebe§ ^tngelne an feinen $(a| 
gcBrûcftt »orben (»örtl.: m& 
eiucn ^la^ l^attc, obcr öerlangtc, 
ûuf feinen ^laÇ gcbrad^t ttorben), 
fobû6 nur »ir fclber fel^lten. 3"^ 
Sölcerc »arcn öor bcm ©tranbe 
Untiefcn, übcr toeld^e bûâ ©d^ifi 
nic^t Jjûfftren îonnte, fo bafe bic 
Surfdîen be« ^ûpitfinS un8 auf 
il^re ©c^ulternncl^mcn unb ûufS 
@(§iff tragcn mugten. S)û8 
ajlöbdften njolltc bieg nicŞt leiben, 
ftc bat, »einte unb »cl^rtc ft(^ 
mit Çönbcn unb tJû6cn. Um* 
fonft rebcte il^r örubcr, bcr Sej, 
il^r lûnge âeit ju. gule^t toarfcn 
fıc pe getoaltfûm in'^SSaffer unb 
licgcn fıc etniğe SScttcn fd^îudfcn, 
biS fie, gleidŞfam ol^nmcid^tlg unb 
matt getoorben, in boS @c§iff 



— 103 — 



gjemije atyldy. Kardaâyndan 
wedalaâmaşy bu idi. Feluka 
iöind^ hem kyza we hem baca 
mmıasib jerleri gjöşterdükden 
şoşra olşaat gjemijiler len- 
gjeri kaidyrdilar wa gjemi 
jûrümeje baâlady. Maksudu- 
muz Trabizon ilgeu, âaâdym 
iji gjeminün jûrûjtlSö bir 
saatâ kadar doğru baty tara- 
fyna idi. Nihajet gjemijiji 
janyma Sa^fyryp ana, nicûn 
böile janliS bir joldan gider, 
sordum. îewab etdikji: biz 
dûn^ji gjün jary gjejej^ 
kadar felukaji hazyrlamaga 
wa pûrttiçûzü ilinh jukletme- 
je öalygyrkjen adetûmüzden 
zijade jorulduk. Simdi bu 
mulajim hawa il^ ichtimaldyr 
kji uiku gjelür bize; jâ'ni jen^ 
6aly§ajagüz kji gjözlerimüz 
a6yk kala., we lakjin bunu bî 
ifitibah ohnadugunu tejrübe- 
den ögrendük. Jmdi uiku 
ûcûmûzü basarsa, wa akynty 
ile beraber ruzgiar bizi bir 
Moşkowlu tabiajâ. giötürûr- 
şa, wa tabia bekjileri kjendi- 



getporfe» lourbe. %q& toar il^r 
Stbfdftîcb öott i^rcm SBruber. Sn 
ber îîclule »urben fotool^l bcm 
mShĞ^n toit aud^ mir felber 
angcmeffenc Wi^ angctokfen, 
utıb bonn l^obcn bic ©(j^iffcr 
fof ort btn «nîcr, unb boS <S^tff 
bcgann ficö 5u Bctocgcn. ®S1^= 
renb nuH unfcr 8iel Ztapt^mt 
loar, tounbertei^ mid^, bo^ ber 
öott bem ©dŞiffcr etngel^ûltene 
^ıtrS cine ©tunbe lang reln 
»efttDörtS ging. S^Iefet rtef ic§ 
ben @*tffcr 5u mir unb fragte 
t^n, »e§]^aI6 er einen fo öer= 
îelŞrtcn SBeg einf^tagc. @r ant:: 
mortete: „3)a »ir geftem 6t8 
gcgen 3)Wtternad^t mit ber 3«* 
ftanbfe^ung ber gcluîe unb 
ber (gtnlûbung beS (^tpdd^ ht^ 
müi^t »aren, ^ben mir unS Ü6er 
unfere®ett)o^ni^elt ermübet. 9lun 
ift eS jeöt bei biefer loei^en öuft 
»a^t^etnlid^, bafe ber @W 
unS bef^teidlt, b. f). toir merbcn 
un8 femer bcmüŞen, ba6 ««^ 
bie îlugen offen blciben; bag 
aber btcfer (Srforg nid^t jtocifel* 
m ift, »iffentDİr ûu8(SrfaŞrung. 
2Benn nun ber (Sd^Iaf un8 atte 
brei umfingc unb berîBinb ju* 
fûmmen mit ber (Strömung un^ 
einer rufrtfd^en ©tranbbattede 
jufü^rte, bie SBörter ber İBat= 
terle aber, felber toaâ), unS be* 
mertten, fo ȟrben fle unS t>xtU 
Iel(î)t eine ^anonenîuget gufenbcn, 



— 104 



leri ojanyk i^en bizi mülahaza 
ederlerse, belkji bir top gjtüe- 
şini bize joUajyp, hem bizi 
ojandyryr we hem kyjamete 
kadar üikudurlar. Ben gje- 
mijiö sordum kji: fli6 bu 
şawahild5 Mo8kow brakmaz- 
my gjemijiligi? îewab werdi 
kji: Brakmazlar dejemem, we 
lakjin mâhşuş bir izin lazym, 
wa bu izin bâ»zi âurutâ. mar- 
butdur, yi jaşak olmaşy o 
Surutdan chairly olurdu. Ja'ny, 
izin wermekden ewwel,jokla- 
malyûz, derler, wa gjemiji li- 
manlaryna tekerler; wa bom- 
bo§ olşada, joklamaşi hi6 
bitmez, wa gjemi redd olun- 
maz. Öok ykdâm ederşan, 
kaöyrma mal bulduk, derler, 
jûkjûtuz, we tuz altynda barut 
gjizlenmiâ. Benûm bir dostuma 
bu wakî' olmu§, Laziştandan 
bir capitana, kji kacyrma mâl 
gjötürmek âubheşi üzerinde 
hiöjogudu. Moşkowjalyşynda 
birinji işk^l^şin6 waryp, doğru 
gjümrûgö gjitdi wa bir jük 
tuz İ15 filan j erden waşil oldu- 



um un8 eincrfcltg ju ertocdcn 
unb ûnbcrcrfeitö bi§ jutn ^uf* 
crftcŞunggtage in ©dŞIaf ju 
br ingcn." 3<^ fragte ben <Sc^iff er : 
„%ulbm bcnn bic ÎRuffcn on 
bicfcm Ufcr ûber]^ûu<)t Icincn 
®t^ipt)crîcŞr?" — dv anttüor* 
tcte: ;,3)û6 pe tl^n nic^t bulbcn, 
lann iâ) nidŞt f agcn, ûbcr eS ift 
eine Befonbere @r(aubni6 nötlŞtg, 
unb biefc (Srlaubnig ift on 
gctt)iffe S5cbingungcn gcînü|)ft, 
totKijt ein SSerbot aU ha^ 
gcringere Ucbcl crfd^incn 
loffen. 3). 1^. bor ©rtl^cilcn bcr 
(grlûuBni^ ^aben mir junödŞft 
5U untcrfutöcn, fogcn fıc, unb 
jicl^ctt bûSJ ©d^iff in ilŞrcn $afen, 
unb toenn e§ ûud| gang leer ift, 
l^ört bo(^ bie Untcrfuti^ung ni(§t 
ouf, unb bû§ ©ti^iff »irb ntd^t 
jurürfgegcBen. Wknn 3)u bonn 
fcl^r brSngft, fagcn fte, »ir IŞûben 
©ontrebûnbc gcfunben, bic Sa= 
bung ift (Sûlj, ûkr untcr bcm 
(5ûla ift (Sd^iefepulöer öerftedft. 
Sinem Sfreunb öon ntir ift bieS 
gefd^e^en, cinem Sûpttön au8 
Sûjiftan, ouf bem ber SScrbûd&t 
©ontrebûnbe ju fülŞren nie gç* 
rul^t Şûtte. ^erfcîBe Bcgab ftc^, 
naâ^btm er bic ruffifcŞe Ufcr* 
grenje übcrf ciritten, nacî) ber 
crftcn ^afenbrütfc unb fud^tc 
bafelbft bic ruffifdlc 3Kûut^ ûuf 
mit bcr ©rflörung, bûg er mit 
ciner Cûbung (Soîj öon bcm 



— 105 — 



gunu ilan, wa gjümrukj res- 
mini alşynlar, rijâ etdi. Anlar 
joklama limanyna 6ekdiler 
gjemiji, wa ertesi gjün gjel- 
synler gjemijiler, we her Sdj 
hazyr olajak dediler. Ertöşi 
gjün, gjmnrûkji baây jok, baâ- 
ka bir giûn gjebnelû, dediler. 
BÖİ15 muchtalif behan^erile 
bir ka6 gjün gje6ûrdûkden 
sonra, apaçşiz onlari,ka6yrma 
mal bulduk dejû, hapis etdiler. 
Kapitan inkjar etdi, âer'y bir 
tejeşşuş istedi, âahidler gje- 
türejejidi ; nafile ! hi6 dinleme- 
diler. Alty ay kadar hapişda 
kaldy, bir mechkjemeh jok. 
Hapis emini ana ögjut werdi, 
kji Laziştâna ka6syn; ewwel 
istemedi, zira gjemisini kur- 
tarmak umudu war idi. Ni- 
h^et gjördû kji dermany jok; 
hapişda öürümeşûn dejü, gje- 
miji brakdy ellerinde wa kjen- 
disi ka6dy, Lazistanâ. gjitdi. 
Agzyndan iâitdûm bu kyşşajj^. 
Mo8kow dewleti, derler, bu 
zuhnu istemez, we lakjin ha- 



unb bctn Drtc cingetroffen fet 
unb beSl^oIb Bitte, bie Tlanif^aU 
gabc baöon ju erŞebcn. 3)tc 
SBcamten jogcn baS @(i|iff in 
ben UnterfucŞutıgSl^ûfcn mit bcr 
©rîlftrung, bie ©dŞiffcr möc^tcn 
ben folgcnben 3Rorgen fommcn, 
bann tuerbe ^lîeâ bercit fein. 
Sim foîgenben Sage ^t^ e8 ber 
DbersgöHner fei nid^t antoefenb, 
fte müfeten eincn anbem îag 
îommen. Sîati^bem fie fo mit 
öerfd^iebenen SSortoönben einige 
î^age Şatten öerfttctd^en kffen, 
fekten fıc bie @c^tffer <)löfelid^ 
mit ber SCngabe, fie götten 
C^ontrebûnbe gefunben, tn'â ©e* 
föngnife. 3)er ©c^iffâeigner leug* 
nete, öerlangte tint gcrid^tli^c 
Unterfud^ung, unb erbot fic^ 
3eugen 5u bringen; umfonft, 
Sf^iemonb adalete ûuf i^n. ©ed^S 
SDbuûte îûng blieb er im ©e* 
föngni6, o^ne bor ®eı;id|t geftellt 
5u »erben. 3)er ©efangnifes^nf* 
fel^er felber rietl^ t^m, nocŞ Sû= 
gtftan 5u flüd^ten; erft tuoKte er 
nid^t, toeil er nüd| IŞoffte, er 
lönne fein (ScŞiff retten, gulefet 
\af) er ein, büfe eS ^tt fein 
3KitteI gebe, unb um im ^erfer 
nidŞt 8U üerfaulen, lieg er fein 
©c^iff in il^ren (bcr ^laut^htam- 
ten) ^cinben, unb felber flücŞtete 
er unb ging nûd| Sajiftûn. 5(u§ 
feinem eigenen SKunbel^örte id^ 
biefe ©efcŞid^te. 2)ie rufftfcŞe 



106 — 



beri jok, wa mâmurlar bir 
birinûç tarafyni tutarlar. Bizi 
da böjûk adamlaryn kapyla- 
ryndan tard ederler. 

,We lakjin," kapitan dedi, «gjit- 
melûim, bir kjerre uâaklaryma 
bakaym. Siz rahat oturan 
burda; muchateraly jerlerden 
gje6dûkden sonra jen^ şîz^ 
gjelürüm buraja, dejû, gje- 
minün baâ tarafyna gjitdi, 
beni da böil^ bir tahrikda 
brakdy kji o gjejedö sakalym 
ak oldu. Şâbyla jaklaSyrmiûz, 
tabialardan bizi gjözedir- 
lermi, bir top güllesi âimdi 
biziwurajak my, bunun gjibi 
fikirler uikuju giözlerumden 
men' etdiler. Nibajet, gjûn 
ağfarma^ baâlady^ wakit, 
ben merakym il^ ojanyklykdan 
bir balda bulundum, kji bir 
top güllesi gjelmiâ olsa, choâ 
gjeldün, safa gjeldûn, ana der- 
düm, we lakjin gjelmedi we 
şâhil da görünmezdi, bir 
duman ufuguç meSrak tara- 
fyny örtdü. Bir az wakytdan 
sonra gjemiji, jânfe bizfe gjölûp, 



9legierung, l^igt t», tooUt biefe 
S^crgcttKiItiguııg nic^t, abcr ftc 
crfol^rc tıidŞt baöon, unb bic 
©camtctt crgrclfen gcgcnfcitig 
für cinanbcr ^rtei." 
^îtbcr," fûgtc bet «ajjiteitt, M 
ntug einmal naĞ) metnen Surf d^n 
fcl^cn; Bleiben @tc ruŞtg on 
ifffttm $la|e l^ier {t|en, toenn 
toir bic gcfai^rlldŞcn ©tettcn 
})û(fırt İlahen, îommt i(Ş nncbcr 
5U 3§ncn l^lcrl^cr" — mit blefcn 
korten begab er ftd^ ttad^ ber 
S3orbcrfcitc bcS ©c^iffcS, midi 
ûber Iic6 er in f olc^r îtuf regung 
§urü(î, bû6 in jcner İRac^t mein 
SBart wei6 tourbe. '^&^txn tmr 
nn^ ber ^fte? beobad^et man 
utıS t)on htn <Stranbbatterien? 
mlrb uttS je^t eine ^anonctt' 
îugcl treffen? folc^ @ebûtt!cn 
l^ielten ben @c^laf Don meinen 
Slugen fern. (SnbUc^, aU fd^on 
ber Sûg ju ergrauen onfing, 
fanb id^ mi(Ş mit meincr ©orgc 
Dom Saci^en in eitıem Buftanbe^ 
ha% »enn cine ^anonenfuget 
geîommen tuörc, id^ ftc ^rglit^ 
»iHfommen ge^^ci^n İzaben 
tovLiht, aber pe îom nid^t; anâ) 
»urbe bic Mfte nid|t p^^^tbar, 
cin Sîcbel öcrbctfte bic Oftfeite 
bcS Çonjont». 9îûd^ eincr SBcire 
lam ber <Sc§iffer tolcbcr ju mir 
UTibfagte: „âiî®Iüdunb@egcn! 
(»örtl.: mit gutem 5lugurium 
0^. ^er ®nt6 ber fitŞ auf 



— 107 — 



o^la, dedi, artyk korku jok- 
dur. Bu duman olmaşaydy, 
nzakdan Ajara şanjagynyç 
da^laryny gjörûrdük. Hawa 
da ejû; boil^ kalyrşa, öjlen- 
den ewwel Laziştanyn bir 
işkelĞşin^ eriâüp, enerûz, bir 
lokma jemek jerûz. Bîr bucuk 
foatâ. kadar âimdi şĞjr oluna- 
jak bir â^j^ rast gjelmejeje- 
g&z, ^jiişi bir az jatarüz, 
sonra ejû ojanyk olalym. Ben 
razi idûm, amma jatdykdan 
ewwel kyz i6ûn sordum. Ka- 
pitan dedi, kji ibtîdada 
juregji bulandi idi, amma 
şoçra şuş oldu. Graliba uikuşu 
gjeldi. — Bir saat gjefcmedi, 
gjemiji beni ojândyrdy — !^ji 
duman a6yldi wa Laziştan 
da^lary gjuneâde parlaiordi. 
Kyz da ojandy we aj oldu^^u 
iSaret etdi. Dûn achSam kar- 
daây gjetûrdûgû jemekden 
werdûk ana bir par6a. Any 
jedûkden sonra keifi 6jû oldu; 
bir â6j bana kjendi lişanynda 
sordu , we lakjin 6erkeş6e 
bilmedigûmden anlamadym. 



bcr dit\\t S^reffenben. — o^ur 
ift au8 bcr grict^ifdŞctt (SdŞiffers 
\pxadit ttt'â îürfifci^c übemoms 
men), ©tnfort ift îclne gurci^t 
ntel^r: «Benn btefer 9lebcl nic^t 
toörc, toürbcn totrüon fcrnbtc®cs 
Mrgc ber(bûmalâ türîlfci^ett) $ro» 
bin j îtbf (iŞarû erblid en. 3)er ÎBinb 
ift aud^ gut; tuenn c§ fo bletbt, fo 
gclûngctt toix nod^ om SSormittog 
on cine SanbungSbrüde (etnen 
^afenort) bon Sûjiftan unh nel^* 
men bort einen S3tffen i5<)etfc 
jtt Utt8. ÎCnbert^Ib ©tunben 
lang fommen mir jegt an ^id)t^ 
borüber, ha^ fel^enSmertl^ »öve; 
eâ ift bentnac^ gut fıd^ ein bi8s 
â)tn niebcrjulcgen, um nod^l^cr 
reciŞt munter 5u fein." 3*^ tt>ûr 
mit bcm SSorfciŞIage jufriebcn, 
û6er beöor id) midŞ fd^lafen legte, 
frûgte idŞ nodŞ htm S3efinbett 
bed ^dbd^nd unb erl^ielt bom 
(Sd^iffer btc Slnttoort, im Sin* 
fange ber gal^rt fci fie feefranl 
gcttjefen, bann ober ftiff gemors 
ben; öcrmutl^Iid^ fei fie einge* 
fc^Iafen. @c^on nocŞ toeniger 
ûlg ciner Stunbe toetfte micŞ 
ber @(^iffer; ber S^ebel öffne 
(jerftreue) [lâ^, unb bte (Sonne 
fdŞeine. ^uc^ ba& ^dbd^en »arb 
toaĞi uttb bebeutete butdŞ S^^^^^' 
bû6 eS fie l^ungcre. SBirgûbeni^r 
©trpaâ bon bem ©ffen, Ujelc^eS 
i^r İBrubcr am 5Cbenb üorlŞer 
gebrûc^t ^atte. Sf^ûcŞbem fie biefeâ 



— 108 — 



Bîr az wak7İdan şoçra ben 
gjemijiji 6ağyrdym kji mera- 
mini istifsar edup başa bil- 
dûrşûn. O da şahilda şoilenen 
cerkes lieanynda ep ^jû fiatyr 
ikjen, i6erde dağlarda şoilenen 
liçandan pek az anlardi. Ni- 
bajet bildi kji kyz öcümüzde 
sâbilda abdest almak istedi 
we kjeman sordu, o şabilda 
Iştanbol nerede. Aça jewab 
etdiler kji o dallarda gjörü- 
nen binalar Iştanbol dejil, 
amma bir kjöi olurlar; kji 
Iştanbol deha ötededür, wa 
kji jakynda bir iskele wardyr; 
oraja waryp, gjemiden 6yka- 
jağyz karaja, we orada abdestin 
alajak. — Gjördügümüz is- 
kele Laziştanyn Atina nam bir 
kjöji idi; orda bir aziz dostu- 
mun orta^ otururdu, bir cim- 
âîrji, kji "wak'a giöru§medûk 
we Sacbsen bir birini tanyma- 
dyk, bir ka6 senneden berü 
tijaretje beraber mu^atib^de 
bulunduk. Atinada karaja 
janaSyp, benüm chalaykymy 
kapitanyn hyfeynda brakdyk- 



ju ft(ö gcttommetı fyıfU, »urbc 
fte bcrgnügt; ftc fragtc tnid^ no^ 
©ttüaS in titrer ^ptaâit, ha i(3§ 
ûbcr fcitt îfd^rfcfftft^ tocift, t)cr* 
ftanb iĞ^ bie grtûge nid^t. 92û(^ 
einer SBciIe rtcf icŞ ben ©t^lffcr 
l^cr, bamit er iŞrcn SBnnfciŞ er^ 
frage unbntiri^n mitt^ilc. Slber 
anc§ btefer, totnn auĞf btö an 
bcr Mfte 9e(t)rodŞcnen Slfc^r* 
îcffifci^en 3)tûlecte§ gicmlic^ mdci^s 
tig (»örtl.: bcâ on ber ^fte 
gcfprodŞencn S)iaIectcS îtemlic^ 
ntöciŞtig fetcnb), öerftanb bod^ 
üon ber im 3nncm, in ben ®es 
Birgcn, gcrcbeten (Bptadje \tf)t 
loenig. ©nbliciŞ lourbc c8 t^m 
!Iar^ ha^ baS ^ühditn auf bem 
Ufer öon nnâ ©anbıoaffer (jur 
rcligiöfen SSafciŞung, borjügltt^ 
noc^ SSerricŞtnng eincS İBcbürf* 
niffeg) berlûngc unb gugletd^ 
fragc, »o anf biefer Mftc (Son* 
ftantinopcl liege. Wlan antroor* 
tctc il^r, bit ^önfer, bie ftc on 
ben Sergen \t^t, fcien ntciŞt 
©onftantinopcl, fonbern etn3)orf. 
@tantbul liege iDeiter bor unS. 
3)o(^ fet in ber Mf)t einc ^afen* 
brütfe; bort angclangt ttjürbcn 
tt)irbont@(iŞiffe ûn^âSanb ftetgcn, 
unb bort îönne fıe i^r ^anb* 
toûffer bcîommen. — 3«ıcr toon 
un§ erblirfte ^ûfcn toav Sltina, 
cin S)orf Sûjiftûnâ. 3)ûfelbft 
todf^nte ber îlffoci^ cineg fel^r 
geçirten grreunbcS \)on ntir, ein 



— 109 — 



dan sonra o öimâirjiji bulmak 
i6ûn pazara gjitdûm wa duk- 
kjanynda açy telakki idûp,be- 
nûm doğru ol öerkes kyzymyıj 
lakyrdysyny a6dym we muâa- 
Yerh etdûm. Sual etdi 6imâirji: 
kyz 6erkeş olduğunu burda bir 
ijimeşne bilürmû? — Dedûm 
iji: henüz waşyl olup, feluka- 
dan jûzûnû juwmak iöun be- 
nüm il^ beraber karaja 6ykdy 
wa jalyda kapitanyn hyfzynda 
any brakdym. 



Walı, wah, dedi, benûm 'azizüm, 
siz za'hmet alyp bu kul un kapy- 
şyny öaldynyz, wa taly*syzly- 
l^ymden naây farzi'aînym olan 
ikramy sizûn hakkynyzda ijra 
edemem! Buranyn ehalyşy, 
effendûm, zijad^şi ile dindar 
müşûlman olurlar, wa bir 
mûsûlman kjöl^ jochşa cha- 
layk bir christianyn maly ol- 



8u(^dlŞol3-$dnbIer, ten iâ^ jmar 
nic gefc^n l^attc, fo bofe »ir 
))etfönIt(iŞ einanber nidŞt {annten, 
mit JDcIdŞcm ic^ aber fcit ^al^rcn 
tnic^ in commercicllcm SBricf^ 
iDed^fel befunben İŞatte. ^adjbtm 
toit in îttina gelanbct, licg 
id^ metne @cla))in in ber $ut 
beS ^a))itönd unb begab mic^, 
um ben Sut^SbûumŞönbler ju 
flnben, nûd^ bem öajût. 34 traf 
il^n ûud^ bort infeinem ©efdŞSftâs 
laben, morauf i4 fofort auf 
jeneS îfdŞerfeffenmöbd^n bie 
ditht brad^te unb um ^îatlŞ fragte. 
3)er S3ud^â^oIa=$önbIer ftûgte: 
,,3Bei6 ^ter trgenb ^^manb, 
hai ha^ ^öbc^en ^fc^erfefrm 
ift?" — 3(^ ontmortete: ,,(5ie ift 
foeben angefongt unb Don ber 
gelufc, nur um tl^r ©eftt^t 5u 
toûfd^n, mit mir jufammen an'^ 
^anb geftiegen too id^ fte am 
©tranbe in ber ©ut beS ^(H)is 
t&n^ üerltejs." 
„D ttjel^/' entgegnete er, „mein 
gee^rter ©err, @ie ^oben ftdŞ 
bie 3)îü]§e gegeben unb an 
biefeS, 3^re8 ^nec^teâ 2:^ür 
gellopft, unb gu meincm Un* 
gltidC îann idj ber mir ûI8 l^ci* 
ligfte ©(^ulbigfeit obliegenbcn 
ÇflicŞt, (5ie ju bettîirt^en, nicŞt 
genügen. ^ie Sinmol^net biefed 
DrteS, mein ©err, fınbfiugerft fas 
natifd^e^Kufelmfinner, unb locnn 
gemerft »irb, ha^ ein muŞamme* 



— 110 — 



duğun bilseler, açy zor ü^ jeşir- 
likden kurtaryrlar , wa bu Ser'en 
jayz olduğun, şiz da bilûrşiniz. 
âimdî şiz bizum milletimyz- 
den olduğunuz jüzünûzden 
bellû, wa dıgulursa kji bir 
mÛBÛlman karynyn sahibisi- 
niz, bu naşil oldu sormazlar, 
amma olşaat ûzerûnûze hujum 
ederler kji elinûzden any 
chylaş edeler. Kyzyçyzy zabt 
^tdukdenşonra sizi rezillik il^ 
mehk^mâıjö Sekerler, bitün 
warietûnüz, hatta espabynyz 
ja^a olur, we hajatyçyz bile 
muchaterada. — Eh, dedüm, ba- 
na naşihatynyz ne dür? — Naşi- 
hatym, dedi, bu dür, kji Atina- 
dan heman kaöaşin wa gje- 
jelemek i6ün baâka bir işke- 
Ih^h gjid^şin. O işk^l^ pek 
tenha olsa gjerekdûr, mesela 
Sürmene yöinün,kji jalyşynda 
bir kahw6 wa bir bek6i kaly- 
başyndan baâka bir ew jokdur. 
Elbette riâwetsiz memaliki 
mahrusâdabirâ^j olmaz, amma 
Şürmenöd^ 66k masraf lazym 
dejil: bir oka kahwe bekjije 
hedije werir8eniz, ol gjeje we- 
fadar bir uâak size olajak. 



banifiiŞer (f^untt^er) 6!Iat)e ober 
etne toetge @cla))tn baS @igen« 
t^nm eineS G^riften ift, fo Bc« 
frcictt fie ftc mit Oktoali auâ bcr 
©clûücrci, uttb @ic totffcn fclbcr, 
hai bieS tıad^ bent mulŞammebas 
nlfc^en iŞciIigen ditâ^t gcftattct ift. 
"Slnn aber ift nac^ ^f^vem Ocfit^tc 
un^tpeifel^aft, bağ @ie unferm 
SBoIîe (bcr armcnift^n ^îotiott) 
ûngc^ören, unb tücnn bcfannt 
tüürbe, bo6 @ie ©tgcntpıner 
cine« mu^. ®etbc8 flnb, fo 
loürbcn pc nid^t fragcn, toie baS 
fttö 5«getrûgcn, fonbcrn fofort 
ûuf @ie ctnen ^tngriff madden, 
um bic ^erfott ûuâ SlŞrcn $ön* 
ben ju befrcien. Sîûc^bcm ftc 
ûber ba^ ^öbc^cn in $cft^ gc:: 
nommen, mûrbcn ftc 6ic mit 
^ol^n bor bûS mul^ammebanifc^ 
©crid^t, bic 3WedŞfcme]§, ^Ğ^ltpptn, 
aU 3^r (gigcnt^um, fcIBft glŞre 
^Icibcr rûubcn nnh fogar ^^x 
Seben geföŞrben." — Sflun, fagte 
ic6, „unb »ûâ ift l^ier ^x 
diai^?' — „3Rctn maiV' fagte 
er, „ift bcr, bag @ic fofort toon 
tltina flüd^tcn unb jum Ueber* 
naciŞtcn ftcŞ nadŞ cinem anbcm 
^ûfen begeben. S)icfcr Çafcn 
mvL% fcl^r eittfûm fein, j. 35. ber^ 
jenige beg S)orfcS (Sürmeni, 
ûuf beffcn iStranbe fıc^ au^er 
cincm ^ûffccl^ûufc unb ciner 
SBörtcrpttc gar !cin ^ouâ be* 
pnbct. @g ift ia ol^nc 8»cifcl 



— 111 — 



Amma her âejden ewwel şizün 
gjemijinyzi bizüm tarafdarly- 
gymjzh kEizanınaly. Ben, dedi, 
bmraja gjelen kapitan u gje- 
mijilerüıçL öo^unu tanyrym ; 
faaîd^ gjdelûm, bakalym,belkjî 
şizünkjinûn il^ da gjörûâ- 
dûm ewwel. Deniz kjenaryna 
enerkjen j olumuzda dukkjan- 
lorda bazi lazym olajak âejler 
alyryz. Masraf i6ûıı kairmayç, 
bakyn kji bu fena baldan 
kurtulaşşiniz. Malynwayrzyn 
hatta hajatyı;^ âimdi şenun 
gjemijinûn elinde. 



Ben, hakk dostumun elinde ol- 
duğunu ykrar etdûm wa,ber s6j 
büdûgû gjibi japşyn, aça rija 
etdûm. Anyn i6ûn joljulukda 
adeta bedije i6ün alynan §ej- 
lerden, ja'ni kabwe, âekjer, 
tütün, 6ibuklûlöleri, we bunun 



olŞne @)ef(i^n! (b. İŞ. ogne İBe^ 
ftc^ung) in ben türîifciŞett ^ro* 
Dinden ntciŞtâ ju matken, ober 
in ©ütmeni ftnb bie $(u$gaben 
gering. @ie geben cine Dîa 
^affec an ben îBcidŞter, nnb 
baf ûr ttJirb er S^nen jenc SîadŞt 
cin tteuer 2)iener fein. Slbcr 
bor ûllen 3)tn9en müffen toir 
giŞren (SdŞiffer für baS Sufam* 
nten^Itcn mit unfcrer ?Partei 
geroinnen. „3dŞ/'fagte er,„fcnnc 
bie ^tfftt fontntenben 5£a))itâne 
unb ©c^iffer jumeift, too^lan, 
Iû6 ung barum geŞen vınh nadŞs 
fclŞen, öicHeidŞt ^abc idŞ mit bem 
SŞrigen fdŞon ju tlŞun gelŞabt. 
SSaŞrcnb »ir jnm 3Weere8ufer 
iŞinabfteigcn, faufen tt)ir auf 
nnfcrm SSege in ben Soben eini= 
gc ©acŞcn, bie nnS nöt^ig fein 
îönnen. SBegen ber 3(n§gûbe 
^aben @ie leine @orge, felŞen 
@ic nur gn, bag @ie ftdŞ au8 
eincr iiblen Sage retten. 31Şre 
^abe unb 3§rc @^re, ja fogar 
SlŞr 2eUn ift je^t in S^reS 
6c^ifferg §ûnb." 
3(§ geftûnb ein, baj mcin Sreunb 
rec^tŞabe (bie SSû^rlŞctt in meineâ 
greunbeâ ^anh fei) nnb bat 
if)n, er möge Slttcg noc^ fciner 
©inftdŞt (loie er eS joiffe) cin* 
ridŞten. ^ujer ben ber 9îegel 
nadj bci eincr fftcife ju ©e* 
f(SŞcnîen angclûuften ©ac^en, alS 
toffce, Sucîer, îûbaf, «^fcifen- 



112 — 



gjibi Seilerden baâka karylara 
muteallyk espap, mesela şerpuâ 
ferajeh, kundura alyp, işkelej^ 
waşil olduk. Oraşynyç alıwa- 
lyny ejû bulduk. Kyz karada 
ikjen, bîr kjîıneşne gjeömemiâ 
idi, kji ana bakşyn wa, kjim 
dür, sual etşûn. Atina ehalyşy 
fena olduklarynj' kapitany- 
myz kjendisi bildi; bizüm 
dostumuza şöz werdi kji 6apy- 
jak o iskeleden 6ykajak wa 
Trabizonda wuşulunda karaja 
janaSmakdan ewwel 6imâir- 
jinün bir mektubini ortagy 
olan paâanyn şarrafyna jolla- 
jajak. Mektubun mazmunu idi, 
kji ben chalaykji dejil ikjen 
-cerkeş dijarynda baâymy kur- 
tarmak icûn böjûk bir adamyn 
kyzyny şatyn almak mejbur 
oldum, wa kji şöz werdtlm idi, 
^ji illa bir böjûk adama jene 
şatmajaim kyzy. İmdi her 
kjeşden ewwel hazreti walijĞ 
•âundan haber wermeje mejbur 
oldum, belkji ewi i6ün bir 
chalayk lazym, jochşa Iştan- 
bola doştlaryndan birisini 
JıedijĞ jollamak işterşa, hazret- 
leri Sunu alsa gjerek; 6ûnkji 



!5))fe unb bgl. ^tngen fd^fften 
totr beg^alb audŞ auf t$tûuen 
be5ügli(^e ^egenftönbe 2. $. 
grauenmüte, Uebermurf, @dŞul^ 
an unb gelangten fo an bie 
fianbungSbrücîc. 3)tc 8»f*öttî>^ 
bafclbft fonben »ir gut. @o 
lange bad ^ftbdŞen am âanbe 
toeiltc, tt)ar Sf^icmanb öorübcr* 
gefommcn, bcr nac^ tl^r ^tte 
fc^cn unb fragen fönncn, »er 
fte fet. ^ag bie İBe^o^ner t)on 
^tina ein rolŞeS Sol!, bad tougte 
unfcr f a<)ttan felbcr. @r gab 
unfermgreunbe ba^ 95crft)rc(^n, 
möglidjft balb bon bicfer San^ 
bunggbrüde aufjuBrc(^cn unb 
bci feincr îlnfunft in %xQptinni 
bor bcm Slnlanben cinen ©rief 
beg ^VLâfi^ol^^^&nhltt^ on ben 
SBanîter ht^ ^afd^a, »elezer fein 
^ffociö »ar, ju bcförbcrn. 3)er 
3n^aU be8 ©riefeâ »ar: iâ^ 
fcî, »enn oud^ leinen $onbcI 
mit »cifeen ©clabinncn treibenb, 
im îfc^erîeffcnlanbe, um mcin 
Seben (ctgentlit^: meincn ^o})f) 
ju retten, genöt^igt »orben, hit 
îod^ter cineSöorne^menaKanneâ 
ju îaufen, unb \â) Şabc auti^ 
mcin SBort gegcben, ba§ 9Köb* 
d^en nur »teber on einen grofecn 
3Kannjuoerîoufen.9lunbetra(Şlc 
id^e^otâ^flttöt, bor oHenonberen 
@r. @îc. bem (Stott^olter ^ieröon 
iRod^riciŞt ju geben; üieHeic^t 6c« 
bürfe er für fein ^ouS einc 



113 — 



bnmua gjibi bâr ısa4y ol 
behaşyna dtknjaıda bulamıû^' 
jagidi. — Mektubuç mazmunu 
bu idL Amma gjelelûm kyza. 
O gjetürdCigûm eşpabi gjörüp 
ıra Trabizonda wuşulunda 
gcginejejini anladylsda , şe- 
wmjmden epşem öldy. Deniz 
zahmeti onudulmuâ idi, Atinar 
njn iskelesinde kalmak lıi6 
işt^nedi wa gjemijileri gjit- 
mek i6ûn kjendişi ta*jîl etdi. 
Nihajet saat onda, ja*ni gjûneâ 
batyşjndan ewwel ikji saat, 
feluka hazyr idi. Ruzgiar hi6 
jogndu jaly altynda; anyn 
î5ûn uâaklar ewwel Igûrek 
Sekmelü idiler, a6ykda ejû bir 
hawaji bulduk wa t6z ilerû 
gjitdûk. Gjejenim ü6ünjû 
çaatynda Şormen^ işkel^şin^ 
wardyk, onda jatdûk bir ka6 
saat kahw61ıanenûn öartaforn- 
da. 



»ofen, «ürlifd^=î)cutîd^e8 (»t^ptU^U^. 



©claöin, obcr tocnn er ctnetn 
feiner grcunbe in ®onftanttnot)cI 
etn ©cfd^enî fcnbcn »ottc, fo 
foQe ©e. dtjçc. biefe tte^ıneıt, 
benn eine fo ))a{fenhe ^erfMidŞ:: 
!eit tt)erbc er um ben ^reiS ber* 
felBcn in bet gattjen 3BcIt ni^t 
flnbctı. — 3)aâ »eır ber 3n^ûît 
bc8 IBnefeS. ®od6 ipenben mir 
um& ^ bem ^fibc^. m^ 
baffctte bie bon mit mitge^ 
brû^tea ^leibungSftütfe falŞ unb 
betftûnb, bûjj e« btcfclben na4 
feiner ^nîunft in 2:rû})e3unt 
tcûgen toerbe, »ttrbe e§ tJor 
Sfveubef^sKu^Iod. ^ieBefc^toetbE: 
beS SKcereS (ber ©cefal^rt) »üar 
öergeffen, fte bevlcutgte burd&auğ 
ttic^t in bem ^afen öon Wm 
gu bleiben unb trieb tJieImeV)r 
felber, um f ©rtjuîommen , jur 
©üc atı. @nblid^ um 10 Ul^r — 
b. ^. jtoei ©tuttben bor ©outıen^ 
untergang (nocft türüfd^er 3eit^ 
red^nung; — im Drient beginnen 
bie anjeimal 12 ©tnnben beâ 
2:ûge« mit ©onnenunterganö) 
toat bie gelufe bereit. Unier ber 
UferûnŞöifte fe^Ite ber SBinb tooa- 
ftönbig, baruml^atten bie ©c^iff^^ 
burfdjen anfanglic^ ^u rubern 
(ttjörtl.: bie fRuber ^u jiel^n). 
^m freien 5Plccre aber fonbcn 
»ir etnen gutcn SSlnb unb fa* 
men rûfcŞ Dortoörtâ. 3» ^^^ 
brittcn (Stunbe ber îfladıt ge^ 
langten toir nac^ ©ürmeu^, 
8 



— 114 



Aitab oldukde, felukajy denize 
6ekûp gjitdûk; bekjîden lıi6 
chaber jo^du. Gjej^dö bir 
ka6 saat pek rahat ıgudugu- 
muzdan keifümûz dün achSam- 
kjinden deha ejû idi. Hawa 
jene bulaoyk idi, amma 6ok 
gjemUere rast gjeldûgümüz 
bujuk bir limana jaklaâdyğy- 
myze delalet etdi. Trabizona 
wuşulumnzda limanyn diâary- 
sinda lengeri atyp gjemiji bir 
uSağyny karaja joUady ^i 
paâanyn şarrafynaAtinaly^im- 
âirjinün mektubini gjetûrsün. 
üâak t^z gjitdi, t^z gjeldi. 
.Sarraf," dedi, ,mektubi oku- 
dakdan sonra, bana şuwal etdi^ 
şizd^ gjemidö bir kyz warmi? 
War işa, gjit, bana mektubi 
jollajana selam et, ben kjen- 
dûmgjelejegimjanyna. Amma 
benûm orda olunjajadak şa- 
kyn kyzy karaja brakmaşyn- 
1ar. Diwanda iâûm war, any 
bitûrdükden şoçra 6apyjak 
gjel^im şizün felukanyza.** 



loofclbft tt)fr einigc ©tunbcn mıf 
bem $(Itan bed JSaffee^aufe^ 
fc^Iicfcn. 
«tö fpöter bcr 3Ronb ^icn, 
tıad^bcm »it bic Sfcîulc in 
ha^ 3Kecr gcjogen, ful^ren mir 
ûB. SSon bem ©tranbnjöd^ct 
»ar gar Icinc 9icbc. %a »it 
in bcr ^adjt cinigc ©tunbcn 
fe^r tul§tg gef(^Iafen götten, 
fo tDûr unfer SBcftnbcn bcffcr 
olâ îlbcttbâ boTİ^cr. 3)ie Suft 
»ar »icber trübc, abcr bo6 
»ir biden ©d^iffcn bcgcgnctcn, 
^tgte un$ unfere ^nnö^enmg 
an eincn grofecn ©afen. Sltö 
»ir nad^ îrojjejunt l^ingclang* 
ten, »arfen »ir aujcrl^alb bcâ 
^afenS îlnîer, unb bet ©djiffet 
fanbtc einen fetncr SBurfcftetı 
an'â Sanb, um bem 83anquier 
bed $af(^a ben S3rief beS fdnâfi^ 
ŞoIj=.&önbIer8 auâ ?ltina ju 
ûberbringen. 3)er SBurfc^ glng 
rafd^ fort unb Eam rafd^ jurûd! 
mit ber Si^ac^rid^t: nac^bem ber 
İBanquier ben ©def gelefen, §ûBc 
er i^n gcfragt: ,,öa6t3Şrbei@uc6 
cin 3Wöb(§cn an ©orb? SBcnn 
bicg ber gali, bann gclŞ' unb 
grüje ben, bcr mir ben S3ricf 
fanbtc, lâj »erbc fclber ju 
iŞm fommen. ?l6cr betor idi 
bort gc»e(en, foHcn [it fıâ) p- 
ten, ba^ SRöbd^cn an'§ öonb 
gu laffcn. 3(iŞ Şabe im S)t* 
ban (ber ^robinafalrcgicrung) 



— 115 — 



01 aralykda kyz jyjkanyp ge- 
jindi idi, wa bîr par6a kah- 
walty jedûkden sonra, lima- 
nyn harekjetine bakmak il^ 
ejlendi. Bir ba6ıık saatdan 
sonra bizûm zarraf da gjeldi. 
Afvr edersimiz, dedi, gjejik- 
dük; amma bilûrsiniz kji bi- 
zûm dewletimüzd^ her halda 
ichtijat lazym. Ben burdakji 
musnlmanlaryn dindarlygyn- 
dan pek korkarym; anyn i6ün 
erwwe]a gjitdûm paâaja, sizûn 
kyşşanyzy, naşil kji mejbur 
olduçuz — filan begûn kerîme, 
sini şatyn alma^, ana nakl 
etdûm we, kerem 6dûp, size 
bir jol giöstersün, naşil zian- 
syz bn mucbateraly maşla- 
hatdan öykaşyçiz hazretlerin 
pek 6ok iltimas etdûm. Paâa 
dedi kji, bu maddM^ baâka 
nasihati jok illa kji bir ân 
ewwel o herkes kyzi emin bir 
adama şatsynlar. Resmen me'- 
mûrlar taraflaryndan başa 
haber werilürsa kji musulman 
kyz bir christianyn mûlkjinde 
bulunnr, ben mejbûr olurdum, 
bu maşlahati teftîâ i6ün menke- 
mejö teslim we kadhinyn 
hükmin, ne kj olursa, ijrâ 
edâim. Dedum: pek ejû, amma 
^ime şatşyn? Dedi: kjimö 



gu tl^un, fobolb btc8 beenbtgt, 
ttjctbc İĞİ ifoW Jiûc^ @urcr gre* 
lulc îomınctt." 
Untcrbeffctı l§otte bûâ 3Wöbd^n p«^ 
gcttmfc^en unb angeîtetbct; nad^ 
bem fte ûud^ etıoûâ grül^ftücf gu 
ftd^ gcnommcn, ergöftc ftc fıd^ an 
bcm ©licf auf bic öciDcgung bcS 
^afcng. ^aâı onbcrŞûIb ©tuttben 
lam ûud^ unfcr İBanquier. (&nU 
fd^ulbigcn @tc, fprad^ er, iâ) ^aht 
ttiid^ »)crfpötet. ^cr @tc »Iffcn, 
bû6 in unfcrm ficmbc untcr affcn 
Umflönben ^orftc^t nöt^ig tft. 
3(^ fürt^tc tni(^ fcl§r bor bcm 
gfûttûtiSttiuS bcr l^iefigen îürfcn; 
butum begab id^ mid^ junâd^ft gum 
?Pûf (fia unb crgöl^Itc t^m 3^tc O^t- 
fd)i(iŞte, loie @te gcnöt^igt »urbcn 
be^unb beSİBe^^ociŞtet gu f auf en, 
unb bat@e.@fc. brtngenb, eriDoIIc 
bie ®nabe izaben, unb 3l§nen 
einen 2Beg iDCifcn, tuic (Sic au§ 
btefcr gefö^rlit^cn ^tngclegen^eit 
ol^ne (St^aben ^rauâlömen. 3)er 
^afcŞa fûgte: 3n biefcr Qaâit 
]§abe ic^ feinen anbem diaifi, afö 
fo rûfdft tDie mögU(ft jenc« tf(öer= 
fcffıfd^e 3Kab(fteu an einen fitnem 
3Wann ju üerfaufen. SBenn offu 
eten üon ©eitctt ber SBeamten 
mir İftûtörit^t gegcben ttürbc, bû§ 
ein muŞammebûnifdjeg SRöbdŞen 
fıcö im S3ert6 cinc8 ©ariften be* 
fönbejo totirbc td^ gcniJtl^igt fcin, 
hit ©aci^e gur Unterfuc^ung ber 
aKcdŞlemeŞ (bem türf. ©ertd^t) ju 
8* 



— 116 



Igi i§rfcirşa; salt muşulman olsa 
gjarek. Dedûm: Ehefieııdfiın, 
ben hazretlaryndan baâka we- 
fadar bir muşuhnani burada 
bilmem. — Benûm faajetöm 
jok, dedi. Bu gjün achââma 
kadar bir âej gjörm^jöj^im, 
bir Seg bilm^jöjâim; bımdan 
zijade istemıejin benden. — 
Jazyk, dedüm, bu böilö işa, 
döştüm mejbûr olajak, Igi bu 
fgjejö Şamşyna gjitşün, kji 
Şamsyn Padaşy, derler, hile- 
baz bir adam, bu chalaykj 
ÛjüE alajak wa rifiwet olarak 
Iştanbola jollajajak. Derler 
kji Erzemma jochsa Halebe 
tevjîh olunmaja Öalyfiyr. — 
âuım iâitdtLkdenâonra Paâa 
dedi: Sen üjâz d^şîn^ aça 
hiö dinlemen! Ejim kji sa- 
tarsa bir â^j,bu dunjadâ. enûjûz 
der, wa kjimkji alyrsa, behaly 
der; a6yk soile, ka6 ^urus 
istersin? — Paâa effendûm, 
dedüm, bu mala gjör^, ben 
nh şöileim? lıaiwan war kji 
elli goruSa behaly şatylyr, 
war da kji elli bin gıtrnâa 
üjüz. Ğün^ hazretünûz, ja- 
kySmaz, dersiniz, kji ben kjen- 
düm o karyja bakaim, bir 
kjaja kadyn jokmu sizd^ kji 
joliajasûyıİE ? — T&hminen 
soil^, paâa 3ewab etdi; ben 
zengjin adam ohnadyğymy 
kjendüç bilûrşİDi. — Safcyjyehli 



übcrgcbcn, unb ba8 UrU^I beS 
Stah^\, toie ed anâ^ imtnet laute, 
auSjufül^rctt. 3(6 fagtc: ©eŞr 
tDof^l, ahtv »cm foUtc er t)cr= 
Eûufcn? @c fagtc: 5EBcm et ttitt, 
«ur mttg ed etıı Ttv(fyatmtbwiitt 
fcitı. SdŞ fagtc: O, «cin ^rr, 
oujcr dnvn ©çocttcnj Icıttıc i(^ 
fehtcm %WKxWt^[\qtR ^ul^ete- 
boncr İŞicr. — 3(6 ^bc fetnc 
©cküiıı nü^İQ, fagtc er. S5t« 
fftkitfihtf^ tocrbc iû^mm fe^ett 
unb ^iâ^^ erfo^tctt; nıe^ ber^ 
fangcn ©k ni(6t iwm tmr. — 
Sc^obe, fagtc i^, luenn bic^ fo 
ifi, fo totrb tııctn grcmıb ge^ 
ndtŞtgt jfcin^ btefc %a^ mâ^ 
©amîfuıı %n fa^en, beım ber 
^fc^a \>m ©ûmfun ift, fagt 
•man, eiiı intdgantcr Wt<mn; ber= 
fcttc toirb h\^ <ScIat)m tool^I* 
fcU îaufcn tmb al8 S8eftc(6ttng«* 
gabc naâi (Sifm^taxA^e\>el iâj^âtn, 
Ttan htf^aupttt, cc orbeitc baran, 
nûdj i^jerum obcr no^ %ti!ppo 
bcförbert ^n toerbcn. %U bet 
Şafc^a bied ^ernommcn, f))ra(i^ 
er: 5>tt fagft »o^lfeil; barauf 
a(6tc 1(6 gar nic^t. S^ber ber 
auf @cbcn etmad t)erEauft, nennt 
cg tt)o6lfeiI, ımb »er c8 fauft 
nennt cSt^cuer. @age offen,tDİe* 
biel ^after forbcrft S>u? — ^rr 
îPaft^o, anttöortete t(6, ba« tft je 
<na(6 ^et Soare, mai^ iam i(6 
bagu fagwı? @6 iflebt Şfcrbe, 
»eld^c für 50 Şiafter ^fteuer ucr^ 



117 — 



yn okkn^nııa kefil Othmun, wa 
l^ndisi ka6a kyzy satynaldy 
bilûrûm. Bu meblağ jol maş- 
rafini ilâwe etmeliLiz; mala 
gjör^ bu az bir ââj. Her hâlda 
chalâyk nzh ûjûz olajak. Hâla 
en iktyzaly ijiaja kadynyn 
buraja gjelmesidür; zira be- 
jenmezsa o, biz nâfil^ 6aly- 
Sionız. 



Paâanyç sarrafyndan bu i&d^ı 
iSitdukdan şoçra ben aça te- 
âekkor etdüm wa ügimûz 
^aja kadynyç gjehnesin^ 
bekledük. Wa filwaky bir ja- 
lym sa'at gje^edi, kji temiz 
gjüzel bir kayk önümüzde 
gj&rfinürdu kji limandan kju- 
rek ile do^ru bize jaklaâyrdy. 
Paâanyç sarrafy bana nasihat 
werdi: bir ajakterin', dedi, 
hazyrla, ja'ni bir ingliz altunu 
kji güzel bir mandil i£ine 



fauft toetben, unb anbere, toeld^e 
mit 50,000 $iûftcr bittig finb. 
^ @ure d^celleng ed utıgegicm^: 
lic^ ftnbe», bttg @ie in ?Scrfon baS 
gfrauensttnmer anfelŞen, l^ben 
®te bçnn îetnc §ûu8« unb ^f:^ 
mciftetitt, melc^ (5ie l^infdŞiden 
föUHCtt? — ©o fagc anıtü^nb, 
criDİberte bcr ^fc^. 3)o6 ic^ îcin 
reic^ec Wonn bin, bad tt^igt %vi 
ja felber. — 2)ûfür, bû6 bet »ets 
Klufcr cin ©İŞrenmann i{t, Dct* 
büitge Ui^ mi^, unb füc mküiel 
er bûd W&b<^m erftanben, baS 
loei^ i^ 2)tefer ©umme §ûben 
ıniT bie S^eifeloften bet^ufügen. 
@egeıt bie ^are ge^Iten i^ bie^ 
»enig. Untet ailen Umftönben 
»irb bie ©clûbin gi^nen biCig 
Imnmen. ^ugen6ltdli<i^ tft eS 
ha(^ ^ici^gfte, bag bie ^oudlŞof:^ 
meifterin ^et^r tomtne; benn 
tpenn fte il^ nic^t gefdllt, bann 
ntü^n umc un9 umfonfl. 
9il8id^k>on bem^nquier beS$af(i^a 
biefe ^u^fage üetuûl^m, bantte 
iâ^ ilŞm, unb 6eibe ^rrten loir 
bet ^nhınft ber ^fmeifterin. 
3n ber X^t »ar no^ !eine l^Ibe 
@tunbe t)erfloffen, alS ein tein* 
HdŞer, fdŞöner ^al^n bor unS auf* 
taud^te, koeld^r t>i)m ^fen getabe 
ouf ung ju gerubert »urbe. 3)er 
S3anquier bed Şafc^a gab mir 
ben ffiai^: Imlte ein grugfdtoei^ 
gelb (2:rittfgelb) bereit, unb atnar 
eineu engI.@ot)ereign, ben 3)u, in 



118 — 



baglanyb kadynâ wer68İ9. 
Maşlahatymyz o karyııyn elin- 
di, ja kyzy âimdî beraber 
aJyr, ja bu achâam Samsuna 
warmaly wa jeni nasyblara 
ograâmaly. Janaâdy^ wakyt 
biz any, kyz ile lakyrdi etsûn, 
içerde brakalym, biz da burada 
hesabymyzy japaryz. — Deha 
bitmedi kjelamy, kji kaik wa- 
şyl oldu, wa kjaja kadyny fe- 
lukaja bindirdiler. Gjemiji 
i6erij^ any da'wet etdi wa be- 
nûm tarafymdan mendili tak- 
dim etdi. Bir ka6 dakikadan 
sonra kadyn bize choânud ol- 
duğunu iâaret etdi. Sarraf da, 
gjöz aidin, dejû, subhesîz paSa 
alajak kyzy, bana teh'nije etdi; 
we lâkjin jene ben, wâk'ia 
bujuk bir merakdan kurtul- 
dum işa, düâünmöje baâladym, 
kyzyn belasi ile, Allah etmeşûn, 
param da ğaib olunur; ja'ni 
paâa eda etmeşa, kjimden işte- 
jejejim. Sarraf paâanyn tara- 
fini tutajak, wa mehkemej^ 
gjidemem, zira gjaur ikjen 
âer*en bir müşûlmanyn sahibi 
olamadym. Bu fikirde sarrafa, 
dedüm: Afw edersinis, effen- 
dûm, paâa benûm chalaykymy 
alyr, dersiniz, we bu achâam 
elimden gjidejek, we lakjin 
âimd\jĞ kadar behaşini kjes- 
medük bil^. Bunaşil olajak? 
Amma sarraf bana: korkmain. 



ein l^übfci^ei^ ^ud^ getuunben, bet 
3)ûmc überrcitfift. Unferîtnlicgcn 
ift in ben ^öttben bcrSfrau. (^nt- 
iDcbcr nimmt fte jc^t bû8 SRSb^ 
â^tn mit ficft, obcr toir fûl^tcn 
^eute ^btnb nad^ @amfun unb 
gc^tt ncucn âuföUigîcttcn tnU 
gegctı. ÎBcnn fıc an bet gelufe 
ûngelegt, fo laffcn »ir fie in bem 
innem diaumt mit bcm 3Köb(öen 
5ur Uttter^ûltung attetn unb wir 
madden l^icr unfctc Oîecftnung 
aüein. @r l^atte nociŞ nt^t au^ 
gerebet, aI8 ber ta^n anlongte 
unb man ber ^ofmctftcrin bie 
geluîe beftcigen l^alf. 3)er ^Qp\^ 
tön lub fie in ben innem 9'laum 
unb überrett^te i^r in meinem 
9'îamen baS %uâ^. 9'ZadŞ einigen 
aJiinuten beutete bie S)ame unS 
an, ha^ fie jufrieben fei. S)er 
SŞanquier münfciŞte auc^ ®Iücî: 
5Wöge 3)ein Sluge glönjen, un^ 
jmeifel^af t nimmt ber $af ciŞa ba§ 
SRöbc^en. %oâ^ begann id^, oh 
tDûf)î t)on einer grogen @orge 
befreit, ju fürc^ten, bafe ic^ ju 
ber ^otf^ mit bem SRöbc^en ûuti^ 
noâi, toa^ ®ott tytv^nit, metn 
®elb einbü^en »ürbe; b. İ »enn 
ber $afc^a nic^t bejal^Ien mürbe, 
öon »em (oHte ic^ ha berlangen? 
S)er 83anquier ©ürbe für ben 
$afd^a $artei nc^men, unb gum 
@^ertd^t bürfte i^ nic^t laufen, 
benn aU Ungldubiger fönnte iâi 
nad^ bem^efe^ ntd^tiStgentl^ümer 



— 119 — 



dedi, dostum. Bizûm paâa- 
myza bir kjefil lazym dejil. 
Kefil istemeklik il^ any da- 
lyltmamalyiz ; bir ka6 ai 
beklejub mutlakan paraçy ala- 
jaksin! — Dedûm kji: Onut- 
main, effendûm, bu benûm 
matlubumdan ğairi sermajem 
jokdur; benûm da alajakli- 
lerûm wardyr; korkarym, Igi 
paâa eda etmejinje mufliş ola- 
jagym. — Nejapalym? dedi, 
senin kyzyn kardaşyna charj 
etdygûn meblagy bilûrûm. 
Ejaja kadyn deha kyza şor- 
muâ, ka6â Igöinde şatyldi idi, 
wa anyn ifadesi seninkjini 
tahkik etmiâdur. §una felu- 
kan;fn nawlonu we Atynada, 
we Sürmenödö we nihajet 
burda cbarjyçi ilaw6 etmely 
kji kyzyn behaşy belli olsun, 
âimdi nawlonu we kapitanawe 
nSaklaryne werejegûn bakh- 
Sifileri üzerûm^ alyrsam, wa 
sayr senün hakyky charjini 
nakten elin^ burda eda etsam, 
sen matlubunu bana satar- 
mysin? — Ben dostum, paâa- 
nyn sarrafy, bedawa (ctgentl. 
bad u hawa) ol kadar zahmet 
üzerini almajajagin ewweld^ 
takhmin etdüm wa kjendişi 
arzusunun hududunu iâaret 
etdûgûnden choânûd idûm. 
Anyn i6yn muSkilat etmeje- 
rek, teklifini jewaben, 6unkji 



cinerSRulŞûmtncbûttcrin fcin. 3« 
biefer ^ef orgntg fprac^ itb p bent 
S3anquier: SSer§cil§cn @ic, mctn 
^crr, bet ^afd^o, fagen <Bit, fûuft 
tnein ^(ib4en unb ^eute ^benb 
gel§t fie aug meincm S3eftg. îlber 
bi^ jc^t ^ûbctt tDİr tıid^t einmal 
ben «ISreiS feftgeîteüt. SBie foll 
baS iperbcn? — ^ber ber S3atı= 
qu{er fûgte mir: güreşten @ic 
nitfit, tnein fjreunb. gür uıtfent 
$ûf(öû ift !ein SBürge nötl^ig. 
S)urc^ gorbent eineg SBürgcn 
bürfcn tüiv i^n nid^t erjürnen. 
'^adj cinlgen SJlonaten SBartenS 
toirft ^u ol^ne grûge 3)ein ®elb 
er^atten! — 3(ö ûtıttoortete: Ser* 
geffen ©ie nicfit, mein ^err, ba^ 
td^ auger biefem ©utŞûben Icin 
S3etrie6Scû})ttûI befige unb bafe 
i^ ©Iftubiger l§ûbe; i(^ \nxâ)tt, 
toenn ber ^ûfd^û nicŞt bejo^It, 
bûnquerott 5u loerben. — SSaS 
foücn it)ir mûd^cn? fagte er, ben 
S3etrag, btn S)u für S)ein SKöbs 
d^en ûn il^ren ©ruber gejaŞIt, 
fenne id^, bit ^ûuSl^ofmetfterin 
1^at ûucö bû8 ^übâitn gefragt, 
für loiebiel pe in iŞrem 3)orfe 
berfûuft tüorben, unb il§re Slug* 
fûge l^ût bic S)einige beftötigt. 
S)ûju ftnb bit ©d^iffSnıietl^e unb 
bte SluSgaben Don $ltina, Don 
Sürmeni unb enblld^ bon l^ler 
ju ûbbiren, bo6 ber $rci8 beS 
^JKöbd^en» îlûr lourbe. SBenn iâi 
nun bit ©(^tffSntietlŞe unb bte 



— 120 — 



haayr paraja pek mnhtâjim, 
kabul ederüm dedüm: Sonra 
kapitany da öagyryp benüm 
İ€ün bir ibra kja^dfiny jap- 
dyrdyk; gjemijiler da sewin- 
diler Içji maslahat bftilö bitdi ; 
kapitaoyç i'tibâri pek artajak, 
deâüer, eg^er bilinyr Ikji anyn 
fİBİukasyndan bir kyz doğru 
bir paSanyn hajremiııe gje6di. 
Bir ââj da waridi kji ne baca 
ne chalajke şormnâlar, ja*ni, 
jfebel kafkasjn i^rişjnda al- 
dygym kyzyn behasyny ne 
para il^ eda etdOm. Şafy 
Moskow altyni emiâ oldn^^u 
Subbeleri jo^du, we anyn- 
gjibi altyn da paâanyn sarra- 
fyndan bana redd olundu. 
Ğekdügûm zararlara gjöre 
burda paida olan kia^ ben 
tazmin*- i -wajfib gjibi bana 
balal tutdnm. Jene teırbMer 
olsun, derflm, boil^ Inr alyâ 
weri9den tanri tapala şaklaşyn 
bizi! 



bem ^(i|>ttân unb feinen S^tf d^en 
t>tm ^it )u maâftn^tn ^f^Ie 
auf miĞ^ nel^e unb S)etBe vM^ 
gen mirflt^en^ıtMagen l^itrBoar 
in ^tne ^onb ^U, udaufjt 
Su mir bagegetı Seine Sotbe^ 
tung? 3(^ W^ ^n Slnfong 
an nemtuti^ct, bai mein Sreunb, 
ber ^nquier bed $af(|a, nic^t 
umfonfl fo t>kl ^M^ auf ^ 
neftmen toetbe, unb nmt ^ufne^ 
bctt, bafe CT felbft bie ©rcnsc 
feined ^rlangend fıtnb tŞat 
^l»]^IB mad^te idŞ oud^ leine 
@(iŞ»ieriöfcitett, fwıbern ant^ 
»ortete auf fein Vngebot, ba id^ 
baorcn ®e(be^ felŞr bebütftig fet, 
nft^me i(^ baffelbe an. ^töboHn 
tiefen mit au(j^ ben ila))itân mtb 
Helen iŞn mit eine dutttung 
ottSftelIett. î)ie ©c^iffet obct 
fteutcn r«^ üBet btefe drlebigung 
bet ICngelegcn^it. ^%a^ «n- 
fe^n M ^at)itönd/' fagtcn fte, 
^tüitb fel^t gune^men, tocnn nttin 
erfa^rt, lai üon feinet gfelulc 
ein SRöbd^en unmittelbat in ben 
^tem elneâ $afc^ übetttat." 
d^ toar abet etmaS, wona(i^ we* 
bet İĞİ no(^ bie ©claüin gefrogt 
tootben »at, n&mli4 iri »oö fût 
SKünge id^ bo» im Snnem bc§ 
fiautofu» gelauftc SSlöhâ^m be* 
jal^It ^atte. 3Ran gmcifette ni^t, 
ba6 i* teine tuffıfc^ ©»Ibftüde 
gegeben l^bc; unb eben f oldŞeöoIb* 
ftikfe »utben mit audŞ Don bem 



— 121 — 



A. Fek 6ok muteâekkirûz, effen- 
dfim; hem bizi 6jlendinûz we 
hem da malumatjmyzy chai- 
lyje artyrdynyz. Welâyin 
nmııdııınıtz •war idi, kji o ky- 
zyç konağa duchûlundan da 
bir â6j dejesiııiz, paSa any 
bejendi mi, wa konak wa ta- 
kymynyn zengjinligi wa dö- 
âemenûn jumnSaklygy we mat- 
bacbyny^L temizliği kyzyç 
choâıma gjeldimi? 



B. 1|3 effendûm, paâanyç şar- 
rafy kyzyn behasyny eda et- 
digi gjibi , kyz hareminin 
a'zâşyndan oldu. Anyn cha- 
berini aldy da kjaja kadyn, 
wa olşa'at îzâr ile we fereje 
ile any gj^idürdü, gjemidö da 
Ijimkji ana baksa, jûzünû 
gjörmeşün, hattâ., ben sarraf 
ile meâgûl ikjen, kayğ^a 
any endürdû wa konâğyç ta- 
rafyna gjetûrdü. 



tet. ©egcn bie \)tm mit erlittenen 
^djUhtn crgaft fıd^ l^ier cin ^ov^ 
t^eil, ben idj aU f (^uIbtge6(j^bIoS^ 
Şûltung für tnlr ret^tlitö juftel^cnb 
l^ielt. 2)cnno(ö fûgc td^: Sîictuûfâ 
tüicbcr! ®ott bcr ^öcöftc betoal^rc 
un& bor cinem fold^cn ^nbel! 

A. 3c^ ^in S^nen fel^r banfbar, 
tnctn §err. <Stc l^oben un8 ciner* 
feltö untcrl^ûltcn unb anbercrfeitö 
unferc ^enntniffc crŞcblid^ er* 
JDCîtCTt. Snbcffcn l^atten »ir gec: 
l^offt, bû6 @ic unS ûud^ bon bcm 
©intritt jcneg SRöbiiöcnâ in ben 
^onûf (bie $röfectur) mtttŞeilcn 
iDÜrbcn, ob ber ^afc^a mit tŞt 
§ısfriebeıı idût, olb ber ^ona! nnb 
feintcic^cSSKöblcment, bicîBeiciŞs 
]§eit ber ^olfter, bie ûuSgcfuei^te 
^â)t einen angene^men @tn« 
brud auf ba§ ^öbd^n ntadŞte? 

B. D, metn ^rr, fo »te ber SBon* 
qu{er bed $afd^Q hm $tetd be$ 
3J2öbd^nâ erlcgt l^ûttc, ts>at ftc 
eine Snfaffm beS ^rem^ ge^ 
morben. ^ie ItauS^ofnteifterin 
tourbe babon benad^rid^tigt unb 
Iie6 fıe fofort mit bem ©dŞleter 
unb bcm Uebertüurf beüciben, 
bûmit aud^ ûuf bem @(^iffe "^k^ 
manh, ber nadı iŞr bli(îte, ii^r 
®efic^t 5U fe^cn beföme, ûuc^ 
Iteg fte bû^ ^öbd^en, mö^renb 
td^ mit bcm S3anquter bcfc^öftigt 
mar, in ben ka^n l^erabftetgcn 
unb ftc nûciŞ bem ^onûî bringen. 



— 122 



A. öâlyba kyzyn terbijeşi anyn 
elinde wa bîr dakika m^mu- 
rij etinden gâib etmek iste- 
medi. 

B. B0İI5 dür, effendum, gjemi 
kapitany we kadim agaşi ile 
wedalaSmaga bü^ izni jo- 
gudu. 

A. HiĞ bir deha ağaşi üe gjö- 
rûSdümü? 

B. Hair effendum, gjörûâmedi, 
we şökakda rast gjeldi işa, 
tanymazdy. 

A. Amma dostlardan bir Sâj 
iâitdi mi, keifijeti naşil emiâ? 
mesela sarraf bir ââj nakl et- 
dimi? 

B. Ewwet, effendum, bu weşil5 
il^ az bir âej iâitdük. Kyz 
paâanyn pek 6ok cboâuna 
gjeldi. Elinden any tutup 
baremine ehline gjetürdi, we 
âunu bana achiretje bemâire 
edindüm dejû, bûsni muame- 
lesine any tawşije etdi. Ibti- 
dadan berü şeraji bumajuna 
any takdym etmek nijeti oldu- 
ğundan, umud ederdi, kji cboâ 
jadlar ü^ Asitan^j^ rewan^ 
ola. 



A. SScrmutlŞlid^ »ar bic ^jiclŞutıg 
beS SKöbd^cnS iŞr üBergcbcn, unb 
fic loollte ûud^ ntc^t eincn ^ugcn= 
Uid jtd^ titrer Oblicgenl^cit tni^ 
gicişen. 

B. ©o ift cS, mcin ^crr, öotı hem 
(3c^tff§]§crrn unb t^rcm c^cmû* 
ligcn ^crtn ftd^ gu öerabfc^iebcn 
loar tl^r tttc^t geflattct. 

A. ^at fic titren $erm nid^t toie= 
ber gefeŞcn? 

B. Sîctn, metn $crr, fic l^at i^n 
nid^t mcl^r gefe^cn, unb tocnn 
fic ûuf bcr ©trage t^m begcgnct 
ift, fo !ûnnte er fic nid^t. 

A. %htt ]§ût er nid^t bon SBefann* 
ten etmaâ gcŞört, »ie bic (SacŞe 
bcrlaufcn? ^at nid^t j. S3. ber 
S3ûnquicr irgcnb etioaâ crj&l^It? 

B. D jû, mcin ©err, in bicfcr 
3Beife İzaben loir cinigeS gel^ört. 
S)er ^afc^û fanb bûâ SJ^abd^en 
ûugerorbcntlid^ angcncl^m. @r 
fa^tc fic an ber ^anb unb fül^rtc 
jtc in bû§ $arem ju fetncr grau 
unb cntpfû^I fic beren ®ütc mit 
ben 5Sortcn: ,,biefe l^abe id^ mir 
für bie ûnbere SBelt jur ©cbiocfter 
erloren." %a bon 3lnbcgtnn hti 
i^m bic Slbfic^t bcftanb, fic bcm 
®ro|5^crrIic^cn ^arem alâ Oc^ 
fd^enf barjubietcn, fo l^offtc er 
fic mit tteblic^en ©rinnerungen 
nac^ ber ©d^tocKc (ndmlid^ ber 
©eîigfctt, S3cjcid^nung bcr ®ro6^ 
l^errlic^cn ^ofeS) ju inftrabircn. 



— 123 



A. Ne dersiniz, bundan paâaja 
bir faida olajakmi idi? 

B. Ğâlyba olmajak; kyz tûrkj^ 
bilmez, iji hunkjaryn huzu- 
runda Paâaja lütfen lakyrdi 
etsûn, we bilürsa bil^, cbun- 
kjâr ol âachş dejildür kji ter- 
bijesiz bir kyzyn lafy ile 
rijâli dewletden kyjâs eder. 



A. Az bir âej iâidildi dedün. 
Bu ne emiâ? 

B. Ewwela kji paâanyn hedij^şi 
latyfan^ kabul olundu. On- 
dan sonra haremde güzel bir 
lakab ana werdiler, ja'ni nûri 
mahall, olduğu jerün iâigü. 
Deha kadynlaryn birisine hyz- 
met i6ûn teslim olunmady, 
zira ewwela terbij^ olun- 
maly. 

A. Mekteb gjibi bir §6j war- 
my haremde? 

B. Muallime karylar wardûr, 
kji ba'zi 6algylary öalmak wa 
türkü cagyrmak, wa rakis, wa 
bir parça dikiâ, we nakâ iâle- 
mek, wa şa6y kywyrmak we 
âunâ, muââbih â6jler kyzlare 
ögredyrler. 

A Bu ta'lîm bitdükden şoçra 
ne olur? 



A. SSû§ meinen @ic, loirb bûbon 
bcm $ûfc6a iDol^l 9Zu^en er* 
toû(^fcn? 

B. SSermutl^Iid^ îctncr. 3)a8 SRöb* 
c^ctt öcrftcŞt ntd^t 2:ürlifc^, fo 
bû|5 câ in ©egenloart beâ ©rojjs 
l^crrn ju ©unften be§ ^afd^a 
rebcn îönntc, unb locnn fıc ûud^ 
f:[)rec^cn îönnte, fo ift boc^ aud^ 
bcr Sultan îdn Wlann, bet jtc^ 
burcö ctncg unerjogcncn SJİöb* 
c^eng ©cfc^mö^ itt fetnem Ur= 
t^cil über bic ©taatömönner be* 
ftimmcn liefee. 

A. ®oc^ fagten @ie, ©inigeâ ^abe 
bcrlautet. SBaâ loar baS? 

B. Sunöc^ft, bû6 ber ©ultan ha^ 
®cfd^enî be§ ^ûfc^a ]§uIbbolI gc* 
ttd^mtgtc. ©obann, bag t^r im 
^arcm ein fc^öner Sîufnamc gc* 
geben murbe, nömlıcft: ^uvi 
SDlaf^aU, b. Ş. bû§ Sid^t be§ Orteâ, 
tt)o ftc ftd^ Bcfinbet. "iftoâ^ ift fle 
îciner ber ^ab^nen gum 3)ienft 
üBcrgeben loorben, ba fie junöcûft 
erjogen merben mufe. 

A. ®tebt eâ benn etmaS loic eine 
©dŞuIe im ^arem? 

B. (£g giebt ^reffırsaBctber, loeîd^c 
cinige Snfttumcntc ju fjjielen, 
Siebcr gu fmgen, ju tanjen unb 
etioaS ju nöbeti, in bunten %ax^ 
ben ju ftidCen, ha^ $ûûr ju fri* 
îircn unb bgt m. ben TlâbtSim 
îel^ren. 

A. SBenn biefer Unterrid^t bcen* 
bigt ift, inaâ gcfd^ieŞt bann? 



— 124 — 



R Kj% İ m alj ar ja kmâyBİazy-i 
ıjB bİTigın^ l^fEBfli ü^dn teş- 1 
Imı olannr wa ağms^ kmdjmyn , 
emri üh hasreti padiüaha Şer- 
bet wa ^uk we kalnre gje- i 
tOrelMİâr. Padiftılıy ejlendûr- . 
mek kim kadynlar da kjendi I 
kyslaıyny hem raks etdürfir- \ 
1er we baÂka ejleıjela' ile 
2ewk Q şafitfyaa eatyâyrlar. 



A. Bu hâlda chalaiklaryn maeh- 
şaş bir ıınwâıılai7 wanny? 

B. Ewwety e^knâüniy wardyr. 
Anlara odalyk tal>îr ederler^ 
koniği anlaryn hûzmeÜeri dai- 
maıı odalarda dyr. 

A. Wa odalarda hyzmetleri bit- 
dflkden sonra jene ne olur- 
lar? Ğank)i koja karylare 
boil^ bir hyzmet jakyâmaz, 
zann ederûm. Bilûrûm kji 
anlaryn mijanlaiTndan hnn- 
Igar kadynlaryny intichab 
eder. Amma şâyrlary ne ja- 
parlar? IS gjörmegje jara- 
mazlar, 6alyâma^ mû'tad ol- 
madylar, wa faidaly bir iâ 
öğrenmediler; zira koja kary- 
laryn rakşlaryny tamaâa et- 
mek wa tfirkû ^ağyrmalaryna 
dijgılemekden bir kjimeşne hazz 
etmez. 

B. Hakkynyz war, effendttm. 



Bl iknnı vaiA boS SUÜM^en etner 
bcr gtg tocıı! k|c » Stdblpun ytm 
3)tat9 nbeıgcben mtb ma% auf 
ka 9cfe^l i|cct ^dnektritL, ber 
tMlfn, 6t. fkal be» ^cdfer 
hen^adfimîun^Sta^ bcmgen. 
Vtm ben ©nlknı ^ aı i tt re n , 
loffeıı bteâob^oı cnt^ tıon i^cen 
etgesen İRögbest 21ıı^ ouffü^ıen 
vmb bemö^ fû!| mil oaberen 
Skiden mit fetnen ®emtg unb 
feine Suf^eiterung. 

A. ^obtn benn bte Sclatıtnnen 
in bicfem 3^^^ <^^ ^^^^ 
befonbere Cc nemum g? 

B. «netbingS, met» ^rr, ift bieS 
beıgdlL ObiO^I (Obalidleıı, etı^ 

bemnâgbe, iMnt Oba, ^ ât«"*K^) 
loerben ftegettannt,toeUi|c5i>teıtft 
tmmer in htn S^mannn ift 

A. Unb loenn i^ âimmerbieuft 
beenbtğt x% ttiod mecben fte bonn 
tDieber? benn fnı aUe grrauen 
)Ki^ ft4, toie idŞ metne, ein 
folc^er ^ienft nidŞt. 34 tm% 
ba6 an8 i^ SKittc bet ©ultoıı 
fctne ^ûb^en tmSijft fCbes 
tmıd f&ngt man mit bett anbeıen 
on? BumSıbeitentangenftenüŞt, 
an ^btftrengnng fmb fte nÜt 
ge&)ö]Şnt unb ein nit|lt(^$ Seı^ 
^ûbtn fte nt(|t gelentt ^>enn 
alte ^Mbet tattaen ju fe§en mh 
i^m âtebefftngen ^ lanf(^n, 
baran finbct îein 5Kenf4 ®o|I* 
gefaHen. 

B. 6te ^abcn di^â^t, mctn §err. 



125 



Okadaf koja karylaryn mew- 
jud bnlnımıalary baoremd^ da 
bıgok bir bela dıgnlur. Ğok- 
laryni 'eski Seraja ^yba jol- 
lariar. Adedlerini zijadesi il^ 
Çoğalmamak zı^^eimde padiâah 
da bazi dmlayky rijali dew- 
lete in'am eder. 

A. Bu naşil dör, effendim? oka- 
dar dykkat ederler kji baremi 
fanmajun düDJadan bûs bSktun 
ayrylmiş olsun, Tra jene iöeri- 
şinden karylary ebalyje he- 
dije ederler? Hi6 korkmaz- 
larmy kji böil^ bir odalyk 
şerajyn esraryny neâr edejek? 



B. Elbette baremün diâaryşyna 
icbşaiL olunan bir obalayk bem 
bikir wa hem awayd u ruşu- 
mynda ajemi olajak. Ejimkji 
bir âöj ifade ederşa ewwela 
mutala'a etmiş omaly, wa bdil^ 
bir mutalara i5ûn 'aklyn bir 
pîâkinligi lazymdyr, kji adeta 
bizûm dağlarda, kajalar we 
ormajolar beininde böjtimiâ 
öerkes obalayklarda bulun- 
maz. Şerai bumajundan ma'lu- 
matumuz salt böü^ kyzlaryn 
ifadMerin^ mebm olurşu, biz 
bu cbuşuşda iâykşyz bir zul- 
met önündü bulunurduk. 



3)a§ SSorl^anbcnfcin fo bleîcr 
ûltcr ıJrûucn totrb ûu(ö im ^a^ 
rem atö cine groge UnamteŞm* 
lid^it em:))funben. ^tmut^Iic^ 
fc^idt mm il^te ^0lef)v^^ iıt baâ 
«îte @erai; bamtt i^rc âa^l 
nidŞt ü6eTm&6i9 ^^ tnel^e, lotı^ 
tfyd audl bcr ^«ijfer etniğe @cIûs 
tHanen ben (Steats^amten. 

A. SBie \ft bûg, mtim ^rr? 60= 
öid ©orgfolt »Irb barauf ge^ 
»ûnbt. bai ha^ föûifcrUdfte Çİorem 
t)on ber SBclt îJoHfonımen abge* 
fc^ieben fet, nnb boc^ berfd^enît 
man aud il^nt l^taud ^uen 
on ba8 ÇaMtînm? gürc^tet 
mott nid^t, bog fol^ eine Dba^ 
IMt bie ©eŞcimniffe beS %exai 
Belonnt ntûd^e? 

B. ®ctt)i6 loirb eine ûu8 bem $a= 
rem l^inauS berfc^enhe ©clûüin 
nidŞt nur eineSungf rou fein, f on= 
bexn aııti^ betreffS ber ©itten unb 
S^öud^ î)e8 OrteS nnerfol^ren. 
SBer ctiDoS ûu^Iaubert, mnfe e^ 
bod^ Jjotl^er felber begriffen IŞoben, 
unb für ein foIc^eS S3egreifen 
ift cine 3fleife beS SSerftonbeâ 
nötl^ig, »eîc^e fıd^ in ber Silcgeî 
bei unfcten in ben ©ebirgcn §tt)i= 
fc^en 2relfen unb SSöIbcm auf* 
gett)0(3^fenett tfd^Iefftfc^n ScIû* 
toinnen nid&t öorfinbet. ®enn 
unfere ^enntntffe t)on bem ©ruS* 
l^rrlit^n ^arern fid^ lebiglid^ 
auf ben SDudfogen foldur İRöb^ 
(^ctt begrünbeten, fo jmirbcn »ir 



— 126 — 



A. Derler kji haremi humajuna 
gjirdykleri wakyt chalayklar 
ibtîdâdâ. zijadesi il^ memnun 
olub, bir ka6 aydan şoçra 
usanmağa baâlarlar, we ne kji 
ewwel jennet gjibi anlara 
gjörunürdi, sonra zindan gjibi 
mekruh tutarlar, âöile kji eski 
fakirliklerini hasret ederler 
we haremûn zewk u safaşynda 
gje6inejek bin senn^ serbest- 
likda gje6inejek bir gjun 
dejmez derler. Bu gjer6ek 
işa haremûn diâarysina in'am 
olunan kyzlar pek mahzuzul- 
hâtir olmaly. 



B. 'Adeta bu böil^ Jary olma- 
şiny ben da tachmin edenim. 
Tabi'y dür. Bir kyz kji ol 
wakyta kadar lezzetsiz taam 
ile ömrini gjeöinmiâ dür wa 
öok kjerr^ aj jatmyâ, kji 
miskin bir kolubada oturup, 
kyâyn buz u kar iöinde titre- 
miş wa jazyn yşşyjakdan wa 
şineklerder ölür emiS, kji 
toprakda jatar wa kaba uru- 
balar gejer emiâ, boil^ bir 
kyz apansyz bir jer^ nakl 
olunurse, kji hi6 ne gjörûn- 
miâ wa ne iâidilmiâ zengjin- 
likden dolu ola, wa me'kjûlat, 



ıınS l^tcr Dor emer fÇinpemiS 
ol^c fiidfttftrûl^I bcftttbcn. 

A. 3Kûn fagt, baj btc Stia'oinntn 
bcim ©tntretcn in baâ ^atf. ^^ 
tctn îlnfûngS ûbcrmâgig jufrtcs 
bctt unb glütîlidft fcien, abcr nûd§ 
cinigen SKonatcn (bcr @o<Şc) vhtv^ 
^î^fp9 âw fcin ûtıfûngctt, nnb 
bû6 bûS, tDûâ i^nctı frül^r ûlâ cin 
ÇûtabtcS erfdŞtcttcn, i^ncn nad^ 
l^er alâ tin Derabf^euendmertl^^ 
(Scfötiönife \>oxUmt, fo bag fıe 
fid^ nac^ il^rcr altcn ^ürftiöîett 
jurüdEfeŞttcn unb erllören, toit 
tûufcnb in bcrSBonnc unb grcubc 
beg ^aremâ berbradŞte 3oŞrc 
nic^tcincnin bcr grci^cit ijcr* 
brac^tcn ZaQ mvt^ fcıcn. SScnn 
btcâ toû^r ift, fo müffcn bie au§ 
bent ^ûrem Ştnûu§ bcrfd^enften 
SKöbdftcn fc^r IŞcrjenSfro^ fcin. 

B. 3)ûg cS in bcr SRcgct fo ucr* 
löuft, meinc ûud^ ic^. @S tft 
natürlic^. @in SRöbd^en, töcId^eS 
btS bûŞin mit unfdömûcf^ûftcr 
9'iaŞmng fetn Seben balcın Şln^ 
gcbrad^t unb oft ^ungrig ju Sette 
gegangcn, metd^cS, in örmli^er 
©ütte tt)oŞttenb,3Bmterö tnmitten 
Don @i§ unb @(§nee jtttcrt unb 
(SommcrS bon ©t^c unb fjlicgen 
umîommt, »elcftcâ auf bcm ^o* 
ben fcöîöftunb fid^ in groBe^Ict^ 
ber îleibet, tocnn tin f olc^eS SJİfib* 
d^en J)(ö|Itc6 ûn etnen Ort üto 
gefüŞrt totrb, ber öon nie gc^ 
fel^enen unb unerl^örten ^tify 



— 127 — 



meânıbat^ mefruâat, melbusat 
wa şayr lewazymatdan bir 
Mşretî, kji 'akl ü chajal bun- 
dan baâka bir âej istemekden 
â'jiz, elbettö zewkini bir dere- 
Jed^ sûrejek, kji kullanmakdan 
chasta gjibi olajak. Böile bir 
ka6 heft^ içindi mu'attaL ola- 
jak zewkler jerin^ belkji jeni- 
leri gjeöer, jochşa gje6ejek 
mnudu war, wa şoçra ömrleri 
kjendilerine daima bir tarz 
üzere wa faidasyz gjörûnür. 
âûraja kadar sizûn dostlary- 
nyzyn hakklary wardyr; am- 
ma jene kji tacbmîn ederdû- 
nûz, bir kary choânudietî 
chatyr il^ baremi hmnajyny 
terk edup bir rijali dewletûn 
ewine gje6meşi akla syğmaz. 
Zira firakynda eşkji fikirler 
ichja olunajak, wa haremden 
eykan kyz kjendişiny matrudâ, 
menfijö dıgajak, gjerri kalan- 
lary haşed edejek, wa jeni şaby- 
byna ohor bakajak, öünkji 
haremi bumajuna gjirdigji 
gjibi kjendini ilal ebed imti- 
jazly bir zati mülahaza etmek 
mu'tad oldu. Wa bu zat her 
gjiz talyşyz olmaşi muhtemil 
dür, zira harem iöinde işa 
kyzkanjlyk narynda wa dy- 
şaryşynda hasret wa hased 
duzachlarynda janar. 



tlftümerıı boH ift unb an @J)ct5 
fen, ©etrönfen, 3RöBcIn, ^leibern 
unb fonftigen SBebürfniffcn einc 
fol^c güne bietct, ^û6 SScrftanb 
unb $^antafte barüBer l^tnau^ 
irgcnb etmaS ju begc^ren ntt^t im 
©tanbc, fo loitb fie i^rcn ®e= 
nüffctt in cinem SJİagc jt ötmen, 
büfe ftc öon ilenen gleit^ 
fam îranî »irb. <Bo tu er ben 
inncrŞdb »cniger SBot^cn mc^t 
an (ötcHc ber bcralteten tşienü[fe 
bicfleid^t neue treten ober bie 
^offnung auf folıj^c, unb not^^er 
il^r Seben iŞncn ûlS ein ein^igeS 
©tnerlei, al§ nu^Io8 erfdjctnen. 
S3iS ^itt^tv İzaben 3§te Steunbe 
(in t^rer S3c^ûut)tuiîg) rec^t^ 
locnn fie aber bie SJİeinutıg onâ- 
\pvtâ)tn, ein 3Beib roerbe ^u^m^ 
benen ©inneâ bom ^ûifcıcl. ^a? 
rem fortgcl^en unb in ba^ .§au3 
eineS ©taûtâbeamten eintıetejif 
fo ift bk^ unberftönbndj. Xenıı 
gerabe in ber îrennung njerbetı 
bie ûlten Sbeen neu beleLH, unb 
bûS ûug htm $ûrem ouStretenbe 
SKSbc^en tt)irb fic^ berftofjen unb 
berbannt fü^Ien, bie guıüdibleîs 
benben beneiben unb auf iŞren 
neuen ©ebieter mit ^erac^îung 
blidfen, ba fie fid^ t)on betn Sin= 
tritt in ha^ Mferî. fareni on 
geroöl^nt Şat, fic^ bi8 in afle dıuigs 
feit afâ ein beborjugteö Befen 
ju betroc^ten: Unb biefe^ ^Sîeîen 
ift im ©egentl^etl toa^rft^einlif^ 



128 — 



B. OilesL Bunazi okmıdıımu? 
iâitmedünûz? 

A. Okundu, sonlgi 6eirek gjeödi. 

B. Oil^ İBft, effendum, gjitmelû- 
im. 

A. Wak'a, sizûn iâinûzden, ne 
kji war isa, hadden zijade 
dizi waz tutdum ; konuâmamuzû 
4eha munasib bir furşata bra- 
kalym. Salt bir Sej i^^ bir 
gjun ifadenyzi ichsan edesiniz 
başa; jâni kji Allan taifaşini 
dzikr etdiniz, kji umudunuz 
war idi o taîfenün aal j^ni 
wa bawaki'i bulasiıgiz, hatta 
sizüH dostunuz, Ermani ba- 
zirgianyn, haberleri flzerö Moş- 
kow jeneraldan bilö i*an6 
işterjej^idujçı. Şoçra o Er- 
meni badka laflar üe Allan- 
lari bize feramuâ etdûrdi, 
göil^ k;^i bizüm umudlarymyz 
mahrum kaldy. 



Jmdi baâka âetjler ile siz^ şşyklet 
wennek haram olsa da, bu 
Allan meş'eleşi ûzre l^i sizden 



in j[f bent fjatit ımgllIdC^, benn 
tpenn eft im Çorevt \% ba %tmnt 
t» im %tutt beriSiferfud^, caı%tx' 
ffcXb M^aren^ ober (n ber ^dlle 

B. 3ftbaSWtttag^etf(^ım«u^ 
gerufcn? ^hta (Sic nklı» ^c? 
I^ört? 

A. (£g m t>ov uttgefö^ ein^Siectel» 
^Umbt au^ntfen. 

B. SBenn ba« ift, »ıcin ^cr, fo 
mug iâ) ^e^n. 

A. fllIerbiııgS f^ht i^ ®te üon 
31^ S3ef(^ftigınıg, nmd bief^Pbe 
aucŞ toor, übermöı^g jıtrülge' 
l^olten; lofîcn nnr unfcrc Untcr* 
l^oltımg «uf cine Jjaffenbere @c= 
legcıt^. f^ut für eine Saâ^t 
Jtoottcn ©ic mir ^utc SŞre 3Rit= 
tl^ung fceunblic^ft ^eto&l^n, 
n&mti4 @ie ertofi^tUen bod tt(^ 
lonetis^olî, baife @ic bic Çoff^ 
ımng l^ottcu, bic cigottliı^c ^i* 
ttiût^ bicfer İRûtton unb Ueber* 
blcibfcl bctfelBen auf^uflttben, 
@ic »ottten fogûr ûuf bic İSRiU 
tlŞcilımgcn gl^reg grrcımbcS, bc8 
ormcttifd^en ^auftnmm^, 1^ hic 
^ptfc bed tufrtf^en O^cneraliS 
be(mf))ru^en. ^la^l^er ntad^te 
bet ^rmenier tnit fctıtCH 92eben 
uttS bie Slttonen] Dctgcffcn, fo 
bag metne Çoffnungen nnerfüHt 
eiicben. 

ffîcnn eâ nıtn oud^ fünb^ toftrC; 
Sl^nctt mit ûttberen S)in9en be* 
fdŞtDcrUdŞ ju fûden, fo mag hodı 



— 129 



bize nakl olunmîâ dür, kjelam 
etm^k bize jaiz olsun. 



B. Baâym üstüne, eflE'endüm, 
amma i'tirâf etmelü im, kji 
salt deniz kjenarynda ol chal- 
kyn lakyrdişini etdiler, we ^ i 
5erkjeş dijarjrrı i6erü8İnde Al- 
lanlaryn sözde sinorlarina 
jakyn bir kjimeşne bu chal- 
kyn adyny hilh iâitmemiâ. 

A. Uzakdan fakat ady ma'lum, 
jakynda ady kjeman lıi6 iSi- 
dilmemiâ bir chalkyn bâly ne 
olmaly? 

B. Netijeşi işm bila muşemma, 
arabja derler, ja'ni kji o chalk 
jok, we salt ady kaldy. We 
lakjin jene bir kyşşaşi olmaly, 
ja'ni kji o adyn şahyblari, 
Allanlar, kjendileri o dijarda 
emiâler. Anjâk tewarich ol 
waktyn jadyny şaklamamyS- 
dur. Muhtemildür kji bir kjerre 
Allan ta'iföşi jebell kawkaş 
âimâl tarafinda oturan chalk- 
lari kahr edüp, kjendi hyk- 
mine tabij^ etdürmiâ, wa kji 
ol wakitda Gjürjiştanda wa 
Armeniştanda mezkjur jerleri 
Alaneti, ja'ni AUaniştan, ady 
ile âöhret buldular. Daglaryn 
en meâhur gjeöidleri, ja ni Kaz- 
bek gjeöidi, ol wakyt bab 



übcr biefc îlttûnenfrogc, iocI(^ 
öon ^f^ntn fclbcr auf unS übcr^ 
tragcn loorbcn, cin SSort ju rcbcn 
gcftûttct fein. 
B. Wl\t SSergnügett, mcin ^crr! 
2)odŞ mu6 ic^ eingcftel^cn, bûg 
nur ûuı 3Keerc§ufer Don biefcm 
SSoIîc ^t^pıoĞjtn lourbc, unb büfe 
im Snncrcn beg 2:fc^erfcffetts 
lûnbe^, ber atıgcblic^cn (SJrcn^e 
ber ^Cfanen, ntemanb me^t auc^ 
nur ben ^amm bcâ S3ol!c8 ^t^ 
geŞört Şatte. 

A. SBcnn in ber gcrnc Icbiglld^ 
cineS SSoIfcS ÎFİûuıe beîannt tft, 
in ber ^af)t ober bicfer nie ge^ 
l^ört loorben, looS loirb ba ber 
guftûnb bc8 SSüIîcS fein? 

B. S)û8 ergebniö ift ein ^amt 
o^nt ®egenftûnb, toie ntan auf 
Strabifd^ fogt, b. Ş. jeneâ SBo« 
ift nic^t üorl^ûnben unb nur fein 
^amt gebîieben. S)üd^ nıug einc 
©efc^icfite ba fetu, b. Ş. bic ©igner 
bcâ Sîamenâ, hk 5lllûnen, müffen 
in bcm 2an\)t gcroefen fein, nur 
l^ot bic ©efd^ici^tc hk ^rinnerung 
an jene geit nid)t aufbctoalŞrt. 
®S ift mafırfc^einli*, bai cin* 
mai bû§ ^flûnenöol! bic an ber 
Sfiorbfeitc be§ ^auîafuS mol^nen» 
ben SBölfer übermunben unb 
feincr ^errfcŞaft bienftbar gc^ 
mad^t ]§attc, unb ba6 ju jencr 
3eit in ĞJeorgictt unb Slvmcntcn 
bic crnjal^nten ©egenben untcr 
bcm Sîamcn Alaneti, b. ]§. %U 



» o f e n , ^ürltf (^^3)imtf(^ei» (S»ef pr&c^buc^. 



130 — 



Allan, ja*m Allan kapyşy, tes- 
mij^ olunda. Bu gje6id i6ind^ 
bir dar jol war idi, okadar 
istihlgam olunmid,kji aljnmaşi 
muhal dediler; wa lakjin mu- 
sannifler zikr etmezler, junûb 
tarafyndan âimalâkarSy, jochsa 
âimal tarafindan junuba kar- 
Symyiştihkjam bulunmuâjani 
bu kapy Gürjilerûn jochşa 
AUanlaryn ellerinde mi idi. 
Demir kapy, bab el hadid, 
ana dediler. 



Eü, effendum, malumatumuz an- 
jak bukadar dyr; baâka emri- 
Quz joğ^uşa gjidĞim. Baca 



A. Size izin wermemek elimden 
gjelirşa, elbette wermezdüm; 
6ûnkji elimden gjelmez, lıi6 
olmaz işa, o izni bir âarta rabt 
ĞdĞim, ja*ni kji an karib boâ 
wakyt ile benûm ûh konuâ- 
mağa baıaa gjehnek wa'd ede- 
sin. 

B. GjOçûl ilĞ, effendfim! 



lûtiftılanb, bcfantıt »urbcn. î)et 
berüŞmtefte $a6übergang übeı 
bad ©ebirge, b. 1^. bet ^a^htU 
pai, tvurbe bamatö Bab AUan, 
b. ^. îtllûitent^or, gcnannt. Gine 
2Begf4Iud)t tnnerlKiIb biefedŞaf^ 
fed tDar fo ftar! befeftigt roorbetı, 
bag i^re Chroberung füt unmög^ 
lic^ gaft ^oân ertmiŞnen bie 
alten 6(^ri{tfteaer tıi^t, 06 bie 
öcfcftlgung t)on <5übcn gegcn 
92orben ober Don ÎRorben gegen 
6üben angelegt toorben toav, 
b. 1^. 06 bie $jorte ft(^ in geor^ 
giftftcn ober in aaouifdjcn ^n- 
ben bcfanb. @ie l^icfe bû« cifeme 
%^ov, demir kapy ober bab el 
hadid. 
îRun, mein ^rr, mein SaSlffen bc^ 
fdjraufı fıc^ nur ûuf bie«. ©enn 
@ic teinen onberıı ^efe^l l^ûben, 
fo mi)d)te ic^ ge^n. îllfo mit 
SÖter (Jrlûubnig. 

A. SBenn e8 in meiner SRûd^t lofire, 
S^nen Urlûub nic^t gu geben, 
fo göbe i4 i^n ft^er nic^t ^ 
ed nid)t in meiner îKad)t ift, fo 
möc^te id) ben Uılaub loenigfıeniS 
an eineÖebingung înüp^tn,n&w 
lid) bû6 8lc Dcrfpredjcn, bûIMgft 
bei ^uge ^uv UntertKiltung S^ 
mir gn fommen. 

B. SSon l^raen gem, tnein ^rr! 



— 131 — 



Jedinjî mukjaleme. 
Jştanbola şejahat edejek 



bir 



Frenk ile muşulman bir dostu 
beininde. 

Wezn n kijas u ak6e chuşu- 
şunda. 

Frenk. Gjördügûnı gjer6ekmi? 
jocbşa gjözlerûm beni alda- 
dyrlar? Bu benûm eski dostum 
Osman Beğ ohnaly! 

Osman. Wak'a benim, effen- 
dûm; we lakjin jene d^jilim 
dejejekşiçiz. O şizûç dostu- 
nuz Osman Beg şaglam kawi 
bir delikanly idi, wa beni 
zaif kyryk bir ichtijary gjö- 
rûrşiçiz. 

F. Gjeröek zaiflanmiâ şiçez. Ne 
war emiâ? 

0. Anadolu muharebesinde Ey- 
zyl yrmak ovaşynda ikjen yş- 
şytma tutdu beni wa hi6 brak- 
mady, hatta jigerUm dukundu. 
Anyn i6yn hekjimler beni bu- 
raja, Bohemianyn meShûr ku- 
dret şuîna joUadylar. 

P. Bu halynyzdan pek 6ok ajyo- 
rum, Osman beg! Amma şoi- 
İĞin bana, buranyn hekjim- 
lerinyn kjiminö tawşy^ gjetûr- 
mig siniz? 

0. Ady Doctor N. dür; ejü 
adam dür, wa hazyk hekjim 
derler. We lakjin sizi gjör- 
dûkden şoçra şizûn da naşi- 



6iebented ©efpra^. 

3tt)ifd^cn cincm ^uropöcr, bet nadj 
©onftantinopel ju relfen bcûbftc^ 
tigt, unb einent il^m bcfrcunbetcn 

SKuŞommebûnct. 

Uebet @^eıni^te, ^age unb 

SJlünjen. 

©uro^cr. Sft fg ©irHid^îcit, m^ 
icft fel^, obcr taufd^cn mic^ mcine 
îtugen? S)lc« mu6 tnein ûltcr 
gtcunb Dâmûtt 83eQ fcin! 

D. 33. Srcillc^, mcin ©err, bin 
id) eâ. Slber ©ic locrbcn fagen, 
idt fei e« nitftt S^ncr, 3^r 
greunb OSman S3cQ, toat cin 
frifc^cr unb tıöftigcr SüngUng, 
midi ûber fe^en @ie a(3 etnen 
fdŞioûc^ctt, gebrec^Iicöett ®rctâ. 

©ur. tî^^eill^ Ptt^ @ic ntagcr gc^ 
morbcn, roo» l^ût fıc^ jugctrûgen? 

O. S3. 5llâ ic^ im illeinartûtijd^ett 
^ricgc ûuf ber ©bene bcS $ûI^ 
lag, fûfetc mld^ baâ gicber unb 
lieg mid^ ntc^t (od, fo bag ntetn 
Seben angegriffen tnurbc. %t^^ 
^aib l^ûben bie ^erjte mid^ §ier* 
]§er in bad berül^mte bül^mifc^e 
83ab gefanbt. 

(Sur. ^û6 ©ie hi^ bctroffcn, tl^ut 
mir fef)r leib, Oâman SBe^. 5lber 
fagen 6ie mir hod^, an meleken 
ber l^iefigen ^(crjte @ie (&mp^t^ 
lungdfc^reiben mitgebrad^t İzaben. 

D. S3. (5r Şci&t S)octor ^.. (Sin 

braüer SJÎann unb gefd^icfter 

^rjt, fûgt mûu. Slber fcit icŞ 

8ie gcfe^en, münfc^c id^ audŞ 

9* 



— 132 — 



hatlarynyzdan faidalanâîm, 
ben umud ederim. 
P. Hekjimünûz âübbeşiz benden 
hazykdyr; w6 lakjin 6ûnkji 
tuıkje bilmez, ir^lyba kjendişi 
iştejejek kji beinünüzd^ teıjfl- 
manlyk edâim. Nijetûm safi 
ja'ni muâteri kapmak kaşdy 
benden peku zak oldu^funu, 6a- 
pyjak idrak edejek. 



O. Kjimkji ûlfetûmûzû gjörürşa, 
bizi ilji kardaâ kijaş eder. 

F. Amma sizden ben da bir 
Sej iştejejegim, kji gjöçülden 
bana in'am edejegtlçûzi bilû- 
rûm, ja'ni kji turk6e kijâş u 
wezn u ak&eje mutaallyk 
lafzlari, ^i Iştanbolda, jacbod 

. Izmirde wuşûlda hemandem 
lazym olurlar, birer birer şöi- 
lejeşiniz, âoil^kji luzûm wak- 
tyna chatyrda kala. 



O. ğunu ni6ûn istersiniz, effen- 
düm? janym şizâ feda olsun! 
deha ejü iştejejegûÇL bir Sej 
jokmu udu? 

F. Bilürşiçiz, kji 6okdan berû 
Iştanbola şejahat edejĞidum; 
âimdi o kaşdyç in âa'llah ijra 
olunmaşi jakladdi, zira bizum 
rijâli dewletlerden bir Beg 
beni daVet etmiâ, Iji oraja 



Don SlŞrcm SRatl^c SSortlŞciI gu 
jicŞcu. 

(Sur. 3&r «tat tft o^nc 3tt)cifcl 
crfûl^rencr ûlS iâ), ahtt ha er 
bcr türlifc^en ©ptûd^c tttc^t m&j^ 
tİ9 tft, fo iDİrb er öermut^ 
felber ȟnfc^en, bai^ ic^ unter 
Sl^nen 6etbett ben ^olmetf^ 
ntac^e. ^ag metne ^bftc^t gut 
ift, b. 1^. bai mir nic^t^ fernet 
liegt, aU einen ^unben an miû^ 
ju rcifecn, totrb er bûlb einfeŞen. 

O. S3. SBcr tmmer unferc Scr^ 
trauîid^Icit fıcl^t, loirb unS fût 
5ttjcl S3ıübcr IŞûîten. 

@ur. Slbcr iâ^ »erbe ou(^ öoıt 
Sl^nett etmaS forbem, tvoDon \6ı 
totii, ba6 ®ie eâ öon ©crjen 
gern getpöl^ren tverben, nâmüc^ 
hai @te bte ^age, bie ©emic^te 
unb bic ûuf bûS ®clb bc^üglid^n 
îtuSbrücfc, tt)ic pc bel bcr Sln= 
funft in (Sonftantinopcl obcr in 
©m^rna fofort nötöig finb, jc 
clnjcln mir mitlŞeiIen, fo bûj 
ftc für cintrctenbcS SebûrfniB 
im ®eböc^tni6 bleibcn. 

D. S3. SBarum bcrlangen @ic bic8, 
mcin Çerr? SJİcin Seben würbc 
id^ für @ie l^inopfem. ^onntcn 
@ie benn nic^tSS3effcre8 forbern? 

@ur. @ic iDİffen, bafe ic^ feit lan-- 
ger geit (Souftantinopcl ju be^^ 
fud^en bcûbrıcftttgte; jc^t tft bic 
^udfü^ruıtg biefes^ ŞlaneS nafjt 
geîommen, benrt cincr unfercr 
l^ol^en @taatöbeamten l^at ıni4 



— 133 — 



I şejahat ederkjen anyn hekjimi 
olarak beraber gjeleim. 

I 0. Ah! zize tehnij^ ed^îm. Ne 
kji îşterşîçiz, effendüm, baSym 
üstüne! Salt ewwel dedi^m 
gjibi, deha böjük we deha 
^tîn bir §^j isteme] ü idinüz. 



F. Sunu ejüje japda benûm 
teâekkürûmi pek böjuk bir 
§âj japdûn gjibi bil. 



0. Pek ejö, Eflfendum. Vapor 
il^ Iştanbol limanynda waşil 
olursan, hemandem bir alyâ 
weriâ şana bekler, zira kayk- 
jylar her tarafdan merkjebe to- 
planyp gjeminüç gjöwertaşina 
gjelûr; kayklary ile işkjeleje, 
ja'ni karaja, gjetûrmek i6un 
hyzmetlerini sonarlar. Her biri 
kjendi kai^ny medh eder, 
biri der, kji jeı^idur, biri kji 
pek 6apyk jürör, biri kji pek 
temiz, tazö jaldyzlanmyS, biri 
kji o kadar şenneden berû 
meâhur frenkler illa anyn 
kaygynda karaja waşyl ol- 
muSlar. Şen onlara jewaben 
sorajakşiç: Ea6 guruâa beni 
gjetûrejekşin? Elbette anlar 
<bk iştejejekler, wa şen an- 
lara diçlemejerek: pek ^ly 
fin; şenyn kayğjyny hi6 iste- 
mem, dejû — anlary tard 



ûufgcforbert, il^n hatmin otö ?(tjt 
ju beglciten. 

O. İB. ?td^, bû ntuS i* müd toün^ 
fc^en. SSaS @ic bcgel^rcn, mein 
$crr, ift mir IŞcilig (n)i5rtl. : . auf 
bcm ^avLpit), nur götten ®ic, 
loie id) öorl^in fagte, ctmaS ©röjjcs 
rc§, ctıooS ©d^roicrigcrcâ forbern 
fotteıt. 

@ur. îöenn @ic bic8 treu unb 
tcblid^ ûuSfülŞrctı, fo rniffcn ©ic, 
bû6 mcitt S)anf fo fcin loirb, 
a(« menn ©ic ctioaS feŞr ®ro6c§ 
gcleiftet. 

D. ®. @el^r iDol^I, mcin Çcrr. 
SSenn ©ic mit bem ^ûm|)ffd^tffc 
in ben ^afen Don ^onftantinopel 
cintrcffcn, fo toartet S^rcr fo* 
fort cin ^anbelSgefd^öft. S)cnn 
bie İîûŞnfüŞrer fammcln ftd^ 
um bû§ )6oot unb fteigen 
ûuf bû^ S)ccî, um i^rc ^ft^nc 
(tûifg) bc§uf« be8 Stttîûbeng 
fammt if)rcn 3)icnftctt onju* 
bieten. Sebcr ©inecine lobt bû§ 
cigcnc Sû^î'SCug, bcr dine fagt, 
bû6 bû8 fcinigc neu fei, bcr %n^ 
bere, bû6 bûâ fcinigc rofc^ bor^ 
ttJörtd fommc, bcr 3)rittc, büfe 
bûâ fcinigc BcfonbcrS rcinlic^ 
uttb ucu öergolbct, eln onbcrer, 
bû6 fcit- f o bici Sal^rcn aUe ûuS» 
gc^ettinctcn Stanfcn nur in fci» 
nent S3ootc on baS fiûub gefol^rcn 
fcien. ?l(« ^ntmort mirft S)u 
fie fragcn, tpic tl^cuer fte bicŞ 
ûtt'<JSûnbbringetttt)ottcn. ©clbft* 



— 134 — 



ederşiç. Anlar iptida ^w§b, 
ederler, deha agagy Lî6 ol- 
maz, deju, wa hepisi karaja 
dönejejiz wa seny jalynûz wa- 
porda brakaja^,wa'id ederler. 
We lakjin bir az wakytdan 
şoçra gjizlije jaklaâyp size, 
wak'a 6ok zarar ederüz, dejû, 
kaiklaryny aâağy beha ü^ 
Bİze takdim ederler; siz da, 
jene öokdur, egjer derseçiz, ja- 
wa§ kabul olunabüûr behalar 
mĞidana 6ykar. 



Asi Oşmanly şikkjesinûn wahdi- 
jetine nemse lisanyndan me*- 
chûz bir lafeila giiruş ((^rofcfien) 
derler. Şâir £wropa chalkla- 
rynda teşmijeşi piaştredyr, wa 
eşkji zemanda kymetinde meâ 
hûr Işpania piaştryilö muşawi 
idi. Sonra dewlet-i-alijede 
dejeri eksildi, hatta ikjinji 
Mahmud hykmindö âîmdikji 
tarz üzere karâr werildi, kji 
aça mujibİDJe bir ghqruâ 
şankji onşekiz Alemania ba- 
kyr fuluşine (afetin ig) muşa- 
■widür. Sultan Abdulmejid 
hykminde jen© o tarz üzere şafy 
gjumiâ sikkjeşini idhal olun- 



Detftanbli^ toerben fie jut)iet 
öcrlaııgen unb S)u toirft ilŞrer 
mâitaâfitn utıb antmorten: ^u 
bift fcl^r tlŞcuer, S)ein S^aiî ttiff 
ic^ nt4t. ^Ifo tuetfeft %tt [it 
jurüd ^nfangd ^anlcn fie hann 
unb htf^aupitn, tpol^lfeiler 5u 
fûl^rcn fcl gang unmöglidŞ. @ic 
tooHctt ûHe ûuf'S JJcftlanb jurüd^ 
ge^en unb ^td^ aHein auf bent 
S)ûmpfbootc gurûdlûffcn. ©aîb 
bûrauf ûbcr madden fîc pc^ IŞcim- 
lic^ an S)ic6 l^ran unb bictcn 
S)ir il^rc 3)ienftc, mcnn pc ou(^ 
groöen 6cftaben (cibcn, gu Dicl 
uicbrlgcremipıeifcan. ^bertocnn 
8tc bonn »teber bic gforberung 
ju İftocft erîlörcıı,gelûttgcn@ie att- 
ntöl^Iig au einem anne^mbaren 
$rcifc. 
2für baS öc^te türf If^c ®clb beftcŞt 
cine aRüngeinŞelt; »clc^ mit 
einem ber beutfc^n @|)rûcftc cnt^ 
leftnten «uSbrucf im 2:ür!if4en 
guruâch(®rofd)en) genannt üîitb. 
3)ic übrigen euro|)ciifc6en Siîotio* 
nen fagen ftatt guruS ^iofter. 
gn alter geit «ar ouc^ ber ©ertj 
biefer türfifc^en SJİünje bem bc^ 
rü^mtcn fj)ani|d)en Çiapergelbc 
gleic^. ^pdUı öerringerte ftcö 
inbemtürîifc^enSleic^e berSertŞ, 
biS unter ber Slogıerung ^af- 
mubg il ber ÎBertŞ nacft ber 
gegenttJörtigcn ©eltung feftgeftcllt 
lourbe, in goJge toelc&er cin 
Çiafter ungefö^r 18 ©tücf bet 



— 135 — 



4n, we anyç isminden bu jeni 
paraMejidita'bîrolunur;buşik- 
kjeden bir ghuruâlukdan baSka 
ilgi guruâluk, be§ ^rusluk, 
onluk, wa jigirmilik wardyr, 
wa»fy altundan oşmanly lira, 
jocişa jüz guruâluk, wa jarym 
hk jani elli guruSlyk. Bir 
gurûS kürk ufak fuluşa taksim 
oVoasar, kji temiz bakyrdan 
^apyfyr; bunlara para derler, 
wa bir paralyk, on paralyk, 
wa jigirmi paralyk sikkje- 
lenne meşkjukj dur. Earaja 
^mşji oldukde, şen gjûmrük- 
]mSn elin^ dûâerşin, wa on- 
du kurtuldukdan sonra jene 
ol kaykjylaryn münazia wa 
al>f8weriglari hammallar il^ 
^ky kji pûrtûnûzy lokanda- 
jâ gjetûrejekler. Burda hem 
jölgün aghyrlyghy wa hem jo- 
Inn buMu sorulur, jokuâ euiâ o 
kadar kairmazlar. AA^eznûn bir 
asla wabdijeti jokdur; en me§- 
bur drem (jani drachme) war 
dyr. Juz drem bir oka (jochşa 
rotl) olurlar, wa jüz oka bir 
üûtal; bir oka = 1,237 kilo- 
gram. 



ttcucn bcutfd^cn ^Jjfcmıûtısc 
(^fcnnig) locrtft ift. Untcr bcr 
3flegicnıti9 beS @ultûn§ Slbbul* 
tnebfc^ib tpurbe etne öc^te ®tI6er« 
ntün^e mit gîeitftem ^Scrtftc cin* 
gefü^rt, tueSl^alb au(^ biefed neue 
(3e(b ÜJ^ebfc^ebt genannt koirb. 
SBon biefer Wm^t giebt c§ ûufecr 
bcm (£inpiûfter*(Stüd, 8"^^^ 
Süııfs, Sc^n* unb Smns\^' 
ipiûftcrftücfc, unb ouS öcfttcnı 
©olbc bic türîifd^e lira obcr ba§ 
§unbertsŞiaîicrflücf,unb bie ^ûlbc 
lira obcı* bûS tîünf^igs^iûflcrs 
ftüd ûuSgcJjrögt. ©in Çiaftcr 
tŞeiJt fic^ in 40, ûu§ reincm 
^upfer ge:prâgte !(eine ^lün^tn, 
tt)c((^c ^ûTû genannt tocrbcn, 
unb tyon »eld^cn aufecr ben ^ata^ 
ftüden, ıjüııfs, 3^^"' «"î> Stt^ûu* 
jigs^orûfıücfc beftc^cn. SBcnn 
@ic om Sanbc angekngt fuıb, 
faUen ©ic ben SKaut^bcamtcn 
in blc §anbe, unb »cnn @lc 
aud^ öon biefcn crrcttet toorben, 
mieberl^olt ftc^ baS ^^ejönt unb 
bûâ $(mbclSgcfd)öft ber ©cftif:: 
fer mit ben Softtrögern, toeld^c 
S^r (^ep&d in bû« SBirt^â* 
l^auâ ju tragen İzaben, ^ier 
fommt ûuger bcr ©c^rocre bcr 
fiaft, ûuc^ bic entfcrnung in 
Srogc; um ^uffticg unb Üiîiebcrs 
gang belümmert mon fid^ rocs 
nigcr. ©ine ©in^cit beâ ©e* 
»ic^tmafîcâ giebt c8 nic^t, baS 
am ^ciften berûcfftc^ttgte Wiai 



t 



3210 



063972994 







V 





"^ 



asfk 



'•-^••'•v.T-r«Ö..SVr . * 



-^V\ ^ . 







i '